وزیران خارجه طالبان، ازبیکستان و پاکستان روز پنجشنبه در نشست سهجانبه در کابل بر محور تجارت منطقهای، توسعه زیرساخت و همکاری اقتصادی گفتگو کردند.
این نشست با امضای توافقنامه چارچوبی برای آغاز مطالعات امکانسنجی پروژه راهآهن ازبیکستان–افغانستان–پاکستان به پایان رسید؛ پروژهای موسوم به دهلیز ترانسافغان که هدف آن اتصال آسیای مرکزی به بنادر جنوبی پاکستان است.
این نشست به میزبانی طالبان برگزار شد و در آن، اسحاق دار، معاون نخستوزیر و وزیر خارجه پاکستان؛ بختیار سعیدوف، وزیر خارجه ازبیکستان؛ و امیرخان متقی، سرپرست وزارت خارجه طالبان، حضور داشتند. مقامهای پاکستانی و ازبیک این نشست را نقطه عطفی دیپلماتیک در مسیر ادغام اقتصادی منطقه دانستند.
این خط آهن که نخستینبار در سال ۲۰۱۸ پیشنهاد شد، قرار است از ترمذ در ازبیکستان آغاز شده، از طریق شهرهای مزارشریف و کابل عبور کند و به پشاور در پاکستان برسد. هزینه این پروژه بیش از ۷ میلیارد دالر برآورد شده و پیشبینی میشود ظرفیت حملونقل سالانه را بهشکل چشمگیری افزایش داده و مسیرهای تجاری میان آسیای مرکزی و بازارهای جهانی را کوتاهتر کند.
محمد صادق، نماینده ویژه پاکستان در امور افغانستان، در پیامی در شبکه اکس نوشت که این نشست سهجانبه تأکیدی بر «روابط قوی و تعهد مشترک به صلح، اتصال منطقهای، تجارت و توسعه پایدار است».
او افزود: «سه کشور بر اهمیت تداوم همکاری برای شکوفاسازی ظرفیت اقتصادی منطقه و تضمین رفاه بلندمدت مردم خود تأکید کردند.»
بختیار سعیدوف، وزیر خارجه ازبیکستان، نیز در پیامی در اکس این نشست را گامی تاریخی در جهت «تقویت اعتماد متقابل، حسن همجواری و همکاری منطقهای» خواند.
او تأیید کرد که طرفها توافقنامهای سهجانبه برای پیشبرد پروژه راهآهن امضا کردهاند و آن را پروژهای با «اهمیت راهبردی برای سراسر اوراسیا» توصیف کرد. وی افزود که این دهلیز «تجارت را گسترش میدهد، به بهبود اقتصاد افغانستان کمک میکند و دسترسی به بازارهای جهانی از طریق بنادر جنوبی را فراهم میسازد».
سعیدوف همچنین از تعهد ازبکستان برای گسترش تجارت با افغانستان و پاکستان در بخشهایی چون زراعت، داروسازی، نساجی و ساختوساز خبر داد. او بر اهمیت افزایش بهرهبرداری از مرکز تجاری بینالمللی ترمذ، که در نزدیکی مرز افغانستان واقع شده، نیز تأکید کرد.
در پیامی جداگانه، سعیدوف اعلام کرد که نخستین مشورتهای سیاسی رسمی میان ازبیکستان و طالبان نیز انجام شده است. در این دیدار، دو طرف در مورد همکاریهای گستردهتر از جمله اتصال منطقهای، مدیریت منابع آبی، حمایت آموزشی و حفظ میراث فرهنگی گفتوگو کردند.
با وجود نگرانیهای بینالمللی در مورد حکومتداری طالبان و وضعیت حقوق بشر، این نشست بازتابی از شتاب گرفتن تعامل منطقهای با طالبان از مسیر زیرساخت و تجارت خوانده شده است. طالبان نیز چنین پروژههایی را کلید بازسازی اقتصاد و پایان انزوای دیپلماتیک خود معرفی میکنند.
در بیانیهای که از سوی طالبان منتشر شد، آمده است که محمد حسن آخند، رئیسوزیران طالبان، از همکاری سهجانبه استقبال کرده و گفته است: «مشکلات تنها از راه گفتوگو و همکاری حل میشوند، نه از طریق زور یا تهدید.»
بر اساس بیانیه طالبان، اسحاق دار از آخند برای سفر به پاکستان دعوت کرده و رهبر طالبان در پاسخ گفته است که در زمان مناسب این دعوت را بررسی خواهد کرد.
