برنامه توسعه ملل متحد در گزارشی تازه هشدار داده است که بازگشت حدود ۲.۳ میلیون مهاجر به افغانستان، در کنار رکود اقتصادی، شوکهای اقلیمی و پیامدهای بلایای طبیعی، روند بهبود این کشور را با فشار فزایندهای روبهرو کرده است.
این نهاد همچنین خواستار سرمایهگذاری بیشتر در مناطق بازگشتکنندگان و لغو محدودیتهای اعمالشده بر کار و رفتوآمد زنان شده است.
این گزارش، بر پایه نظرسنجی سراسری از نزدیک به ۴۹ هزار خانواده افغانستان، از جمله بیش از یکهزار و ۵۰۰ خانواده بازگشته، تهیه شده است.
برنامه توسعه ملل متحد در گزارش خود با عنوان «از بازگشت تا بازسازی برای بازگشتکنندگان افغان و جوامع میزبان» گفته است که بخش عمدهای از بازگشتکنندگان در مناطق فقیر شرق و شمال افغانستان مستقر شدهاند؛ موضوعی که رقابت بر سر فرصتهای شغلی، مسکن، آب و دیگر خدمات اساسی را افزایش داده و ظرفیت جوامع میزبان را با چالش جدی مواجه کرده است.
این نهاد افزوده است که دسترسی مردم به خدمات صحی، آب آشامیدنی سالم و آموزش، بهویژه در مناطق روستایی و در میان زنان و دختران، بهطور چشمگیری کاهش یافته است.
بر بنیاد یافتههای این گزارش، ۹۰ درصد خانوادههای افغانستان برای تأمین نیازهای اولیه زندگی به راهکارهای منفی از جمله کاهش وعدههای غذایی، فروش داراییها و گرفتن قرض متوسل شدهاند.
همچنین میزان بدهی در میان خانوادههای بازگشته به ۸۸ درصد و در میان خانوادههای جوامع میزبان به ۸۱ درصد رسیده است.
در این گزارش آمده است که زلزلههای اخیر در ولایتهای ننگرهار، کنر و سمنگان، همراه با سیلابهای ناگهانی و خشکسالی، خسارات گستردهای به خانهها، زیرساختها و منابع معیشتی وارد کرده و آسیبپذیری خانوادههای بازگشته و جوامع میزبان را افزایش داده است.
به گفته برنامه توسعه ملل متحد، خانوادههایی که سرپرست زن دارند، از آسیبپذیرترین اقشار جامعه به شمار میروند.
کانی ویگناراجا، معاون دبیرکل ملل متحد و مدیر منطقهای برنامه توسعه ملل متحد برای آسیا و اقیانوسیه، گفته است که جوامع میزبان و بازگشتکنندگان در افغانستان با فشار بیسابقهای روبهرو هستند.
او افزوده است: «در برخی ولایتها، از هر چهار خانواده، یک خانواده به درآمد زنان وابسته است. هنگامی که زنان از کار محروم میشوند، خانوادهها، جوامع و اقتصاد کشور آسیب میبینند.»
وی همچنین نسبت به محدودیتهای اعمالشده بر کارکنان زن در فعالیتهای بشردوستانه و امدادرسانی ابراز نگرانی کرده و گفته است که حذف زنان از تیمهای امدادی، دسترسی افراد نیازمند، از جمله بازگشتکنندگان و آسیبدیدگان بلایای طبیعی، به خدمات حیاتی را محدود میکند.
برنامه توسعه ملل متحد تأکید کرده است که سرمایهگذاری هدفمند در مناطق بازگشتی میتواند به کاهش فشار بر جوامع محلی و جلوگیری از آوارگی دوباره کمک کند.
این نهاد در همکاری با کمیشنری عالی پناهندگان ملل متحد، سازمان بینالمللی مهاجرت و سازمان ملل-هبیتات، برنامههایی را برای بهبود دسترسی به آب، انرژی، خدمات صحی، مسکن و فرصتهای شغلی در مناطق شرقی، شمالی و مرکزی افغانستان اجرا میکند.
استفن رودریگز، نماینده مقیم برنامه توسعه ملل متحد در افغانستان، نیز گفته است که بازسازی مبتنی بر منطقه نتایج مؤثری به همراه دارد و با پیوند دادن فرصتهای درآمدی، خدمات اساسی، مسکن و انسجام اجتماعی، میتواند فشار ناشی از بازگشت گسترده مهاجران را کاهش داده و خطر آوارگی دوباره را به حداقل برساند.
برنامه توسعه ملل متحد تأکید کرده است که رسیدگی همزمان به نیازهای بازگشتکنندگان و جوامع میزبان، همراه با رفع محدودیتهای اعمالشده بر زنان، برای تقویت روند بهبود و افزایش تابآوری افغانستان ضروری است.
