روزنامه کمرسانت، نزدیک به وزارت خارجه روسیه خواستار بازنگری جدی در سیاست روسیه در قبال طالبان شده و تأکید کرده که تداوم رویکرد فعلی میتواند به تضعیف موقعیت مسکو در منطقه بینجامد.
این روزنامه در مقالهای به قلم اولگ آکولینیچیف، شرق شناس، نوشته اتکا به یک بازیگر واحد، یعنی طالبان، یک ریسک راهبردی است و ممکن است باعث از دست رفتن «مواضع بهمراتب محدود» روسیه در افغانستان شود.
به باور او، مسکو باید از این تمرکز انحصاری فاصله بگیرد و رویکردی متوازنتر در پیش گیرد.
در همین چارچوب نویسنده پیشنهاد کرده که روسیه سیاستی انعطافپذیر و چندجانبه اتخاذ کند و همزمان با مجموعهای از بازیگران منطقهای، از جمله اسلامآباد، تهران و دوشنبه—تعامل فعال داشته باشد.
همچنین تأکید شده که ایجاد سازوکارهای واقعی و عملی برای نظارت بر امنیت مرزها ضروری است و نباید به اقدامات صرفاً اعلامی اکتفا شود. نویسنده هشدار میدهد که نادیدهگرفتن بُعد منطقهای بحران افغانستان میتواند به شکست سیاستهای مسکو منجر شود.
در ادامه، نویسنده به وضعیت میدانی افغانستان پرداخته و مینویسد که این کشور پس از خروج ائتلاف غربی در سال ۲۰۲۱ نهتنها به «وضعیت عادی جدید» نرسیده، بلکه با «شدتی دوچندان» دچار بیثباتی است.
به گفته نویسنده، بحران کنونی از سطح یک وضعیت انسانی فراتر رفته و به یک منازعه کامل منطقهای تبدیل شده که حتی میتواند نقشه آسیای مرکزی را تحت تأثیر قرار دهد.
در بخش دیگری از این نوشته، به تشدید بیسابقه تنشها میان طالبان و پاکستان اشاره شده است. به نوشته آکولینیچیف، از اواخر فبروری ۲۰۲۶ دو طرف عملاً در وضعیت «جنگ آشکار» قرار دارند؛ وضعیتی که شامل حملههای هوایی و گلولهبارانهای منظم شده است.
بر اساس دادههای دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل، از فبروری تا اوایل اپریل دستکم ۹۷ غیرنظامی کشته شدهاند و نزدیک به ۱۰۰ هزار تن آواره شدهاند، هرچند مقامهای طالبان این ارقام را تا ده برابر بیشتر میدانند.
نویسنده ریشه اصلی این بحران را حضور «طالبان پاکستانی» در مناطق مرزی افغانستان میداند؛ گروهی که اسلامآباد از طالبان میخواهد پناهگاههای آن را از میان ببرد، اما به گفته نویسنده کمرسانت، طالبان یا توان این کار را ندارند یا به وعدههای کلی بسنده میکنند.
نویسنده هم چنین میگوید مذاکراتی که با پادرمیانی چین در ارومچی انجام شد نیز تنها به توافقی برای «جلوگیری از تشدید تنش» انجامید، اما خیلی زود با ادامه حملهها، بینتیجه ماند.
در ادامه این مقاله، به نگرانیهای مسکو اشاره شده است. به گفته ضمیر کابلوف، نماینده ویژه روسیه در امور افغانستان، تنش میان طالبان و اسلامآباد مستقیماً پروژههای زیربنایی روسیه را متوقف کرده است؛ از جمله طرح راهآهن ترانسافغان (ترمذ–مزارشریف–کابل–پشاور) و برنامههای احتمالی در بخش انرژی.
به تأکید نویسنده، در شرایطی که «گلولهها در مرزها شلیک میشوند»، اجرای چنین پروژههایی عملاً ناممکن است.
این در حالی است که مسکو طی سالهای اخیر گامهایی برای عادیسازی روابط با طالبان برداشته است؛ از جمله پذیرش اعتبارنامه سفیر آنان توسط ولادیمیر پوتین و همچنین تعلیق ممنوعیت فعالیت طالبان در روسیه از سوی دادگاه عالی.
این اقدامات به گفته نویسنده کمرسانت راه را برای همکاری اقتصادی هموار کرده و مذاکرات درباره صادرات سالانه دو میلیون تُن سوخت روسیه به افغانستان به مراحل پایانی رسیده است. حجم تجارت دو طرف نیز به ۵۳۸ میلیون دالر در سال رسیده است.
با این حال، نویسنده تأکید میکند که بدون ثبات، این دستاوردها «صرفاً بالقوه» باقی میمانند. به گفته او، ناامنی در مرزها نشان داده است که هرگونه توافق اقتصادی در غیاب امنیت، شکننده و ناپایدار خواهد بود.
در بخش دیگری از تحلیل، به نقش چین نیز اشاره شده که با احتیاط اما فعالانه در افغانستان سرمایهگذاری کرده است؛ از جمله ۳.۵ میلیارد دالر در معدن مس عینک و ۵۰۰ میلیون دالر در انرژی خورشیدی. با این حال، به باور نویسنده، حتی این پروژهها نیز از خطر بیثباتی در امان نیستند.
نویسنده سپس به بحران انسانی در افغانستان میپردازد و آن را بسیار عمیق توصیف میکند. بر اساس پیشبینیهای سازمان ملل متحد برای سال ۲۰۲۶، حدود ۲۱.۹ میلیون تن در این کشور نیازمند کمکهای بشردوستانه هستند و بیش از ۱۷ میلیون تن در آستانه گرسنگی شدید قرار دارند. افزون بر این، بازگشت صدها هزار مهاجر از ایران و پاکستان—در نتیجه سیاستهای سختگیرانه مهاجرتی—فشار بیشتری بر اقتصاد شکننده کشور وارد کرده است.
نویسنده هشدار میدهد که این شرایط، همراه با فقر و نبود فرصتهای شغلی، میتواند زمینه جذب افراد توسط گروههای تندرو را فراهم کند. به نقل از وزارت خارجه روسیه، تا ۲۳ هزار جنگجوی وابسته به گروههای مختلف، از جمله القاعده و داعش خراسان، در افغانستان فعالیت دارند.
در ادامه، نویسنده به بُعد ژئوپلیتیکی وضعیت نیز میپردازد و میگوید ایالات متحده، با وجود خروج نظامی در سال ۲۰۲۱، همچنان به دنبال پیشبرد اهداف راهبردی خود در منطقه است؛ از جمله رقابت با چین و مهار روسیه.
در جمعبندی، نویسنده تأکید میکند که افغانستان در آینده قابل پیشبینی به ثبات نخواهد رسید و روسیه ناگزیر است با واقعگرایی سختگیرانه و بازنگری در سیاست خود، از منافعش حفاظت کند.
روزنامه کمرسانت بهعنوان یکی از نشریات معتبر و نسبتاً نزدیک به وزارت خارجه روسیه شناخته میشود و مطالب آن گاه بازتابدهنده بحثهای درونساختاری سیاست خارجی این کشور تلقی میشود.
