آمارهای گردآوریشده از گزارشهای مختلف سازمان جهانی بهداشت نشان میدهند که از آغاز سال ۲۰۲۵ تاکنون ۵۷۲ مرکز بهداشتی در کشور یا فعالیتهایشان متوقف شده و یا هم بسته شدهاند و به همین علت ۳.۳ میلیون تن از دسترسی به خدمات بهداشتی محروم شدهاند.
بر بنیاد یکی از این گزارشها، در سال ۲۰۲۵ میلادی۴۲۲ مرکز بهداشتی در ۳۰ ولایت کشور بسته شدند و اکنون شمار این مرکزها به ۵۷۲ مرکز افزایش یافته است.
با این حال، حنان حسن بلخی، مسوول منطقهای مدیترانه شرقی سازمان جهانی بهداشت در سفرش به افغانستان گفته است که از آغاز سال ۲۰۲۶ تاکنون ۱۵۰ مرکز صحی به علت کمبود بودجه بسته شدهاند و این مساله سبب شده است که کودکان کمتر واکسین شوند، مادران دسترسی کمتر به مراقبتهای بهداشتی داشته باشند و بیماران با دشواریهای بیشتر رو به رو شوند.
او میگوید که از ۱۹۰.۸ میلیون دالر بودجه مورد نیاز و درخواست شده، تاکنون تنها هفده درصد آن تامین شده است.
او افزوده است: «پاسخ بخش صحی در سال ۲۰۲۶ همچنان با کمبود شدید بودجه رو به رو است؛ بهگونه که تا ماه جون سال ۲۰۲۶ تنها ۱۷ درصد از مجموع بودجه مورد نیاز تامین شده است.»
در گزارش سازمان جهانی بهداشت، امریکا، اتحادیه اروپا، صندوق بشردوستانه افغانستان در سازمان ملل متحد، صندوق مرکزی پاسخ اضطراری ملل متحد و نهادهای سازمان ملل، بزرگترین کمک کنندهگان بخش صحی در افغانستان نام برده شدهاند.
این گزارش میافزاید که تعلیق کمکهای ایالات متحده امریکا که بزرگترین کمک کننده به افغانستان بود و نیز کاهش پشتیبانی برخی دیگر از تمویل کنندهگان سبب شدهاست که مرکزهای صحی به شمول تیمهای صحی و تغذیهیی در افغانستان بسته شوند و از فعالیت باز بمانند.
از سویی هم، بسته شدن مرکزهای بهداشتی شهروندان کشور را با چالشهای جدی رو به رو ساخته است.
انارگل باشنده ولایت بادغیس میگوید که دخترش به بیماری التهاب قفسه سینه مبتلا است اما در محل سکونتشان هیچ درمانگاه دولتی و یا نهادهای غیر دولتی کمکی وجود ندارد.
انارگل، باشنده بادغیس، میگوید: «قفس سینه دخترم عملیات شده است. داکتران گفتهاند که باید به مدت دو ماه تحت درمان باشد، اما وضعیت زندهگی ما آنقدر خراب است که حتا توان خرید یک پاکت تابلیت سرما خوردهگی را ندارم. ما حتا نان برای خوردن هم نداریم.»
سازمان جهانی بهداشت در ماه فبروری سال ۲۰۲۶ میلادی، هشدار داد که دههها درگیری، بیجاشدهگی و فروپاشی اقتصادی، نظام صحی افغانستان را شکننده و زیر فشار شدید قرار داده اند و برآورد میشود در سال ۲۰۲۶ میلادی، ۱۴.۴ میلیون تن به کمکهای صحی نیاز داشته باشند.
