امروز، ۱۴ میزان، برابر با روز جهانی اسکان بشر است. سازمان ملل متحد به مناسبت این روز هشدار داده است که شهرهای افغانستان بهدلیل افزایش بازگشت مهاجران، فشار جمعیتی و چالشهای اقلیمی با بحران جدی روبهرو هستند و بسیاری از خانوادهها ناگزیر به زندگی در محلههای غیررسمی شدهاند.
شماری از مهاجران بازگشته از کشورهای همسایه میگویند که نداشتن سرپناه مناسب و نبود امکانات ابتدایی، آنها را در شرایط بسیار دشوار قرار داده است.
روز جهانی اسکان بشر هر سال در نخستین دوشنبه ماه اکتوبر به ابتکار سازمان ملل متحد گرامیداشت میشود تا بر اهمیت مسکن مناسب و شهرنشینی پایدار تأکید شود.
امسال نیز برنامهٔ اسکان بشر ملل متحد اعلام کرده است که افزایش بازگشت مهاجران و فشارهای اقلیمی، شهرهای افغانستان را در وضعیت بحرانی قرار داده است.
به گفتهٔ این نهاد، بیشتر مهاجران بازگشته به افغانستان در شهرها ساکن میشوند که این روند، رشد سریع شهرنشینی و گسترش سکونتگاههای غیررسمی را در پی داشته است.
استفانی لوز، رئیس برنامهٔ اسکان بشر ملل متحد در افغانستان، گفته است: «شهرهای افغانستان بیش از هر زمان دیگری تحت فشار اند. هر روز خانوادههای بیشتری به این شهرها میآیند؛ خانوادههایی که بهدلیل تغییرات اقلیمی، بلایای طبیعی، بازگشتهای اجباری از کشورهای همسایه و کاهش منابع معیشتی در روستاها، ناچار به مهاجرت شدهاند.
اما شهرهایی که به آنها پناه میآورند، خود با مشکلات فراوانی روبهرو هستند. محلههای غیررسمی بسیار متراکماند و با چالشهای زیستمحیطی، آلودگی و کمبود مسکن مناسب دستوپنجه نرم میکنند.»
سازمان بینالمللی مهاجرت پیشتر اعلام کرده بود که از سپتمبر ۲۰۲۳ تاکنون، بیش از ۴ میلیون شهروند افغانستان از ایران و پاکستان به کشورشان بازگشتهاند و بسیاری از آنها ناچار به سکونت در مناطق غیررسمی شدهاند.
یکی از مهاجران اخراجشده از پاکستان به آمو گفته است: «اقتصاد ما خیلی ضعیف است. دو خانهٔ گِلی برای خود ساختیم و فقط چند چوب روی آن انداختیم تا سایهبان شود. نه کاهگِل کردیم، نه پلاستیک گرفتیم. نه آب داریم. پدر بچههایم دردمند است؛ همین حالا چاه میکند تا مقداری پول سر هم کند. میخواهیم تا زمستان خاک و پلاستیک بگیریم تا بتوانیم خانه را بسازیم.»
در کنار فشار جمعیتی، بحران اقلیمی و کمآبی تهدیدی جدی برای شهرها، بهویژه کابل، ایجاد کرده است.
باشندگان کابل میگویند خشکسالی و کاهش منابع آب، زندگی روزمرهشان را با دشواری روبهرو کرده است.
یکی از باشندگان کابل میگوید: «هر روز خانوادههای بیشتری به کابل میآیند و چاهها خشکتر میشوند. آب کم شده و تأمین نیازهای روزمره برای ما سخت شده است. کمآبی همراه با شلوغی شهر، زندگی ما را به تنگ آورده است.»
بر اساس آمار برنامهٔ اسکان بشر ملل متحد، شهر کابل بهتنهایی بیش از ۴۰ درصد جمعیت شهری افغانستان را در خود جای داده است و چهار نفر از هر پنج باشندهٔ کابل در سکونتگاههای غیررسمی زندگی میکنند.
