نهاد امریکایی «دیتا فار افغانستان» در گزارش تازهاش گفته است که بیش از ۱۱ میلیون تن در افغانستان در سال روان با ناامنی غذایی در سطح بحران یا بالاتر روبهرو خواهند بود. این نهاد گفته که کارگران در بسیاری از بخشهای کشور همچنان توان خرید مواد غذایی اولیه را ندارند.
این گزارش میگوید که از ماه اپریل تا سپتمبر ۲۰۲۶، بیش از ۱۱ میلیون تن با ناامنی غذایی در سطح سوم یا بالاتر بر اساس شاخص طبقهبندی یکپارچه امنیت غذایی (آی پی سی) مواجه خواهند شد. به گفته این نهاد، این سطح ناامنی غذایی شامل وضعیتهای «بحران»، «اضطراری» و «فاجعهبار» میشود.
بر بنیاد این ارزیابی، ولایتهای بدخشان، بلخ، بامیان، دایکندی، فاریاب، غور، جوزجان، کنر و سرپل از آسیبپذیرترین مناطق کشور به شمار میروند. در این ولایتها دستکم ۴۰ درصد جمعیت آسیبدیده از ناامنی غذایی در وضعیت بحرانی یا بدتر قرار دارند.
جوزجان بالاترین میزان ناامنی غذایی شدید را ثبت کرده است؛ بهگونهای که نیمی از جمعیت آسیبپذیر این ولایت در معرض وضعیت بحرانی یا بالاتر قرار دارند. پس از آن، فاریاب، دایکندی و غور هر کدام با ۴۵ درصد در جایگاه بعدی قرار گرفتهاند. بامیان، بلخ، سرپل، کنر و بدخشان نیز با ۴۰ درصد در میان ولایتهای آسیبپذیر قرار دارند.
این گزارش همچنین نشان میدهد که توان خرید مواد غذایی همچنان یکی از چالشهای عمده در افغانستان است.
پژوهشگران برای سنجش قدرت خرید، از شاخصی استفاده کردهاند که نشان میدهد یک کارگر غیرماهر با دستمزد یک روز کار، چند کیلوگرام آرد گندم ارزانقیمت میتواند خریداری کند. بر اساس یافتههای این گزارش، میانگین کشوری این شاخص ۱۰.۲ کیلوگرام در روز است.
بر بنیاد این گزارش، در ۱۷ ولایت از مجموع ۳۴ ولایت کشور، قدرت خرید از این میانگین پایینتر است که نشاندهنده وضعیت دشوار خانوادههای کمدرآمد است.
در گزارش آمده که نورستان پایینترین قدرت خرید را در کشور دارد؛ بهگونهای که یک کارگر روزمزد در این ولایت تنها میتواند با درآمد یک روز خود ۷.۱ کیلوگرام آرد خریداری کند. سمنگان، کنر، ارزگان، میدان وردک، پکتیکا و فاریاب نیز از ولایتهایی هستند که قدرت خرید در آنها پایین گزارش شده است.
در مقابل، نیمروز بالاترین قدرت خرید را ثبت کرده است؛ بهطوری که یک روز مزد کار میتواند ۱۶.۱ کیلوگرام آرد خریداری کند. کابل، بغلان و سرپل نیز در میان ولایتهایی قرار دارند که قدرت خرید نسبتاً بالاتری دارند.
این گزارش پنج ولایت بلخ، دایکندی، فاریاب، جوزجان و کنر را مناطقی معرفی کرده که همزمان با دو مشکل عمده روبهرو هستند: ناامنی غذایی شدید و قدرت خرید پایین. به گفته پژوهشگران، باشندگان این ولایتها هم با خطر بالای گرسنگی مواجهاند و هم توانایی محدودی برای خرید مواد غذایی دارند.
بر اساس این گزارش، بهای مواد غذایی نیز در ولایتهای مختلف تفاوت قابل توجهی دارد.
در ماه می، بهای متوسط هر کیلوگرام آرد گندم ارزانقیمت در سطح کشور ۲۹.۳ افغانی و قیمت آرد باکیفیت ۳۱.۷ افغانی بوده است. در نورستان که قدرت خرید پایینترین سطح را دارد، هر کیلوگرام آرد ارزانقیمت حدود ۳۵ افغانی به فروش رسیده که از بالاترین قیمتها در کشور به شمار میرود.
این گزارش در حالی منتشر میشود که افغانستان همچنان با فشارهای اقتصادی روبهرو است. بانک جهانی اخیراً رشد اقتصادی افغانستان در سال ۲۰۲۵ را ۴.۸ درصد برآورد کرده، اما هشدار داده است که افزایش جمعیت، رشد تورم و کاهش کمکهای بینالمللی در حال تضعیف سطح زندگی و درآمد خانوادهها است.
نهادهای امدادرسان نیز بارها هشدار دادهاند که میلیونها تن همچنان در معرض گرسنگی و فقر قرار دارند؛ آن هم در شرایطی که کشور با بیکاری، پیامدهای تغییرات اقلیمی و بازگشت گسترده مهاجران از کشورهای همسایه دستوپنجه نرم میکند.
نهاد «دیتا فار افغانستان» گفته است که این ارزیابی بر اساس دادههای نظارتی برنامه جهانی غذا درباره قیمت مواد غذایی و پیشبینیهای امنیت غذایی مبتنی بر نظام طبقهبندی یکپارچه امنیت غذایی تهیه شده است.
این گزارش نتیجه میگیرد که اگرچه مواد غذایی در بسیاری از بازارهای افغانستان در دسترس است، اما توانایی خرید آن، بهویژه برای خانوادههای کمدرآمد و وابسته به کار روزمزدی، همچنان یکی از بزرگترین موانع در برابر امنیت غذایی به شمار میرود.
