با تحویل سال نو میلادی و ورود به ۲۰۲۶، میلیونها تن در سراسر جهان، هرچند با دغدغهها و نگرانیهای متفاوت، به آینده میاندیشند. در تقویم چینی، سال ۲۰۲۶ «سال اسب» نام دارد؛ نمادی از حرکت، پویایی و تلاش برای عبور از رکود. در فرهنگ شرق آسیا، اسب نشانه تغییر، شجاعت و حرکت رو به جلو است؛ سالی که معمولاً با تصمیمهای بزرگ و گسستن از وضعیتهای ایستا همراه دانسته میشود. سال گذشته سال مار چوبی بود که گفته میشود تدبیر و فراست از نشانههای آن اند.
اما همزمان با این نگاه نمادین و امیدوارانه، روایتهای دیگری نیز درباره آینده بشر مطرح است؛ روایتهایی که بهجای آغاز تازه، از نقطه پایان سخن میگویند.
پیشبینی پایان جهان؛ هشدار علمی یا اغراق؟
در دهههای گذشته، پیشگوییها و نظریههای گوناگونی درباره پایان جهان مطرح شده است؛ از نوستراداموس و بابا وانگا گرفته تا برخی دانشمندان معاصر. در میان این دیدگاهها، نظریه هاینس فون فورستر، فیزیکدان اتریشی–امریکایی، جایگاه ویژهای دارد؛ زیرا نه بر پایه پیشگویی، بلکه بر اساس محاسبه ریاضی رشد جمعیت ارائه شد.
فون فورستر در سال ۱۹۵۰ هشدار داد که اگر رشد جمعیت بشر و مصرف منابع بدون مهار ادامه یابد، تمدن انسانی به نقطهای بحرانی خواهد رسید؛ نقطهای که او آن را حوالی سال ۲۰۲۶ برآورد کرده بود. به باور او، پیشرفت علمی و افزایش رفاه، اگر با مدیریت منابع و مسئولیتپذیری همراه نباشد، میتواند به عاملی برای نابودی تدریجی بشر تبدیل شود.
برای بسیاری از مردم جهان، این هشدارها هنوز جنبه نظری دارد؛ اما برای کشورهایی مانند افغانستان، زندگی در «وضعیت بحران» سالهاست که به واقعیت روزمره تبدیل شده است.
۲۰۲۵؛ جهان در سایه جنگ، بحران و نااطمینانی
سال ۲۰۲۵ میلادی برای جهان، سالی پرتنش و ناپایدار بود. ادامه جنگها در خاورمیانه و اروپا، افزایش آوارگان، بحرانهای انسانی و پیامدهای تغییرات اقلیمی، فضای بینالمللی را تحت تأثیر قرار داد. طبق برآورد سازمانهای بینالمللی، بیش از ۱۲۰ میلیون تن در جهان بهدلیل جنگ، فقر یا فجایع طبیعی آواره شدند.
اقتصاد جهانی نیز هرچند از رکود کامل فاصله گرفت، اما با رشد کند، تورم بالا در بسیاری از کشورها و افزایش نابرابری روبهرو بود. همزمان، فجایع طبیعی از جمله سیلها، خشکسالیها و زمینلرزهها، بار دیگر آسیبپذیری بشر در برابر طبیعت را یادآور شد.
افغانستان در ۲۰۲۵؛ بحرانهای انباشته
افغانستان در سال ۲۰۲۵ بازهم یکی از دشوارترین دورههای خود را پشت سر گذاشت. بر اساس برآورد سازمان ملل، حدود ۲۳ میلیون تن در این کشور به کمکهای بشردوستانه نیاز داشتند. رکود اقتصادی، بیکاری گسترده، کاهش کمکهای خارجی و محدودیتهای اجتماعی، زندگی میلیونها شهروند را بهشدت تحت فشار قرار داد.
در همین سال، افغانستان شاهد بازگشت گسترده و عمدتاً اجباری میلیونها مهاجر از ایران و پاکستان بود. بسیاری از این خانوادهها سالها در کشورهای همسایه زندگی کرده بودند و بازگشت ناگهانی آنها، بدون آمادگی و زیرساخت لازم، فشار مضاعفی بر بازار کار، خدمات اجتماعی و منابع محدود کشور وارد کرد.
در این سال هم مثل سه سال قبل دروازههای مکتبهای بالاتر از صنف ششم و دانشگاهها به روی دختران همچنان بسته ماند.
طالبان نه تنها از فشارهای اجتماعی و سیاسی خود بر مردم نکاستند، بلکه بر آنها افزودند.
در این سال حتا طالبان از کار زنان در نهادهای سازمان ملل متحد نیز، برای کمکرسانی به مهاجران برگشته، در مرزها جلوگیری کردند.
در کنار این مشکلات، سال ۲۰۲۵ با دو زمینلرزه مرگبار در شرق و شمال افغانستان نیز همراه بود. این زمینلرزهها هزاران کشته و زخمی برجای گذاشت و هزاران خانه را ویران کرد. بسیاری از خانوادهها که پیشتر نیز در فقر زندگی میکردند، یکباره سرپناه خود را از دست دادند و به جمع نیازمندان کمکهای فوری پیوستند.
این سوانح طبیعی، بار دیگر نشان داد که افغانستان تا چه اندازه در برابر بحرانها آسیبپذیر است و چگونه یک حادثه طبیعی میتواند بحران انسانی موجود را تشدید کند.
بیمها و امیدهای جهان در ۲۰۲۶
جهان در آستانه ۲۰۲۶، همزمان با بیم و امید به آینده مینگرد. بیم از ادامه جنگها، تشدید بحرانهای اقلیمی و فشار اقتصادی، و امید به اینکه دیپلماسی، پیشرفتهای فناورانه و همکاریهای بینالمللی بتواند بخشی از این بحرانها را مهار کند.
سال اسب، در این میان، نمادی است از ضرورت حرکت؛ حرکتی آگاهانه و مسئولانه، نه شتابزده و پرهزینه.
بیمها و امیدهای مردم افغانستان
برای مردم افغانستان، بیمها و امیدها بسیار زمینیتر است. بیم از گسترش فقر، بیکاری، ادامه محدودیتها و ناتوانی کشور در جذب میلیونها بازگشته. اما در کنار آن، امیدهایی ساده اما عمیق وجود دارد:
امید به امنیت پایدار و زندگی بهتر
امید به کار و معیشت؛
امید به آموزش کودکان، بهویژه دختران؛
امید به اینکه افغانستان بار دیگر از انزوا خارج شود؛
امید به آزادی و ایجاد حاکمیتی که حداقل مردم خود را در آیینه آن ببیند.
برای مردم افغانستان ۲۰۲۶ نه سال پایان جهان، بلکه سالی است که باید مشخص کند آیا زندگی اندکی بهتر خواهد شد یا فشارها سنگینتر میشود.
سال اسب در تقویم چینی، نماد حرکت و تغییر است. ۲۰۲۶ شاید پایان جهان نباشد، اما میتواند پایان بیتفاوتی نسبت به بحرانها باشد. برای افغانستان، این سال میتواند یا ادامه مسیر فرسایشی گذشته باشد، یا آغاز گامهای کوچک اما ضروری برای بقا و بازسازی.
در جهانی پر از پیشبینیهای آخرالزمانی، امید مردم افغانستان به آینده، نه به پایان جهان، بلکه به ادامه زندگی با کرامت گره خورده است.
مسئولیت محتوای مقالههایی که در بخش دیدگاه وبسایت آمو منتشر میشوند به دوش نویسندگان آن است.
