آمارهای رسمی اداره فدرال مهاجرت و پناهندگی آلمان نشان میدهد که شمار پناهجویانی که در سال گذشته میلادی با استفاده از برنامههای کمک مالی دولتی، بهگونه داوطلبانه آلمان را ترک کردهاند، بهطور قابل توجهی افزایش یافته است.
با وجود این افزایش، میزان بازگشت پناهجویان افغانستان همچنان بسیار پایین گزارش شده است.
بر بنیاد معلومات ارائهشده از سوی اداره فدرال مهاجرت و پناهندگی آلمان (بامف)، در سال ۲۰۲۵ میلادی مجموعاً ۱۶ هزار و ۵۷۶ پناهجو از برنامه بازگشت داوطلبانه با کمک مالی دولتی استفاده کرده و آلمان را ترک کردهاند.
این رقم در مقایسه با سال ۲۰۲۴ که ۱۰ هزار و ۳۵۸ مورد بازگشت ثبت شده بود، افزایش چشمگیر را نشان میدهد.
طبق این گزارش، بیشترین شمار بازگشتها در سال گذشته به ترکیه با ۴۴۳۲ تن اختصاص داشته است.
پس از آن، سوریه با ۳۶۷۸ تن در جایگاه دوم قرار دارد.
همچنین روسیه، گرجستان، عراق، کلمبیا و مقدونیه شمالی از دیگر کشورهای عمدهای هستند که پناهجویان به آنها بازگشتهاند.
ارمنستان، آذربایجان و ونزوئلا نیز در میان ده کشور نخست مبدا بازگشتکنندهها قرار دارند.
الکساندر دوبرینت، وزیر داخله آلمان، افزایش نزدیک به ۶۰ درصدی بازگشتهای داوطلبانه با دریافت کمک مالی را «یک سنگبنای مهم در تغییر و چرخش سیاست مهاجرتی آلمان» توصیف کرده و گفته است که دولت این کشور تلاش دارد بازگشتهای داوطلبانه را بهعنوان جایگزینی برای اخراجهای اجباری تقویت کند.
بازگشت پناهجویان در چارچوب برنامهای موسوم به «بازگشت کمکشده توسط حکومت» انجام میشود.
این برنامه بازگشت داوطلبانه و دائمی پناهجویان به کشورهای مبدا یا کشورهای ثالث را حمایت میکند.
بر اساس این برنامه، دولت آلمان افزون بر پرداخت هزینه پرواز، به هر فرد بزرگسال هزار یورو و به هر کودک یا نوجوان ۵۰۰ یورو کمک مالی پرداخت میکند.
اداره فدرال مهاجرت و پناهندگی آلمان میگوید که همه پناهجویان میتوانند برای این کمک مالی درخواست بدهند؛ چه در جریان روند بررسی پرونده پناهندگی باشند، چه درخواستشان رد شده باشد، چه واجد شرایط شناخته شده باشند و یا اجازه اقامت موقتی دریافت کرده باشند.
افزون بر این، برای برخی بازگشتکنندهها پس از رسیدن به کشور مبدا نیز برنامههای حمایتی در نظر گرفته میشود که نوع و میزان آن به کشور مقصد بستگی دارد.
بازگشت داوطلبانه پناهجویان سوریه بهدلیل ادامه جنگ داخلی در این کشور برای مدتی به حالت تعلیق درآمده بود، اما این روند در جنوری ۲۰۲۵ دوباره از سر گرفته شد.
بر اساس معلومات بامف، تا پایان دسمبر سال گذشته ۵۹۷۶ تن برای بازگشت داوطلبانه به سوریه درخواست داده بودند که از این میان، ۳۶۷۸ تن عملاً آلمان را ترک کردهاند.
در مقابل، آمار مربوط به پناهجویان افغانستان نشان میدهد که تمایل برای بازگشت به افغانستان بسیار محدود بوده است.
طبق گزارش اداره فدرال مهاجرت و پناهندگی آلمان، در سال ۲۰۲۵ تنها ۱۶۱ پناهجوی افغانستان برای بازگشت داوطلبانه با دریافت کمک مالی درخواست دادهاند و در نهایت فقط ۶۲ تن از این برنامه استفاده کرده و به افغانستان بازگشتهاند.
برنامه «ریگ–گارپ» از سال ۱۹۷۹ میلادی راهاندازی شده و بیش از چهار دهه است که بهعنوان یکی از ابزارهای اصلی دولت آلمان برای مدیریت بازگشت داوطلبانه پناهجویان مورد استفاده قرار میگیرد.
