حملههای اخیر ایالات متحده، بندر چابهار، یکی از مسیرهای کلیدی تجارت افغانستان را هدف قرار دادهاست.
رسانههای هندی گزارش دادهاند که این حملهها برای هند زیان راهبردی بوده و دسترسی این کشور به افغانستان و آسیای مرکزی را از مسیر خارج کرده است.
برج کنترل ترافیک دریایی بندر چابهار بامداد پنجشنبه هدف حمله امریکا قرار گرفته است. این بندر از سال ۲۰۱۶ و با سرمایهگذاری هند، به یکی از مسیرهای راهبردی برای دسترسی دهلی به افغانستان و آسیای مرکزی، بدون نیاز به عبور از خاک پاکستان، تبدیل شده است.
رسانههای هندی، از جمله تایمز آو ایندیا و نوبهارات تایمز، گزارش دادهاند که این حملهها ضربهای جدی به برنامههای تجاری هند در منطقه وارد کرده و یکی از مهمترین مسیرهای دسترسی این کشور به افغانستان و آسیای مرکزی را با چالش روبهرو ساخته است.
عبدالهادی فرهنگ، اتشه پیشین تجاری افغانستان در ایران، میگوید هرچند حجم تجارت افغانستان از طریق چابهار محدود است، اما آسیب به زیرساختهای این بندر و بهویژه بندرعباس، میتواند بر صادرات و واردات افغانستان تأثیر بگذارد.
او میگوید: «در چابهار، اسکلههای شهید بهشتی و شهید کلانتری و برج هدایت کشتیها هدف قرار گرفتهاند. هرچند سهم چابهار در تجارت افغانستان زیاد نیست، اما مشکل اصلی بندرعباس است؛ زیرا بخش عمده صادرات و واردات افغانستان از طریق این بندر انجام میشود.»
اتاق تجارت و سرمایهگذاری افغانستان نیز میگوید که بخش بزرگ تجارت خارجی افغانستان از بندرعباس انجام میشود و سهم بندر چابهار در مقایسه با آن کمتر است.
بر بنیاد گزارش بانک جهانی، افغانستان در ماه می امسال ۷۹.۲ میلیون دالر صادرات داشته است که ۳۴ درصد آن به هند اختصاص یافته و این کشور بزرگترین مقصد صادراتی افغانستان بوده است.
عبدالظهور مدبر، آگاه مسائل اقتصادی، میگوید استفاده از بندر چابهار برای افغانستان اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا این مسیر، زمینه تجارت با هند، کشورهای خلیج فارس، افریقا، مالیزیا و اندونیزیا را فراهم میکند و به سود هر دو طرف است.
طالبان نیز پیشتر بر استفاده از مسیرهای بدیل به جای مسیرهای پاکستان تأکید کرده بودند. عبدالغنی برادر، معاون اقتصادی رئیسوزیران طالبان، در ۲۱ عقرب ۱۴۰۴ از بازرگانان خواسته بود هرچه زودتر از مسیرهای بدیل برای صادرات و واردات استفاده کنند.
اکنون، با آسیب دیدن زیرساختهای ایران، بهویژه بندر چابهار، یکی از مهمترین گزینههای جایگزین تجارت افغانستان نیز با چالش روبهرو شده است.
این در حالی است که گذرگاههای واگه و کراچی پاکستان نیز حدود ۹ ماه است که به روی بخش بزرگی از تجارت و ترانزیت افغانستان بسته ماندهاند؛ وضعیتی که گزینههای بازرگانان افغانستان برای دسترسی به بازارهای منطقه را بیش از پیش محدود کرده است.
