نهاد بینالمللی پناهندگان در گزارش تازهاش گفته است که بیش از چهار میلیون مهاجر کشور در ایران با بحران انسانی جدی روبهرو هستند. به گفته این نهاد، بسیاری از این مهاجران در نبود مدارک رسمی زندگی میکنند.
این نهاد گفته که تورم، کاهش ارزش پول و شرایط اقتصادی سخت، تأمین نیازهای بنیادی مانند غذا، درمان و آموزش کودکان را برای شان به چالش بزرگی مبدل کرده است.
با این حال، برخی از بستگان مهاجران افغانستان در ایران میگویند زندگی خانوادههایشان با دشواریهای زیادی همراه است و بازگشت آنان به افغانستان نیز امکانپذیر نیست.
این نهاد تأکید کرده که شهروندان افغانستان در ایران فراتر از حد توان برای زنده ماندن تحت فشار قرار گرفتهاند و در تأمین غذا، مراقبتهای بهداشتی و آموزش کودکان خود با مشکل مواجه بوده و برخی خانوادهها مجبور شدهاند تا بهگونه نگران کننده وعدههای غذایی خود را کاهش دهند.
اشرف حیدری، رئیس نهاد بینالمللی پناهندگان، میگوید: «کمکهای غذایی، دسترسی به آموزش و مراقبتهای بهداشتی، و امکان کسب معیشت قانونی نیازهای اساسی آنان است. سیاستگذاران و اهداکنندگان باید اکنون با افزایش کمکهای انسانی و حمایتهای حفاظتی در داخل ایران و در نقاط مرزی اقدام کنند تا این خانوادهها به گرسنگی، بازداشت یا بازگرداندن اجباری محکوم نشوند.»
بر بنیاد این گزارش، بهدنبال تحولهای اخیر در ایران، تبعیض، دشمنی، بازرسیها و بازداشتهای خودسرانه در برابر شهروندان افغانستان افزایش یافته و بسیاری از خانوادهها مجبور شدهاند زندگی خود را مخفیانه ادامه دهند. همزمان با این دشواریها، گزارش گفته که اخراج اجباری مهاجران کشور از ایران افزایش یافته و مهاجران افغانستان با بدرفتاری در بازداشتگاهها رو بهرو اند.
در همین حال، برخی بستگان مهاجران کشور در ایران میگویند خانوادههایشان با مشکلات زیادی در ایران زندگی میکنند و به دلیل شرایط دشوار، نمیتوانند به افغانستان بازگردند.
یک شهروند کشور که یکی از بستگانش در ایران است میگوید: «همسرم با مشکلات زیادی در ایران زندگی میکند اسناد قانونی ندارد و اگر افغانستان بیاید اینجا کار و بار نیست یکبار رد مرز شد مجبور شد دوباره برود هرچند انجا هم هر روز به یک دلیل شرایط خراب است. حالا هم یک هفته شده بخاطر تظاهرات و قطع انترنت هیچ احوال نداریم.»
احمد، یک باشنده هرات، میگوید: «بعضیها مجبور هستند در ایران زندگی کنند. اعضای خانواده ما هم هستند بسیار به ترس زندگی میکنند مدت اقامت شان تمام شده اما شرایط امدن به افغانستان ندارند از نگاه درمانی و گشتگذار و کار قانونی خیلی مشکل دارند.»
با اینهمه، در روزهای اخیر ایران گواه اعتراضهای مردمی نیز است.
کمیساریای عالی پناهندگان ملل متحد پیشتر در گزارش سالانه اعلام کرد که در سال ۲۰۲۵، دستکم ۱.۸ میلیون مهاجر کشور از ایران به افغانستان بهگونه اجباری بازگشت داده شدهاند. در این میان، وضعیت مهاجران افغانستان در ایران نگرانکننده باقی مانده و گزارشها حاکی از افزایش اعدامها، عدم دسترسی به امکانات و ادامه اخراج اجباری و گسترده آنان است.
