با فروپاشی نظام جمهوری در آگست ۲۰۲۱ و بازگشت طالبان به قدرت، مهاجرت شهروندان افغانستان به کشورهای همسایه به گونه کم پیشینه افزایش یافت. هزاران تن از ترس و بیم طالبان و یا ادامه تحصیل فرزندانشان، افغانستان را ترک کردند.
بر بنیاد آمار کمیشنری عالی ملل متحد در امور پناهندگان، پیش از سقوط نظام جمهوری، نزدیک به دو میلیون مهاجر افغانستان در ایران و یک و نیم میلیون نفر در پاکستان حضور داشتند اما این ارقام پس از سقوط حکومت به بیش از پنج میلیون تن در ایران و نزدیک به دو میلیون نفر در پاکستان رسید.
برخی از مهاجران گفته اند، در حالی به افغانستان بر میگردند که طالبان دختران را از آموزش و حقوق بنیادی شأن محروم کرده اند.
سازمان جهانی مهاجرت نیز گزارش داده است که در سالهای ۲۰۲۱ و ۲۰۲۲ نزدیک به ۳.۶ میلیون شهروند افغانستان مهاجر شدهاند؛ ۷۰ درصد به ایران، ۱۸ درصد به پاکستان و ۱۱ درصد به ترکیه.
اما در دو سال گذشته، روند اخراج اجباری مهاجران از ایران و پاکستان آغاز شده است.
سازمان جهانی مهاجرت آمار داده است که از سپتامبر ۲۰۲۳ تا اکنون بیش از چهار میلیون مهاجر از ایران و پاکستان وارد افغانستان شدهاند.
پس از جنگ میان ایران و اسرائیل در سال روان، شدت اخراج مهاجران از ایران نیز به گونه کم پیشنهای افزایش یافت.
تصویر ها و گزارشها از مرزها نشان میدهند که بازگشتکنندگان، در اردوگاههای موقت با ازدحام، کمبود آب، غذا و خدمات پزشکی روبهرو هستند.
شماری از آنان می گویند که هنگام بازگرداندهشدن، با ضربوشتم، مصادره اموال و رفتارهای غیرانسانی رو به رو شدهاند.
این درحالی است که موج بازگشت و اخراج مهاجران افغانستان از ایران و پاکستان، نگرانی سازمانهای امدادی را برانگیخته است.
ملل متحد هشدار داده که امکانات موجود تنها میتواند از میان هر ده تن پاسخگوی نیازهای نخستین یک تن باشد.
