سازمان جهانی صحت میگوید که در افغانستان بهگونه میانگین در هر ساعت یک مادر در نتیجه عوارض قابل پیشگیری جان خود را از دست میدهد.
این نهاد در بیانیهای به مناسبت روز جهانی قابلهها گفته که میزان مرگومیر مادران در افغانستان همچنان از بالاترینها در جهان است و به ۵۲۱ مورد در هر ۱۰۰ هزار تولد زنده میرسد. این در حالی است که دسترسی به خدمات ابتدایی صحی در دو دهه گذشته بهبود یافته است.
بر بنیاد این گزارش، بسیاری از این مرگها ناشی از عواملی است که قابل درمان یا پیشگیری هستند، از جمله خونریزی، فشار خون بالا، عفونت و زایمان دشوار. به گفته سازمان جهانی صحت، زنانی که از این عوارض جان سالم بهدر میبرند نیز اغلب با پیامدهای طولانیمدت و جدی روبهرو میشوند.
این سازمان افزوده است که افغانستان از اواخر دهه ۲۰۰۰ میلادی پیشرفتهایی در بخش صحت مادر و کودک داشته است. پوشش مراقبتهای پیش از ولادت از ۳۱ درصد به ۷۶ درصد افزایش یافته و میزان زایمان با حضور کارمند صحی ماهر از ۲۴ درصد به ۶۷ درصد رسیده است. همچنین مرگومیر کودکان از ۱۲۹ مورد در هر هزار تولد زنده در سال ۲۰۰۰، به ۵۶ مورد در سال ۲۰۲۳ کاهش یافته است.
با این حال، این پیشرفتها بهگونه یکسان در سراسر کشور توزیع نشده و زنان در مناطق روستایی و محروم همچنان با بیشترین خطر روبهرو هستند.
یکی از عوارض جدی مورد اشاره در این گزارش «فیستولای ولادی» است؛ وضعیتی که عمدتاً در نتیجه زایمان طولانی و دشوار بهوجود میآید و میتواند مشکلات مزمن صحی و همچنین پیامدهای اجتماعی برای زنان بههمراه داشته باشد. به گفته این سازمان، این عارضه اغلب کمتر گزارش میشود، زیرا بسیاری از زنان به خدمات تخصصی دسترسی ندارند یا از امکان درمان آگاه نیستند.
برای رسیدگی به این چالشها، سازمان جهانی صحت گفته که با حمایت بانک توسعه اسلامی برنامههایی را برای گسترش خدمات صحت مادر و کودک در افغانستان اجرا میکند. این برنامهها شامل آموزش کارکنان صحی، بهبود دسترسی به خدمات و ایجاد مراکز تخصصی درمان است.
به گفته این نهاد، در همین راستا، دو مرکز درمان فیستولا در کابل و قندهار ایجاد شده که خدمات جراحی، توانبخشی و حمایت برای بازگشت بیماران به جامعه را ارائه میدهند. این سازمان گفته که انتظار میرود این برنامه بهطور مستقیم به حدود ۳۰۰ زن کمک کند و بهصورت غیرمستقیم تا ۳۰۰ هزار زن و دختر در سن باروری از آن بهرهمند شوند.
همچنین بیش از ۹۷۷ کارمند صحی برای بهبود مراقبتهای مادر و نوزاد آموزش دیدهاند.
نماینده سازمان جهانی صحت در افغانستان تأکید کرده است: «هیچ زنی نباید در دوران بارداری و زایمان بدون مراقبت باقی بماند.»
با این حال، نظام صحی افغانستان همچنان با چالشهایی مانند کمبود بودجه، زیرساختهای محدود و موانع دسترسی زنان به خدمات صحی روبهرو است. نهادهای امدادرسان هشدار دادهاند که بدون پشتیبانی پایدار جامعه جهانی، پیشرفتهای بهدستآمده در کاهش مرگومیر مادران ممکن است متوقف یا حتی معکوس شود.
