د ماشومانو د ژغورنې صندوق وايي، چې په منځنۍ کچه په هر ۳۰ ثانیې کې یو ماشوم له ایران یا پاکستان څخه افغانستان ته راستنیږي، په داسې حال کې چې نږدې نیمایي افغانان له مرستې محروم دي.
دغه سازمان په یوه راپور کې ویلي، چې څلور کاله وروسته له دې چې طالبانو واک تر لاسه کړ افغانستان له نوې کډوالۍ کړکېچ سره مخ دی. د راپور په وینا، د طالبانو له واک ته رسېدو سره، ګڼ شمېر افغانان ګاونډیو هېوادونو ته وتښتېدل..
د نړیوال کډوالو سازمان د معلوماتو تحلیل ښيي چې سږکال له ایران او پاکستان څخه له ۸۰۰،۰۰۰ ډېر ماشومان افغانستان ته راستانه شوي دي، چې له دې ډلې درې څلورمه برخه له ایران څخه دي. دا د تیر کال په پرتله دوه برابره زیاتوالی دی، کله چې دواړو هېوادونو غیر قانوني کډوالو او پناه غوښتونکو ته د وتلو مهلتونه وټاکل.
د ماشومانو د ژغورنې صندوق وايي، ډېر ماشومان له والدینو یا سرپرست پرته افغانستان ته راستانه کېږي او یوازې هغه څه له ځانه سره لري چې وړلی شي.
په راپور کې راغلي: «ډېر یې په خپل هېواد کې پردي دي، یا په ګاونډیو هېوادونو کې زیږېدلي، یا کلونه یې د کډوالو او مهاجرینو په توګه تیر کړي دي.»
دغه سازمان وايي، لا هم مخکې له دې چې ډېر خلک افغانستان ته راستانه شي، نږدې نیمایي خلک بشري مرستو ته اړتیا درلوده او هر پنځم ماشوم له سختې لوږې سره مخ و.
په راپور کې راغلي، چې په ورته وخت کې افغانستان له ګڼ شمېر کورنیو بې ځایه کېدونو سره هم مخ دی، ډېر ماشومان د اقلیمي ناورینونو له امله خپلو کورونو ته اړ ایستل شوي دي.
د راپور په وینا، د افغانستان په شمالي ولایتونو کې سخت وچکالي د حاصلاتو له منځه تلو او د خلکو او څارويو لپاره د اوبو کمښت رامنځته کړی دی.
په افغانستان کې د ماشومانو د ملاتړ د موسسې د ملاتړ او وکالت رئیس، سمیرا سعید رحمان، وویل: «هغه کچه او سرعت چې خلک اوس مهال افغانستان ته راستانه کېږي بې ساری دی. موږ د یوې بشپړې بشري بحران په درشل کې یو چې مخکې یې هیڅکله نه و لیدلی. هر ۳۰ ثانیې کې یو ماشوم راځي یا اړ شوی چې راشي. دا په هر ۱۵ دقیقو کې د یوې ټولګي د ماشومانو سره برابر دی.»
له مرستو د کموالي له امله، افغانستان له لوړو ستونزو سره مخ دی چې حیاتي خدمات، په ځانګړي ډول د راستنېدونکو، مېشتو ټولنو او ماشومانو لپاره برابر کړي.
د ماشومانو د ژغورنې صندوق له سیمهییزو هېوادونو غوښتي چې افغانستان ته راستنېدل رضاکارانه، خوندي او درناوی سره وي. په ځانګړي ډول د هغه ماشومانو لپاره چې سرپرست نه لري، اړ کول یا فشار راوړل د ناوړه ګټه اخیستنې، تاوتریخوالي او بې پامۍ خطر ډېرولی شي.
