امروز، در حالی که جهان مدرن از دستاوردهای نوین پزشکی و عدالت در سلامت سخن میگوید، در جغرافیای دردمند افغانستان، «حق زنده ماندن» به گروگان گرفته شده است. هفتم اپریل ۲۰۲۶ نه روزی برای تجلیل، بلکه روزی برای سوگواری بر پیکر نیمهجان نظام صحی است که تحت فشار سیاستهای حذف و سرکوب، نفسهای آخر را میکشد
. محرومیت زنان از تحصیل و کار، دیگر تنها یک مسئله سیاسی یا حقوق بشری نیست؛ این یک نسلکشی خاموش در تالارهای جراحی و اتاقهای زایمان است.
نظام سلامت، زنجیرهای بههمپیوسته از تخصص و تجربه است که حذف هر حلقه، کل سیستم را به فروپاشی میکشاند.
وقتی صنفهای درس به روی دختران بسته شد، در حقیقت شاهرگهای حیاتی شفاخانهها در آیندهای نزدیک قطع گردید. در جامعهای که فرهنگ و باورهای آن، حضور داکتران زن را برای درمان زنان به یک ضرورت حیاتی بدل کرده است، منع فعالیت کادر درمان زن، به معنای صدور حکم اعدام برای هزاران مادری است که در دورافتادهترین نقاط این سرزمین، میان درد و مرگ تنها رانده شدهاند.
فاجعهای که امروز در بخش نسایی و ولادی شاهد آن هستیم، نتیجه مستقیم تخصصزدایی جنسیتی است.
مرگ مادری که به دلیل نبود یک قابله یا داکتر زن جانش را از دست میدهد، یک حادثه طبیعی نیست؛ این یک قتل عمد مدیریتی است. نوزادانی که پیش از چشیدن طعم آغوش مادر، در سردخانههای بیروح شفاخانهها آرام میگیرند، گواهان صادق این ادعا هستند که وقتی علم محدود شود، مرگ گسترش مییابد.
باید صراحتاً گفت که بخش طبی زنان در افغانستان به «نقطه صفر» رسیده است. سرمایه انسانی که طی دههها و با مشقت فراوان اندوخته شده بود، اکنون در حال نابودی است.
این بحران، فراتر از کمبود دارو و تجهیزات، ریشه در تهی کردن شفاخانهها از روح تخصص دارد. هر روز که دانشگاهی بسته بماند، سنگی بر دیوار بلند جهل و محرومیت افزوده میشود که بهای آن را نه سیاستمداران، بلکه کودکان معصوم و مادران بیدفاع با خون خود میپردازند.
جامعه جهانی و نهادهای بینالمللی نمیتوانند با بیانیههای خنثی از کنار این فاجعه انسانی عبور کنند. سکوت در برابر حذف زنان از عرصه سلامت، همدستی در نابودی نسلهای آینده افغانستان است.
حق تحصیل، حق کار و حق دسترسی به مراقبتهای پزشکی، تثلیثِ بقای یک ملت است.
بازگشایی فوری و بدون قید و شرط مراکز آموزشی و بازگشت شکوهمندانه کادر درمان زن به شفاخانهها، تنها راه نجات از این بنبست تاریخی است. سلامت، حق است، نه امتیاز؛ و این حق را نمیتوان با هیچ بهانهای از ریههای یک ملت دریغ کرد.
جهانزیب ویسا، فعال حقوق بشر و روزنامهنگار آزاد است.
مسئولیت محتوای مقالههایی که در بخش دیدگاه وبسایت آمو منتشر میشوند به دوش نویسندگان آن است.
