نهاد حمایتکننده رسانههای آزاد کشور یا «نی در تبعید» میگوید که افغانستان بزرگترین زندان برای خبرنگاران است؛ زندانی به وسعت یک کشور که همه بهویژه خبرنگاران و کارکنان رسانهای از آن گریزانند.
این نهاد در اعلامیهای از گزارش سال ۲۰۲۵ سازمان گزارشگران بدون مرز یا «آراساف» نیز انتقاد کرده و گفته است که این گزارش اخیراً نشر شده، اما از کنار افغانستان و وضعیت رسانهها و خبرنگاران در این کشور «خاموشانه» گذشته است.
در گزارش آراساف بهوضعیت خبرنگاران در خاورمیانه، چین، و روسیه نگاهی دقیق انداخته شده است؛ اما در مورد افغانستان و وضعیت خبرنگاران و کارکنان رسانهای این کشور تنها به تعداد درخواستهای خبرنگاران برای حمایت از سوی این سازمان اشاره شده است.
این درحالی است که به گفته نی در تبعید، افغانستان بهعنوان یک کشور به زندانی برای مردمش بهویژه برای خبرنگاران و کارمندان رسانهای مبدل شده است؛ زندانی که به باور این نهاد سقفی ندارد اما دیوارهای بلند آن هیچ راهی برای بیرون شدن از این زندان را در خود ندارد.
نی در تبعید ضمن ابراز نگرانی از اینگونه برخوردهای نهادهای جهانی در مورد وضعیت خبرنگاران و کارکنان رسانهای در افغانستان، از تمامی نهادها خواسته است تا در ارائه گزارشها در زمینه آزادی بیان و آزادی رسانهها در سطح منطقه و جهان، از کنار افغانستان خاموشانه نگذرند. بهباور نی در تبعید، هیچ جغرافیایی بهاندازه افغانستان «خطرآفرین و کشنده» برای خبرنگاران و کارکنان رسانهای نیست.
در اعلامیه این نهاد آمده است: «افغانستان خود به زندانی بزرگ برای خبرنگاران تبدیل شده است که همه خبرنگاران و کارمندان رسانهای آن میخواهند از آن بیرون شوند، اما هیچ یک نه توانایی و نه حق بیرون شدن را دارد. در افغانستان چیزی بهنام آزادی بیان وجود ندارد و تمامی رسانههای آن کشور در خدمت یک گروه دهشتافکن که امروز در حاکمیت است، قرار دارد. اینگروه از رسانههای افغانستان و خبرنگاران آن بهعنوان ابزار تبلیغاتی برای خود وافراد و منافع گروهی خود استفاده میکند.»
این نهاد به این باور است که گذشتن از کنار افغانستان و توجه نکردن بهوضعیت ارزشهای انسانی این کشور که به گفته نی در تبعید «در حال نابود شدن» از سوی طالبان است، بهمعنای سفید نمایی طالبان و قدم برداشتن نامرئی برای مشروعیت آنان است.
این نهاد همچنین از تمامی نهادها و خبرنگاران آزاد، مستقل و بیطرف خواسته است که گزارشهای بیطرفانه و مستقل از وضعیت خبرنگاری، خبرنگاران و رسانههای افغانستان تهیه و به سطح جهان آن را نشر کنند، تا باشد حقایقی که خواسته یا نانخواسته پنهان مانده اند، برملا شود.
پیش از این مرکز آزادی بیان در بیانیهای به مناسبت روز جهانی تلویزیون گفت که فعالیت تلویزیونها در افغانستان تحت فشارهای شدید طالبان به «نفسهای آخر» رسیده و در یک سال گذشته، دستکم ۱۵ شبکه تلویزیونی به دستور مستقیم نهادها و مقامهای طالبان مسدود شدهاند.
این نهاد تأکید کرد که محدودیتها و سانسورهای گسترده، فعالیت رسانههای دیداری را به شدت تضعیف کرده و تهدیدی جدی برای آزادی بیان و اطلاعرسانی آزاد در کشور محسوب میشود.
مرکز آزادی بیان گفت که طالبان علاوه بر نادیده گرفتن قوانین رسانهای و قانون حق دسترسی به اطلاعات، ۲۳ دستورالعمل جدید صادر کردهاند که بسیاری از آنها با قوانین موجود همخوانی ندارند و هدف اصلیشان محدود کردن فضای کاری رسانهها، بهویژه تلویزیونها است.
به گفته این نهاد، با اعمال این دستورها کار زنان در تلویزیون ملی ممنوع شده و حضور آنان در نمایشنامهها و سریالها محدود شده است.
