یک گزارش اختصاصی آمو نشان میدهد که مهاجرت کودکان و نوجوانان از ولایتهای غربی افغانستان در پنج سال گذشته افزایش یافته است. به گفته خانوادهها و خود این کودکان، این پدیده ریشه در فقر، بیکاری و بحران اقتصادی دارد.
شماری از کودکانی که برای کمک به تأمین مخارج خانوادههای خود راهی ایران شدهاند، به آمو میگویند که ناچار شدهاند در سنین پایین خانه و مکتب را ترک کنند و در جستوجوی کار به مهاجرت روی آورند.
بر بنیاد یافتههای این گزارش، بیشترین کودکان و نوجوانانی که بهگونه غیرقانونی راهی ایران میشوند، از ولایت غور هستند.
میلاد، کودک ۱۲ سالهای که پس از دو سال کار در ایران به افغانستان بازگردانده شده، میگوید برای نجات خانوادهاش از گرسنگی تن به مهاجرت داده بود.
او از دشواریهای زندگی و کار در ایران چنین روایت میکند: «من را از سر کار گرفتند و به اردوگاه بردند. در اردوگاه هم با ما بدرفتاری میشد و غذای کافی نمیدادند.»
آمو در جریان تهیه این گزارش با شماری از قاچاقبران انسان نیز گفتوگو کرده است. آنان که نخواستند نامشان فاش شود، میگویند شمار کودکان و نوجوانانی که بهگونه غیرقانونی راهی ایران میشوند، در حال افزایش است.
در ولسوالی تولک ولایت غور، اسدالله و احمد، دو کودک و نوجوان، همراه با پدرشان در تدارک سفر غیرقانونی به ایران هستند؛ تصمیمی که خانواده آنان آن را ناشی از نبود فرصتهای کاری میدانند.
غلام رسول، باشنده غور، میگوید: «دولت باید به فکر مردم باشد. از دست مردم کاری ساخته نیست. اینجا حتا روزی صد افغانی هم کارگری پیدا نمیشود. ما چهار یا پنج نفر هستیم؛ اگر کار نباشد، چگونه زندگی کنیم؟ تا شام بیکار میمانیم.»
در همین حال، شماری از کودکانی که از ایران اخراج شدهاند، میگویند مشکلات اقتصادی همچنان آنان را وادار به کارهای سخت و طاقتفرسا کرده است.
عبدالله، باشنده غور، میگوید: «ما چند نفر در ایران کار میکردیم. با ما بسیار ظلم میشد. در یک رستورانت کار میکردیم. حالا به کشور برگشتهام و از صبح تا شام به کوه میروم و زعفران میچینم. روزانه حدود ۳۰۰ افغانی درآمد دارم.»
کمالالدین، باشنده فراه، نیز میگوید: «برادر، اینجا هیچ کاری نیست. از صبح تا شام دنبال یک لقمه نان هستیم، اما چیزی پیدا نمیشود. مردم اینجا با مشکلات شدید اقتصادی و گرسنگی روبهرو هستند.»
کارشناسان میگویند افزایش مهاجرت کودکان، پیامد مستقیم فقر گسترده و نبود فرصتهای آموزشی و شغلی در کشور است.
عبدالظاهر اضطرابی، نویسنده و روزنامهنگار، میگوید: «راهحل اساسی این مشکل، رسیدگی جدی به ریشههای آن است. باید زمینههای کار و آموزش در داخل کشور فراهم شود تا کودکان و نوجوانان مجبور به مهاجرت نشوند.»
بر اساس اطلاعات گردآوریشده توسط آمو، بیشتر کودکان و نوجوانانی که مسیر مهاجرت به ایران را در پیش میگیرند، از ولایتهای غور و بادغیس و نیز ولسوالیهای شیندند، ادرسکن، غوریان و کشک رباط سنگی ولایت هرات هستند.
این در حالی است که در سالهای اخیر، همزمان با تشدید بحران اقتصادی، افزایش بیکاری و کاهش فرصتهای آموزشی در افغانستان، نهادهای بینالمللی بارها نسبت به افزایش مهاجرت کودکان و قرار گرفتن آنان در معرض قاچاق انسان، بهرهکشی کاری و سایر آسیبهای اجتماعی هشدار دادهاند.
