بیستوهشتم سپتمبر روز جهانی دسترسی همگانی به اطلاعات است. ملل متحد به مناسبت این روز تأکید کرده که «دسترسی به اطلاعات قدرت است» و شهروندان آگاه میتوانند دولتها را در تصمیمها و اقداماتشان پاسخگو سازند.
این نهاد بینالمللی دسترسی آزاد به اطلاعات را اساس حکومتداری شفاف و پاسخگو میداند و میگوید هر فرد حق دارد اطلاعات را جستوجو، دریافت و منتقل کند. ملل متحد هدف این روز را ترویج حق بنیادین بشر برای دسترسی به دانش و اطلاعات اعلام کرده است.
اما در افغانستان، خبرنگاران و فعالان حقوق بشر میگویند که در بیش از چهار سال حاکمیت طالبان، دسترسی به اطلاعات به شکل کمسابقهی محدود شده و رسانهها و مردم از واقعیتها دور نگهداشته میشوند.
محمد موسی محمودی، رئیس اجرایی مرکز حقوق بشر افغانستان، به آمو گفت: «سانسور گسترده سبب شده جامعه جهانی و مردم افغانستان از فساد در حکومت طالبان، نقض حقوق بشر و آزار مخالفان سیاسی کمتر آگاه باشند. طالبان با پنهانکاری مانع پاسخگویی مقامهای خود شدهاند.»
برخی خبرنگاران نیز تأکید میکنند که طالبان اساساً با اطلاعرسانی و آگاهیدهی مخالفاند. میرویس خاورین، خبرنگار، به آمو گفت: «طالبان از آغاز حاکمیت خود با کار رسانهای و خبررسانی مشکل دارند و نمیخواهند مردم آگاه شوند.»
در کنار محدودیت دسترسی به اطلاعات، طالبان در اوایل سنبله ۱۴۰۳ قانون «امر به معروف و نهی از منکر» را توشیح کردند. ماده هفدهم این قانون نشر تصاویر زنده جانداران را ممنوع کرده است. بر اساس گزارشها، این ممنوعیت تاکنون در ۱۷ ولایت اجرا شده و هرات تازهترین مورد آن بوده است.
خبرنگاران میگویند با این اقدامات، مردم در «خلأ اطلاعاتی» قرار گرفته و نقض گسترده حقوق بشر توسط طالبان پنهان میماند.
