روزنامه بریتانیایی تلگراف گزارش داده است که مقامهای ارشد سپاه پاسداران ایران از طالبان درخواست کردهاند، فهرست فاششده از شهروندان افغانستان را در اختیارشان قرار دهند که با سازمان اطلاعات خارجی بریتانیا «امآی۶»و دیگر نهادهای نظامی بریتانیا همکاری داشتهاند.
طبق این گزارش هدف از این درخواست، بازداشت این افراد در ایران و استفاده از آنان بهعنوان ابزار چانهزنی در آستانه مذاکرات هستهای خزان امسال اعلام شده است.
این فهرست که از آن بهعنوان «فهرست مرگ» یاد میشود، شامل اطلاعات شخصی نزدیک به ۲۵ هزار شهروند افغانستان است که طی سالهای گذشته با ارتش بریتانیا، سرویسهای اطلاعاتی و نیروهای ویژه همکاری کردهاند و پس از خروج نظامی غرب از افغانستان، برای پناهندگی به بریتانیا درخواست داده بودند.
اطلاعات موجود در این فهرست شامل نام، شماره تلفن، ایمیل و جزئیات خانوادههای این افراد است.
یک مقام ارشد در تهران به تلگراف گفته است که کمیته ویژهای در ایران برای پیگیری این موضوع تشکیل شده و هماهنگیهایی میان تهران و طالبان در جریان است.
او افزوده است: «از طرف ایران نیز تلاشهایی برای یافتن این فهرست در جریان است… این همکاری میتواند به هر دو کشور برای مذاکره با غرب کمک کند.»
به نوشته تلگراف، طالبان در سال ۲۰۲۲ این فهرست را بهدست آوردهاند؛ زمانی که یکی از تفنگداران دریایی سلطنتی بریتانیا بهطور تصادفی کل فایل را برای مخاطبان افغانستان خود ایمیل کرده بود.
طبق این گزارش در نشانهای از آغاز همکاری عملی میان طالبان و ایران، دستکم یک شهروند افغانستان که گفته میشود نامش در این فهرست بوده، در روزهای اخیر از ایران به کابل اخراج شده است.
این فرد در گفتگو با تلگراف اظهار داشته که در خیابان بازداشت شد و بدون بررسی درخواست پناهندگیاش، به افغانستان فرستاده شده است.
او گفته است: «فریاد زدم، ‘حقوق بشر کجاست؟’ اما آنها اهمیتی ندادند. حالا در کابل هر شب جابهجا میشوم. هر لحظه ممکن است بیایند و مرا بکشند.»
به گزارش تلگراف، رهبری طالبان در قندهار به نیروهایش در کابل دستور داده تا افراد مرتبط با این فهرست را شناسایی و بازداشت کنند تا از آنها برای اعمال فشار دیپلماتیک بر بریتانیا استفاده شود.
براساس این گزارش بهویژه مأموران اطلاعاتی امآی۶ در اولویت شناسایی قرار دارند.
در این گزارش آمده است که این اقدامات در حالی صورت میگیرد که ایران با فشار شدید بینالمللی مواجه است.
بریتانیا، فرانسه و آلمان هشدار دادهاند که اگر تا پایان ماه اگست پیشرفتی در مذاکرات هستهای حاصل نشود، مکانیزم «ماشه» را فعال خواهند کرد که تحریمهای ملل متحد علیه ایران را بازمیگرداند.
بر اساس این گزارش، در پی درگیری اخیر ایران با اسرائیل، تهران موج جدیدی از بازداشت و اخراج مهاجران افغانستان را آغاز کرده است.
آمارها نشان میدهد اخراج روزانه مهاجران از ایران از ۲ هزار تن به بیش از ۳۰ هزار تن افزایش یافته است.
برخی از این افراد گزارش دادهاند که مورد ضربوشتم، بازداشت خودسرانه و بدرفتاری قرار گرفتهاند. دولت ایران نیز به رسانهها دستور داده است درباره این روند سکوت کنند.
فرد اخراجشده از ایران که اکنون در کابل پنهان شده است، با ابراز ناامیدی از عملکرد بریتانیا گفته است: «امیدوارم بریتانیاییها خوشحال باشند — آنها آشپز و ماساژور را به بریتانیا بردند، اما کسانی که چشمان خود را در خدمت از دست دادند، جا ماندهاند.»
تلگراف همچنین فاش کرده است که برخی افراد مشکوک، از جمله جهادگرایان، مجرمان جنسی و مقامات فاسد در پوشش طرح تخلیه یا اتحاد خانواده وارد بریتانیا شدهاند، در حالیکه شماری از همکاران واقعی ارتش بریتانیا در افغانستان یا ایران در بلاتکلیفی بهسر میبرند.
پس از افشای این فهرست، دولت بریتانیا در مارچ ۲۰۲۴ یک برنامه اضطراری با عنوان «مسیر واکنش افغانستان» راهاندازی کرد تا شهروندان افغانستان در معرض تهدید را بهسرعت به بریتانیا منتقل کند.
با این حال، روند اجرایی این طرح همچنان کند و همراه با انتقادهایی در زمینه بررسی صلاحیت و اولویتبندی افراد همراه بوده است.
برآوردها نشان میدهد که این برنامه و دیگر پروژههای مرتبط با جابهجایی پناهجویان افغانستان میتواند تا ۷ میلیارد پوند هزینه برای مالیاتدهندگان بریتانیایی در بر داشته باشد.
ب
