سفارت افغانستان در کانبرا و وزارت امور خارجه و تجارت استرالیا در یک بیانیه مشترک گفتهاند که فعالیت این سفارت پس از ۳۰ جون ۲۰۲۶ به حالت تعلیق درخواهد آمد.
در این بیانیه تأکید شده است که هر دو طرف در کنار مردم افغانستان ایستادهاند و طالبان را بهعنوان نماینده مشروع مردم افغانستان به رسمیت نمیشناسند.
در بخشی از بیانیه، نقض «سازمانیافته و دوامدار» حقوق بشر از سوی طالبان، بهویژه در برابر زنان، دختران و صداهای منتقد، بهشدت محکوم شده است.
سفارت افغانستان در کانبرا از زمان تسلط طالبان بر کابل در ماه اسد ۱۴۰۰، به فعالیت خود برای ارائه خدمات به جامعه مهاجر افغانستانی مقیم استرالیا ادامه داده است.
دولت استرالیا در این بیانیه از کارکرد وحیدالله ویسی، سفیر افغانستان، در این دوره دشوار قدردانی کرده و سفارت افغانستان نیز از پشتیبانی اصولی دولت استرالیا از مردم افغانستان، کمکهای بشردوستانه و تعامل با جامعه افغان–استرالیایی سپاسگزاری کرده است.
در بیانیه آمده است که پس از مشورتهایی به ابتکار دولت استرالیا و با توجه به محدودیتهایی که بیرون از اداره سفارت عنوان شده، ادامه فعالیت دائمی سفارت ممکن نبوده و به همین دلیل تصمیم به تعلیق فعالیتها گرفته شده است.
دو طرف تأکید کردهاند که هرچند این تصمیم «نتیجه مطلوب» نبوده، اما بر سر یک روند انتقال منظم و با حفظ کرامت توافق شده است؛ روندی که به موضع اصولی سفارت و دولت استرالیا در قبال وضعیت افغانستان آسیبی وارد نمیکند.
بر بنیاد این بیانیه، پس از ۳۰ جون ۲۰۲۶، دولت استرالیا بهعنوان کشور میزبان، مطابق حقوق بینالملل و کنوانسیون ویانا درباره روابط دیپلماتیک، از ساختمان سفارت، اموال و آرشیفهای باقیمانده حفاظت خواهد کرد.
دولت استرالیا تأکید کرده که هیچ قصدی برای پذیرش دیپلمات، قنسول افتخاری یا نمایندهای که از سوی طالبان معرفی شود، ندارد.
پیش از این، شورای پناهندگان استرالیا گزارشها درباره احتمال بستهشدن سفارت افغانستان در کانبرا را «نگرانکننده» خوانده بود.
این شورا در نامهای به دولت استرالیا فرستاده، خواستار جلوگیری از بستهشدن سفارت شده و هشدار داده بود که در غیر این صورت، پناهجویان افغانستان مقیم این کشور از خدمات قنسولی محروم خواهند شد.
شورای پناهندگان استرالیا گفته بود که بر بنیاد گزارشها، طالبان خواستار برکناری سفیر دوره جمهوریت شدهاند و وزارت امور خارجه استرالیا نیز بر سفارت فشار وارد کرده است.
براساس آمار رسمی بیش از ۷۸ هزار شهروند افغانستان در استرالیا زندگی میکنند؛ از این میان، پس از سقوط کابل، ۲۶ هزار و ۵۰۰ تن ویزه بشردوستانه دریافت کردهاند و بیش از ۲۵۰ هزار نفر نیز درخواست پناهندگی ثبت کردهاند.
در این نامه تأکید شده بود که سفارت افغانستان بر اساس کنوانسیون ویانا نماینده «دولت افغانستان» است، نه طالبان، و استرالیا نیز از سال ۱۹۸۸ کشورها را به رسمیت میشناسد، نه حکومتها؛ موضوعی که به سفارت اجازه داده در چهار سال گذشته به فعالیت خود ادامه دهد.
شورای پناهندگان هشدار داده بود که هزاران پناهجوی افغانستان برای امور حیاتی مانند پاسپورت، تأیید هویت و اسناد تولد به خدمات سفارت نیاز دارند و بستهشدن آن میتواند بسیاری را ناچار کند برای دریافت اسناد به ادارههای طالبان مراجعه کنند.
این اقدام به گفته این شورا، خطرات امنیتی و نگرانی درباره دسترسی طالبان به اطلاعات شخصی را افزایش میدهد.
این نهاد همچنین گفته بود که بستهشدن سفارت میتواند روند درخواست پناهندگی، ویزه و الحاق خانوادهها را مختل کند و حتی افغان–استرالیاییهای نامزد انتخابات پارلمانی را مجبور به گرفتن تأیید طالبان برای لغو تابعیت کند.
ویلیم مالی، معاون شورای پناهندگان استرالیا، هشدار داده بود که بستهشدن سفارت بهعنوان «پیروزی طالبان» تعبیر خواهد شد و ضربه روانی بزرگی به پناهجویان افغانستان در استرالیا و افرادی وارد میکند که برای افغانستان خدمت کردهاند.
شورای پناهندگان استرالیا از دولت این کشور خواسته بود تا یک مسیر «مطمئن و قابل اعتماد» برای ارائه خدمات قنسولی به پناهجویان افغانستان حفظ شود و سفارت افغانستان در کانبرا به فعالیت خود ادامه دهد.
قابل ذکر است دولت استرالیا، ۱۵ قوس، تحریمهای مالی و ممنوعیت سفر را علیه چهار مقام طالبان به دلیل آنچه «وخامت وضعیت حقوق بشر» در افغانستان، بهویژه برای زنان و دختران، خوانده، اعمال کرده است.
پنی وانگ، وزیر امور خارجه استرالیا، گفته است که این مقامها در «سرکوب زنان و دختران و تضعیف حکومتداری خوب یا حاکمیت قانون» در افغانستان نقش داشتهاند.
