دو منبع دیپلماتیک در نیویورک به آمو میگویند که انتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، تصمیم گرفته است رباب فاطمه، دیپلمات بنگلهدیشی، را بهعنوان نماینده ویژه بعدی این سازمان در امور افغانستان بگمارد.
به گفته این منابع، اگر هیچیک از اعضای شورای امنیت سازمان ملل متحد در ۴۸ ساعت آینده مخالفت نکند، این انتصاب نهایی خواهد شد.
در صورت نهایی شدن این انتصاب، رباب فاطمه رهبری هیئت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان یا «یوناما» را در مقطعی حساس بر عهده خواهد گرفت.
شورای امنیت مأموریت این نهاد را برای یک سال دیگر تمدید کرده و همزمان خواستار بازبینی راهبردی فعالیتها و اولویتهای آینده آن شده است.
او جانشین روزا اوتونبایوا، رئیسجمهور و وزیر خارجه پیشین قرغیزستان، خواهد شد. مأموریت اوتونبایوا بهعنوان نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل و رئیس یوناما در سپتامبر ۲۰۲۵ پایان یافت.
از آن زمان تاکنون، جورجت گانیون، معاون نماینده ویژه سازمان ملل در امور سیاسی، بهگونه سرپرست رهبری یوناما را بر عهده داشته است.
رباب فاطمه در حال حاضر معاون دبیرکل سازمان ملل متحد و نماینده عالی این سازمان برای کشورهای کمتر توسعهیافته، کشورهای در حال توسعه محاط به خشکه و کشورهای جزیرهای کوچک در حال توسعه است.
او بیش از ۳۰ سال تجربه در خدمات عمومی ملی و بینالمللی دارد و در زمینههای دیپلماسی، سیاستگذاری، دادخواهی و اجرای برنامهها فعالیت کرده است.
فاطمه پیش از تصدی سمت کنونی خود در سازمان ملل، از سال ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۲ سفیر و نماینده دائم بنگلهدیش در سازمان ملل متحد در نیویارک بود.
او در این دوره در سال ۲۰۲۰ ریاست هیئت اجرایی یونیسف و در سال ۲۰۲۲ ریاست هیئت اجرایی نهاد زنان سازمان ملل متحد را بر عهده داشت. فاطمه در سال ۲۰۲۱ نیز معاون هیئت اجرایی برنامه توسعهای سازمان ملل متحد، صندوق جمعیت این سازمان و دفتر خدمات پروژهای سازمان ملل بود.
او در سال ۲۰۲۲ بهعنوان نخستین زن به ریاست کمیسیون تحکیم صلح سازمان ملل متحد انتخاب شد و همچنین یکی از معاونان رئیس هفتادوهفتمین نشست مجمع عمومی این سازمان بود.
انتظار میرود انتصاب او در شرایطی صورت گیرد که یوناما وارد مرحلهای از بازبینی فعالیتها و اولویتهای خود شده است.
شورای امنیت سازمان ملل متحد در ۱۵ جون به اتفاق آرا مأموریت یوناما را تا ۱۷ جون ۲۰۲۷ تمدید کرد. در قطعنامه این شورا همچنین خواسته شده است که فعالیتهای یوناما بهگونه راهبردی بازبینی شود و گزارش این بررسی تا مارچ ۲۰۲۷ ارائه شود.
هدف از این بازبینی، ارزیابی نقش، اولویتها و توانایی یوناما برای اجرای مأموریتش در شرایط کنونی افغانستان عنوان شده است.
تمدید یکساله مأموریت یوناما پس از آن صورت گرفت که شورای امنیت در ماه مارچ مأموریت این نهاد را تنها برای سه ماه تمدید کرده بود.
در جریان مذاکرات اعضای شورای امنیت در اوایل سال جاری میلادی، این موضوع مورد بحث قرار گرفت که آیا مأموریت یوناما در شرایط کنونی همچنان واقعبینانه و بهطور کامل قابل اجرا است یا باید اولویتهای آن با توجه به تحولات افغانستان محدود یا تعدیل شود.
فعالیتهای یوناما شامل تعاملات سیاسی، نظارت بر وضعیت حقوق بشر، دادخواهی برای حقوق زنان و دختران و هماهنگی با طرفهای بینالمللی و افغانستانی است.
این مأموریت در دوره حاکمیت طالبان با چالشهای فزایندهای روبهرو شده است؛ بهویژه در شرایطی که محدودیتها بر زنان و دختران افزایش یافته و کارکنان زن افغانستانی سازمان ملل نیز برای حضور در محل کار خود با محدودیت مواجه شدهاند.
انتصاب نماینده ویژه جدید، پس از چند ماه اداره یوناما بهوسیله سرپرست، رهبری دایمی این مأموریت را احیا خواهد کرد و در صورت نهایی شدن، رباب فاطمه را در مرکز تعاملات بینالمللی با طالبان قرار خواهد داد؛ آن هم در زمانی که شورای امنیت در حال بازبینی مسیر آینده فعالیتهای یوناما در افغانستان است.
