ضمیر کابلوف، نماینده ویژه رئیسجمهور روسیه در امور افغانستان، روز چهارشنبه به روزنامه ایزوستیا گفته است بهطور رسمی، طالبان خواهان عضویت کامل در سازمان همکاریهای شانگهای هستند، اما بهدلیل مخالفت یکی از اعضا و اصل اجماع در تصمیمگیری، این روند هنوز آغاز نشده است.
او افزود: «تمام اعضای دیگر بهنوعی با طالبان تعامل دارند و فکر میکنم در آینده این مشکل حل شود.»
هرچند کابلوف نامی از کشور مخالف نبرده، اما تحلیلگران احتمال میدهند که پاکستان مانع اصلی در این مسیر باشد. روابط طالبان و اسلامآباد در ماههای اخیر بهدلیل درگیریهای مرزی و اتهامهای امنیتی بهشدت تیره شده است.
یک کارشناس مسائل منطقه به ایزوستیا گفته است: «پاکستان بعید است از عضویت افغانستان در این سازمان حمایت کند، زیرا اختلافات امنیتی، بهویژه در مورد حضور گروههای مسلح، همچنان حلنشده باقی مانده است.»
در کنار این اختلافات، ساختار پیچیده سازمان همکاری شانگهای نیز به ابهام در جایگاه افغانستان دامن زده است. این سازمان دارای چندین سطح عضویت از جمله اعضای کامل، ناظران و شرکای گفتوگو است که هنوز بهطور کامل یکپارچه نشدهاند.
نیکولای سیلایف، پژوهشگر روابط بینالملل، در این باره گفته است: «تا زمانی که اداره طالبان بهطور رسمی از سوی همه اعضای سازمان بهرسمیت شناخته نشود، دعوت از افغانستان برای مشارکت کامل امکانپذیر نخواهد بود.»
در حال حاضر، تنها روسیه بهطور رسمی اداره طالبان را بهرسمیت شناخته، در حالی که سایر کشورها تعامل محتاطانهای با آنان دارند.
با وجود این، مقامهای روسی میگویند تماسها ادامه خواهد یافت. کابلوف تأکید کرده است: «نمایندگان طالبان در نشستهای فرمت مسکو در سال جاری شرکت خواهند کرد.»
بهگفته ناظران، تا زمانی که هم اختلافات سیاسی منطقهای، بهویژه با پاکستان، کاهش نیابد و هم ساختار داخلی سازمان اصلاح نشود، افغانستان همچنان در وضعیت «تعلیق عملی» میان عضویت ناظر و مشارکت کامل باقی خواهد ماند.
افغانستان در سال ۲۰۱۲ بهعنوان عضو ناظر به سازمان همکاری شانگهای پیوست، اما پس از بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱، مشارکت عملی این کشور در نشستها و فعالیتهای سازمان عملاً متوقف شده است. آخرینبار نمایندگان رسمی افغانستان در سال ۲۰۲۰ در یکی از نشستهای این سازمان حضور داشتند.
