طالبان به تازگی مالیات را بر اشخاص حقیقی و حکمی در چهار بخش کاهش دادهاند. معاون اداری رئیسوزیران طالبان روز گذشته در نشستی در کابل به این مناسب گفت که مالیات بر عایدات شرکتها از بیست درصد به ۱۰ درصد کاهش یافته است.
از طرفی هم وزیر مالیه طالبان در این نشست گفته است که تمامی هزینههای امنیتی، استخباراتی و مصارف عادی و توسعهای از مالیات تامین میشوند.
اما با گذشت نزدیک به پنج سال، طالبان چگونهگی مصرف مالیات و بودجه ملی را از دید مردم پنهان نگه داشتهاند.
عبدالسلام حنفی، معاون اداری رئیس وزیران طالبان میگوید که مالیات بر عایدات شخصیتهای حکمی همچون شرکتها از ۲۰ درصد به ۱۰ درصد کاهش یافته است و نیز مالیه اشخاص حقیقی که ۱۲۰ هزار درآمد دارند، معاف شده است و مالیه انتقال اموال منقول و غیرمنقول از یک درصد به ۰.۵ درصد کاهش یافته است.
او گفت: «از این به بعد شخصیتهای حکمی که قبلاً بیست درصد مالیه میدادند، ده درصد مالیه میدهند و ضرورت است که همه باید در سیستم باشند و سیستم خود را با وزارت مالیه وصل کنند.»
طالبان شرکتهای که تیل و گاز را به گونه عمده ذخیره میکنند و یا دست اول، دوم، سوم و چهارم به فروش میرسانند، مکلف به پرداخت مالیه ساختهاند.
شرکتهای واردکننده که تیل و گاز را ذخیره میکنند، از هر تُن، پنجاه افغانی مالیه خواهند پرداخت و کسانی که تیل و گاز را به فروش میرسانند، سالانه از صد هزار تا بیستوپنج هزار افغانی مکلف به پرداخت مالیه استند.
بر اساس تخفیفهای مالیاتی جدید طالبان، از واردکننده که تیل را ذخیره میکند از هر تُن ۵۰ افغانی مالیه گرفته خواهد شد، از فروشنده دست اول تیل و گاز سالانه ۱۰۰ هزار افغانی مالیه، از فروشنده دست دوم تیل و گاز سالانه ۷۰ هزار افغانی، از فروشنده دست سوم تیل و گاز سالانه ۵۰ هزار افغانی و از فروشنده دست چهارم تیل و گاز سالانه ۲۵ هزار افغانی مالیه گرفته خواهد شد.
وزیر مالیه طالبان میگوید که تمامی مصارف نیروهای امنیتی، استخباراتی و دیگر مصارف حکومت طالبان از پول مالیات تامین میشود.
محمد ناصر آخند، وزیر مالیه طالبان، روز یکشنبه در این نشست گفت: «با پول شما امروز الحمدالله مصارف نیروهای دفاعی، نیروهای امنیتی، امور استخباراتی، مصارف عادی و مصارف انکشافی همه از پول شما میشود.»
اما پرسش این است که چرا طالبان در پنج سال گذشته، جزئیات مصارف مالیات را از دید همگان پنهان کردهاند و پنهان کاری در بودجه ملی، چی مشکلی را به بار میآورد؟
بهرام رامش، آگاه مسائل اقتصادی، میگوید: «نکته مهم شفافیت در مصرف مالیات است، وقتی مشخص نباشد عواید مالیاتی چگونه و در کجا مصرف میشود، اعتماد مردم کاهش پیدا میکند و احتمال فساد بیشتر میشود.»
طالبان پس از رسیدن به قدرت، افزون بر مالیات، گردآوری عشر و زکات را نیز آغاز کردند. چنانکه گزارش بازرس ویژه امریکا برای بازسازی افغانستان، در ماه جنوری سال ۲۰۲۳ میلادی نشان میدهد که وزارت زراعت، آبیاری و مالداری طالبان روند گردآوری عشر را از کشاورزان به عهده دارد و از هر کشاورز ۱۰ درصد عشر میگیرد.
برخی از کشاورزان در روستاها نیز گفتهاند که طالبان از هر ۱۰۰ سیر گندم، پیاز، کچالو، ۱۰ سیر عشر گردآوری میکنند.
