یک رسانه آذربایجانی گزارش داده است که حکومت تاجیکستان در بیانیهای اخراج گروهی مهاجران افغانستان را تأیید کرده و علت آن را نگرانیهای امنیتی، قاچاق مواد مخدر و تخطیهای دیگر گفته است.
این بیانیه در ۱۹ جولای از سوی مرکز مطبوعاتی نیروهای مرزی کمیته دولتی امنیت ملی تاجیکستان منتشر شده اما در آن از اتباع خارجی یادآوری شده است.
براساس گزارش رسانه «کالیبر»، این اقدام در حالی صورت میگیرد که تنشهای سیاسی و بیثباتی اقتصادی در منطقه افزایش یافته و به گفته مقامهای تاجیک، ورود اتباع خارجی—بهویژه بهصورت غیرقانونی یا ناقض مقررات مهاجرتی—به یک نگرانی جدی برای این کشور تبدیل شده است.
در بیانیه رسمی آمده است: «با توجه به پیچیدگی وضعیت جیوپلیتیکی کنونی، شمار زیادی از اتباع خارجی، از جمله شهروندان افغانستان، بهصورت غیرقانونی یا بدون رعایت مقررات اقامت در تاجیکستان حضور دارند.»
مقامهای امنیتی تاجیکستان گفتهاند که بازرسیهای اخیر نیروهای مرزی و امنیتی، تخلفات گستردهای را در حوزه مهاجرتی آشکار کرده است. از جمله این موارد میتوان به دخالت در قاچاق مواد مخدر، ترویج ایدئولوژیهای افراطگرایانه، استفاده از اسناد جعلی برای کسب وضعیت پناهندگی و بهرهبرداری از تاجیکستان بهعنوان مسیر ترانزیتی مهاجرت غیرقانونی اشاره کرد.
گزارش میافزاید دولت تاجیکستان با استناد به تهدیدهای امنیتی و نظم عمومی، اعلام کرده است که این شرایط، اجرای تدابیر سختگیرانه برای اخراج مهاجران ناقض قانون، از جمله پناهندگان افغانستان را ضروری ساخته است.
در ماه اپریل گذشته، حدود ۵۰ تن از پناهندگان افغانستان که دارای مدارک رسمی از کمیشنری عالی سازمان ملل در امور پناهندگان بودند، از شهر وحدت به مرز منتقل و به افغانستان بازگردانده شدند. گزارشها حاکی از آن است که این افراد، اغلب بهعنوان راننده تاکسی کار میکردند و پس از احضار به اداره امنیت محل، مدارکشان ضبط و سپس با دو وسیله نقلیه به مرز منتقل شدند.
همچنین در نخستین هفته ماه جون، وزارت مهاجرین طالبان اعلام کرد که ۴۹ مهاجر افغانستان از تاجیکستان اخراج شدهاند؛ در حالی که ۳۶ تن از آنان دارای مجوز اقامت و ۱۳ تن دیگر دارای ویزه معتبر بودند. این افراد از طریق گذرگاه شیرخان در ولایت کندز به افغانستان بازگردانده شدند.
تاجیکستان از زمان فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، همواره یکی از پناهگاههای مهم برای مهاجران افغانستان بوده است—از جنگ داخلی دهه ۱۹۹۰ گرفته تا دوران حضور امریکا و سپس بازگشت طالبان در ۲۰۲۱.
با وجود پذیرش اولیه موج پناهندگان پس از قدرتگیری طالبان، دولت تاجیکستان که رویکردی آشکارا ضد طالبان اتخاذ کرده، اکنون سیاستهای سختگیرانهتری در پیش گرفته است.
برآوردهای غیررسمی حاکی از آن است که بین ۱۰ تا ۱۳ هزار مهاجر افغانستان در تاجیکستان به سر میبرند، هرچند آمار دقیق تأیید نشده است. بخش قابلتوجهی از این افراد در انتظار بررسی پروندههای مهاجرتی و انتقال به کشورهای ثالث، از جمله کانادا هستند.
