مسئول بخش منطقهیی مدیترانه شرقی سازمان جهانی بهداشت پس از دیدار با مقامهای طالبان و شرکای بخش صحت در افغانستان میگوید که مبارزه با فلج کودکان نیازمند تقویت نظام صحی است.
حنان حسن بلخی تاکید میورزد که اگر هماهنگیها در زمینه محو پولیو بیشتر شوند، انتظار میرود که در ۱۲ ماه آینده ویروس پولیو در افغانستان بهگونه کامل ریشهکن شود.
به گفته او، مبارزه با فلج کودکان تنها به واکسین کردن کودکان محدود نمیشود، بلکه باید همزمان خدمات اساسی صحی تقویت شود و یک نظام صحی پایدار شکل گیرد.
او میگوید: «رساندن واکسینهای نجاتبخش به همه کودکان باید همزمان با تقویت واکسیناسیون معمول، تداوم خدمات اساسی صحی و ایجاد یک نظام صحی مقاومتر انجام شود.»
این گفتهها پس از نشستی مطرح شد که با حضور عبدالسلام حنفی، معاون اداری رئیسوزیران طالبان، کریستوفر الیاس، رئیس بخش توسعه جهانی بنیاد بیل و ملیندا گیتس، شماری از مسئولان سازمان جهانی بهداشت، یونیسف و سفیر قطر در افغانستان برگزار شد.
به گفته سازمان جهانی بهداشت، امنیت موجود در افغانستان فرصت مناسبی برای اجرای برنامههای واکسیناسیون فراهم کرده است؛ اما برای رسیدن به هدف نهایی، همکاری همه طرفها و دسترسی تمام کودکان به خدمات صحی ضروری است.
افغانستان یکی از دو کشور جهان است که هنوز ویروس فلج کودکان یا پولیو در آن ریشهکن نشده است. این بیماری سالهاست کودکان را تهدید میکند و تلاشهای گسترده برای محو آن تاکنون به نتیجه نهایی نرسیدهاند.
با این حال، طالبان روند تطبیق خانهبهخانه واکسین پولیو را به مسجدها محدود ساختهاند. کارشناسان میگویند این محدودیت باعث اخلال در تطبیق سراسری کارزار واکسین پولیو منجر میشود.
فلج کودکان یا پولیو، یک بیماری ویروسی بسیار واگیردار است که بیشتر کودکان زیر پنج سال را مبتلا میکند. این ویروس از طریق آب و غذای آلوده یا تماس نزدیک میان افراد انتقال مییابد و در موارد شدید میتواند سبب فلج دائمی شود.
برای پولیو درمان مشخصی وجود ندارد، اما واکسیناسیون میتواند از ابتلا به این بیماری جلوگیری کند. به همین دلیل، برنامه جهانی ریشهکنی پولیو سالهاست تلاش دارد انتقال ویروس را در سراسر جهان متوقف کند.
بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت، افغانستان و پاکستان تنها کشورهای جهان هستند که هنوز ویروس وحشی پولیو در آنها گردش دارد.
کارشناسان صحی میگویند عواملی مانند دسترسی دشوار به برخی مناطق، جابهجایی جمعیت، بازگشت مهاجران، ضعف خدمات اولیه صحی و پایین بودن سطح آگاهی برخی خانوادهها، از جمله موانعی است که روند ریشهکنی پولیو را دشوار ساخته است.
بر بنیاد آمار سازمان جهانی بهداشت، افغانستان در سال ۲۰۲۵ میلادی ۲۵ مورد مثبت پولیو را ثبت کرده است. در سال ۲۰۲۶ نیز تاکنون شش رویداد تازه گزارش شده است.
هرچند کاهش موارد ابتلا نشانهای از پیشرفت در مبارزه با این بیماری دانسته میشود، اما کارشناسان صحی میگویند تا زمانی که حتی یک مورد مثبت وجود داشته باشد، خطر انتقال ویروس همچنان باقی است.
به همین دلیل، سازمان جهانی بهداشت تأکید دارد که کارزارهای واکسیناسیون باید بدون وقفه ادامه یابد و هیچ کودکی از دسترسی به واکسین محروم نماند.
مبارزه با پولیو تنها به افغانستان محدود نمیشود. پاکستان نیز همچنان درگیر این بیماری است و دو کشور تلاش میکنند برنامههای واکسیناسیون را هماهنگ اجرا کنند تا از انتقال ویروس در مناطق مرزی جلوگیری شود.
همزمان با آغاز کارزار افغانستان، پاکستان نیز واکسیناسیون بیش از ۴۵ میلیون کودک زیر پنج سال را برگزار کرد.
مقامهای پاکستانی گفتهاند همکاری میان دو طرف برای بستن راههای انتقال ویروس اهمیت اساسی دارد؛ زیرا رفتوآمد جمعیت در مناطق مرزی میتواند خطر انتقال دوباره بیماری را افزایش دهد.
با این حال، برنامه واکسیناسیون در پاکستان همچنان با چالشهای امنیتی روبهرو است. در تازهترین مورد، پولیس پاکستان گفته است که افراد مسلح بر موتر حامل نیروهای امنیتی محافظ کارکنان واکسیناسیون در خیبرپختونخوا حمله کردهاند.
سازمان جهانی بهداشت میگوید پایان دادن به پولیو تنها با واکسیناسیون امکانپذیر نیست و نیازمند یک نظام صحی قوی و پایدار است.
تقویت مراکز صحی، افزایش دسترسی خانوادهها به خدمات درمانی، ادامه برنامههای واکسیناسیون معمول و جلب اعتماد مردم، از جمله اقداماتی است که به گفته کارشناسان میتواند افغانستان را به هدف ریشهکنی نزدیکتر کند.
در همین حال، شماری از شهروندان نیز بر افزایش آگاهیدهی درباره اهمیت واکسین تأکید دارند.
ویدا، یکی از باشندگان کابل، میگوید: «افغانستان از جمله کشورهایی است که پولیو هنوز از مردم قربانی میگیرد و ریشهکن نشده است. به همین دلیل است که کودکان در افغانستان مبتلا میشوند.»
اکنون سازمان جهانی بهداشت میگوید افغانستان در یک مرحله مهم از مبارزه با پولیو قرار دارد.
