افغانستان

گفت‌وگوهای طالبان و پاکستان در ترکیه به بن‌بست رسید

دوحه کې د طالبانو او پاکستان ترمنځ د بیړني اوربند د تړون د لاسلیک کولو مراسمو انځور

دور دوم گفت‌وگوهای طالبان و مقام‌های پاکستانی در ترکیه بدون دستیابی به نتیجه مشخصی پایان یافته و به گفته منابع، احتمال توقف این مذاکرات وجود دارد.

یک مقام بلندپایه طالبان به تلویزیون آمو گفته است که اسلام‌آباد در جریان نشست‌ها از طالبان خواسته تا در برابر اعضای گروه «تحریک طالبان پاکستانی» در خاک افغانستان اقدام نظامی انجام دهند و مانع حمله‌های آنان بر خاک پاکستان شوند، اما طالبان این درخواست را رد کرده و تأکید کرده‌اند که نماینده این گروه نیستند.

پاکستان تا کنون به‌گونه رسمی در این باره اظهار نظر نکرده است.

به گفته این مقام طالبان، روز سوم مذاکرات در فضای پرتنشی سپری شده و هیئت پاکستانی تمایل خود را برای ترک میز گفت‌وگو ابراز کرده است. او می‌گوید: «شاید جانب پاکستانی میز مذاکرات در ترکیه را ترک کرده و فرار کند. حلقه خاص نظامی در پاکستان مانع پیشرفت می‌شوند و هماهنگی لازم در حکومت آن کشور وجود ندارد. مشکل تحریک طالبان پاکستان، مشکل مربوط به افغانستان نیست بلکه مشکل داخلی پاکستان است و همچنان مشکل جدیدی هم نیست؛ بلکه از گذشته بوده که آن‌ها باید این مشکل را در داخل کشور خود حل کنند.»

در همین حال، طالبان تأکید کرده‌اند که آنان از تحریک طالبان پاکستانی (تی‌تی‌پی) نمایندگی نمی‌کنند. با این حال، در دور نخست مذاکرات، وزیر دفاع طالبان پذیرفته بود که مانع حمله‌های گروه‌های مخالف پاکستان از خاک افغانستان می‌شود.

همزمان، محمد نبی عمری، معاون وزارت داخله طالبان، درباره احتمال درگیری با پاکستان گفته است که موضع طالبان در قبال کشورهای همسایه «بر پایه گفت‌وگو و تفاهم» است، اما جزئیات بیشتری در این باره ارائه نکرده است.

انتظار پاکستان در این دور از گفت‌وگوها آن بوده است تا از طالبان تعهدی رسمی برای جلوگیری از حمله‌های تی‌تی‌پی در خاک خود بگیرد. با این حال، کارشناسان می‌گویند طالبان نه تمایل و نه توانایی درگیری با این گروه را دارند.

فاروق علیم، آگاه سیاسی، می‌گوید: «بیست سال با هم مبارزه کردند. طالبان پاکستانی به این‌ها پناه داده و حال این‌ها به طالبان پاکستانی پناه می‌دهند. اهداف‌شان یکی بوده و شعارشان یکی بوده است. تی‌تی‌پی از رهبر طالبان بیعت کرده است؛ بنابراین هیچ امکان ندارد که مقابل هم قرار بگیرند.»

در همین حال، عبدالسلام ضعیف، سفیر پیشین طالبان در اسلام‌آباد، دلیل ناکامی مذاکرات را «به دوش پاکستان» می‌اندازد.

گلبدین حکمتیار، رهبر حزب اسلامی، نیز در واکنش به این وضعیت از مردم و پارلمان پاکستان خواسته است تا جلو «رفتارهای اسلام‌آباد» را بگیرند.

از سوی دیگر، فضل محمود فضلی، رئیس پیشین اداره امور در دولت جمهوری افغانستان، گفته است که تحریک طالبان پاکستان «بخشی جدایی‌ناپذیر از جامعه پاکستان» است.

بشیر احمد ته‌ینج، فعال سیاسی، نیز باور دارد که مشکل میان اسلام‌آباد و تی‌تی‌پی ریشه‌دار است و «با فشار بر طالبان افغانستان حل نخواهد شد.»

دور نخست مذاکرات میان طالبان و پاکستان با میانجی‌گری قطر و ترکیه در دوحه برگزار شده بود، اما جزئیات توافق آن نشست منتشر نشد. پس از آن، تنش‌های لفظی میان وزیر دفاع پاکستان و یعقوب مجاهد، وزیر دفاع طالبان، بالا گرفت.

وزیر دفاع طالبان در آن زمان گفته بود که «تعریف واحدی از هراس‌افکنی وجود ندارد»، سخنی که واکنش تند اسلام‌آباد را برانگیخت. در پی آن، وزیر دفاع پاکستان هشدار داد که در صورت نقض توافق، اسلام‌آباد وارد جنگ آشکار با طالبان خواهد شد.

اکنون دیده شود که سرنوشت مذاکرات و روابط پرتنش دو طرف به کدام مسیر خواهد رفت.