د رویټرز د ځانګړي راپور له مخې د واشنګټن او تهران د نوې سولې په چوکاټ کې د ۳۰۰ ملیارد ډالرو په ارزښت د یوه ځانګړي خصوصي فنډ معامله شوې ده.
د باخبرو سرچینو په وینا، د دې کادري پانګونې تر نیمايي زیاته برخه (نږدې ۱۵۰ ملیارد ډالره) د نړۍ د لویو شرکتونو لخوا لا د وړاندې منل شوې او ژمنه شوې ده.
دا بېسارې مالي کڅوړه د دواړو هېوادونو لپاره یو پیاوړی اقتصادي هڅوونکی عامل دی. د دې فنډ هدف دا دی چې دواړه لوري راتلونکې جمعه د نهایي تړون لاسلیک کولو ته په جدي توګه چمتو کړي.
دا مالي سرچینه به د «بیا رغونې او پراختیا فنډ» په نوم یادېږي. دا بشپړ یو خصوصي مالي اډانه ده او هیڅ ډول دولتي پیسې یا وړیا مرستې پهکې نشته.
د امریکا، د خلیج د عربي هېوادونو، اسیا، سویلي امریکا او افریقا یو شمېر لویو شرکتونو پهدې فنډ کې د پانګونې هوکړه کړې ده. دا پانګونې به د انرژۍ، لوژستیک، تولید او ټرانسپورټ په برخو کې وشي.
یوې لوړپوړې ایراني سرچینې رویټرز ته ویلي، تهران په پیل کې د جګړې د زیانونو د جبران لپاره له امریکا څخه د ۴۰۰ ملیارد ډالرو غوښتنه کړې وه. خو واشنګټن دا غوښتنه رد کړه او پر ځای یې د دغه خصوصي فنډ طرحه وړاندې شوه.
په سیمه کې د ایران شریک هېوادونه به په بېلابېلو بڼو پهدې فنډ کې برخه اخلي. هغوی به د پورونو، د اعتبار د لاینونو یا نېغ په نېغه د هغو ځایونو د رغولو له لارې مرسته کوي چې په جګړه کې زیانمن شوي دي.
دا پانګونه د امریکا د بندیزونو له لیرې کولو او د ایران د کنګل شویو شتمنیو له موضوع څخه بېخي جلا ده. دا فنډ به یوازې هغه مهال رامنځته او فعالېږي چې نهایي تړون په رسمي ډول لاسلیک شي.
د جمعې په ورځ د لومړني سند تر لاسلیک وروسته، دواړه لوري ۶۰ ورځې وخت لري. په دې موده کې به د فنډ مدیران له ایرانیانو او پانګوالو سره د پروژو لومړني کارونه تنظیموي.
پاکستان د دغه لوی مالي بنسټ په منځګړیتوب کې کلک رول لوبولی دی. بل لور ته، سپینې ماڼۍ ویلي چې ایران به دغه فنډ ته یوازې هغه مهال لاسرسی ومومي چې خپل اټومي پروګرام په بشپړ ډول بند او سخت تفتیش ومني.
دا تاریخي مالي پلان وروسته له هغې منځ ته راځي چې د روان کال د فبرورۍ په ۲۸مه د امریکا او اسرائیلو د ځواکونو لخوا پر ایران د بریدونو له امله د دواړو لوریو ترمنځ جګړه پیل شوه.
تېره یکشنبه، دواړو لوریو د جګړې د پای ته رسولو، د سمندري بندیزونو د لیرې کولو او د هرمز تنګي د بېرته پرانیستلو په تړاو، پر یوې چوکاټي هوکړې موافقه وکړه.
