با توجه به انتقادها از برخی تصمیمهای داوران در جام جهانی ۲۰۲۶، نیویارک تایمز ۱۳ کارت سرخ جام جهانی تا این مرحله بازیها را بررسی کرده است. در این گزارش به این پرداخته شده است که آیا تصمیم داوران در همه این موارد درست بوده است؟
در گزارش نیویارک تایمز آمده است که در بیشتر موارد این تصمیمها درست بودهاند اما در یکی دو مورد، تصمیم داوران بیش از حد سختگیرانه بوده است.
بازیکنان اخراجشده بر اساس قوانین فوتبال، به دلیل چهار نوع تخلف متفاوت کارت سرخ گرفتهاند. با این حال، بیشترین بحثها درباره بازیکنانی بوده است که به دلیل تکلهایی که آنقدر خطرناک تشخیص داده شدهاند که مستحق اخراج بودهاند، از زمین بیرون رفتهاند.
دلیل کارت سرخ: خطای شدید
عاصم مادیبو، قطر برابر کانادا
داور: کریستیان گارای از شیلی
تصمیم داور: کارت زرد به دلیل بازی بیملاحظه
تصمیم کمکداور ویدیویی: کارت سرخ به دلیل خطای شدید
آگوستین کانوبیو، اروگوئه برابر اسپانیا
داور: اسماعیل الفتح از ایالات متحده
تصمیم داور: کارت سرخ به دلیل خطای شدید
تصمیم کمکداور ویدیویی: اشتباه آشکاری در تصمیم داور وجود نداشت
فولارین بالوگان، ایالات متحده برابر بوسنیا و هرزگوینا
داور: رافائل کلاوس از برازیل
تصمیم داور: ادامه بازی و اعلام نشدن خطا
تصمیم کمکداور ویدیویی: کارت سرخ به دلیل خطای شدید
جارل کوانسا، انگلستان برابر مکسیکو
داور: علیرضا فغانی از استرالیا
تصمیم داور: ادامه بازی و اعلام نشدن خطا
تصمیم کمکداور ویدیویی: کارت سرخ به دلیل خطای شدید
بر بنیاد این گزارش، حتی کسانی که فوتبال را دنبال نمیکنند، احتمالاً از جنجال بر سر کارت سرخ فولارین بالوگان، بازیکن ایالات متحده، در دیدار مرحله یکشانزدهم نهایی برابر بوسنیا و هرزگوینا آگاهاند. تصاویر اسماعیل کونه، بازیکن کانادا، که پس از شکستگی پایش در بازی مرحله گروهی برابر قطر بهشدت درد میکشید نیز بهطور گسترده منتشر شده است.
هر دو کارت سرخ پس از بازبینی کمکداور ویدیویی صادر شدند. از نظر داوری، دو صحنه شباهت زیادی به یکدیگر داشتند، اما مجازاتهای بسیار متفاوتی در پی داشتند.
در گزارش آمده است که به نظر میرسید عاصم مادیبو از قطر و بالوگان بدون قصد آسیب رساندن برای تصاحب توپ تلاش کردهاند و برخورد آنان با بازیکن حریف، اتفاقی و ناخواسته بوده است.
گزارش میگوید که تعجبآور نبود که مادیبو ابتدا کارت زرد گرفت یا داور بازی امریکا و بوسنیا تصمیم گرفت بازی را ادامه دهد، زیرا هیچیک از این دو تکل در نگاه نخست، نمونه آشکاری از خطای شدید به نظر نمیرسید.
در قوانین فوتبال، خطای شدید به تکل یا برخوردی گفته میشود که سلامت بازیکن حریف را به خطر بیندازد یا در آن از نیروی بیش از حد یا خشونت استفاده شود. برای صدور کارت سرخ، لزوماً نیازی به اثبات قصد آسیب رساندن نیست؛ قانون بر شدت برخورد و احتمال آسیبدیدگی تمرکز دارد. با این حال، معمولاً برای صدور کارت سرخ، شدت برخورد باید در سطح بالایی باشد.
با توجه به شکستگی شدید پای کونه، دشوار است بتوان گفت که تکل مادیبو سلامت او را به خطر نینداخته بود. هر کمکداور ویدیویی که پیامد این تکل را میدید، احتمالاً پیشنهاد میکرد کارت زرد اولیه به کارت سرخ تغییر کند.
اما محرومیت پنجبازی که فیفا بعداً برای مادیبو تعیین کرد، بیش از حد سختگیرانه به نظر میرسید؛ بهویژه با توجه به اینکه محرومیت اجباری یکبازی بالوگان بعداً به حالت تعلیق درآمد.
بر بنیاد این گزارش، میشد از تصمیم داورانی که اجازه میدادند هر دو بازیکن با کارت زرد در زمین بمانند دفاع کرد، همانگونه که با توجه به تفسیر سختگیرانه قانون میتوان کارت سرخ آنان را نیز پذیرفت. با این حال، هر دو بازیکن مستحق برخورد یکسان بودند.
دو مورد دیگر این بخش، تکلهایی بودند که شدت نسبتاً زیادی داشتند و محل برخورد نیز بالاتر از کفش بود. تکلهایی با این دو ویژگی باید همواره به کارت سرخ منجر شوند.
آگوستین کانوبیو از اروگوئه، بدترین تکل این جام جهانی را انجام داده است. تکل او بر پائو کوبارسی، بازیکن اسپانیا، بهدرستی و بدون نیاز به کمک «وی ای آر» از سوی اسماعیل الفتح، داور امریکایی، با کارت سرخ مجازات شد.
تکل جارل کوانسا در بازی برابر مکسیکو از دید علیرضا فغانی پنهان ماند. از زاویه دید داور، این صحنه احتمالاً یک تکل محکم اما قانونی به نظر میرسید که در پایان آن بازیکن انگلیسی صاحب توپ شده بود.
اما تصاویر آهسته بهروشنی نشان دادند که پای کوانسا پس از تماس مختصر با قسمت بالایی توپ، با استوک به ساق پای خسوس گایاردو برخورد کرده است. اخراج او تصمیم درستی بود و او باید محرومیت خود را سپری کند؛ هرچند شماری از هواداران انگلستان تلاش کردهاند این تکل را با صحنه بالوگان مقایسه کنند.
دلیل کارت سرخ: جلوگیری از فرصت آشکار گلزنی
سپهلهلو سیتوله، افریقای جنوبی برابر مکسیکو
داور: ویلتون سامپایو از برازیل
تصمیم داور: کارت سرخ به دلیل جلوگیری از فرصت آشکار گلزنی
تصمیم «وی ای آر»: اشتباه آشکاری وجود نداشت
سزار مونتس، مکسیکو برابر افریقای جنوبی
داور: ویلتون سامپایو
تصمیم داور: کارت زرد به دلیل متوقف کردن یک حمله خطرناک
تصمیم «وی ای آر»: کارت سرخ به دلیل جلوگیری از فرصت آشکار گلزنی
طارق محرمویچ، بوسنیا و هرزگوینا برابر سویس
داور: ژوائو پینیرو از پرتگال
تصمیم داور: کارت سرخ به دلیل جلوگیری از فرصت آشکار گلزنی
تصمیم «وی ای آر»: اشتباه آشکاری وجود نداشت
همام احمد، قطر برابر کانادا
داور: کریستیان گارای
تصمیم داور: کارت زرد به دلیل جلوگیری از فرصت آشکار گلزنی هنگام تلاش برای تصاحب توپ در محوطه جریمه
تصمیم «وی ای آر»: کارت سرخ، زیرا خطا بیرون از محوطه جریمه رخ داده بود
ناتان انگوی، بلجیم برابر ایران
داور: داریو هررا از آرژانتین
تصمیم داور: کارت سرخ به دلیل جلوگیری از فرصت آشکار گلزنی
تصمیم «وی ای آر»: اشتباه آشکاری وجود نداشت
ریبین سولاکا، عراق برابر سنگال
داور: آنتونی تیلور از انگلستان
تصمیم داور: کارت زرد به دلیل متوقف کردن یک حمله خطرناک
تصمیم «وی ای آر»: کارت سرخ به دلیل جلوگیری از فرصت آشکار گلزنی
تقریباً نیمی از کارتهای سرخ این جام جهانی تاکنون به دلیل جلوگیری از فرصت آشکار گلزنی صادر شدهاند؛ تخلفی که داوران آن را با مخفف انگلیسی DOGSO میشناسند.
اصل قانون این است که بازیکنی که با ارتکاب خطا، یک فرصت آشکار گلزنی را از تیم حریف بگیرد، باید اخراج شود.
هدف این قانون بازدارندگی است. پیش از وضع آن، مدافعان میتوانستند مهاجمی را که در موقعیت تکبهتک با دروازهبان قرار داشت، عمداً سرنگون کنند، کارت زرد بگیرند و سپس همراه با ۱۰ همتیمی دیگر از ضربه آزاد دفاع کنند.
واژه کلیدی در این قانون «آشکار» است. پرسشی که داوران باید مطرح کنند این است: اگر خطا رخ نمیداد، در ادامه چه اتفاقی میافتاد؟
اگر تنها یک حمله خطرناک متوقف شده باشد، بازیکن خاطی کارت زرد میگیرد. اما اگر تیم مهاجم بهطور آشکار در آستانه ایجاد فرصت جدی گلزنی بوده باشد، مجازات باید کارت سرخ باشد.
تشخیص این موارد در داخل زمین بسیار دشوارتر از بررسی آنها از زاویه دوربینهای تلویزیونی است.
داور ابتدا باید تشخیص دهد که آیا خطایی رخ داده است یا نه و سپس وضعیت صحنه را با در نظر گرفتن چندین عامل بررسی کند؛ از جمله موقعیت توپ، محل قرار گرفتن دیگر مدافعان، سرعت حرکت بازیکنان و جهت حرکت آنان.
خطاهای سپهلهلو سیتوله، سزار مونتس و طارق محرمویچ آنقدر روشن بودند که داوران تصمیم به اخراج آنان گرفتند.
در میان این سه، تنها مونتس استدلال محدودی برای فرار از کارت سرخ داشت، زیرا خولیسو موداو، مهاجم افریقای جنوبی، کمی به سمت کناره دروازه حرکت میکرد. با این حال، کارت سرخ تصمیم درستی بود؛ زیرا اگر خطا رخ نمیداد، حرکت بعدی موداو شوت بدون مزاحمت در شرایطی بود که تنها دروازهبان مقابل او قرار داشت.
اخراج ناتان انگوی نیز درست بود، هرچند خطای او به خط میانی زمین نزدیکتر از دروازه بود. هیچ مدافع دیگری از بلجیم در نزدیکی صحنه حضور نداشت و او نمیتوانست اعتراض موجهی به کارت سرخ داشته باشد.
ریبین سولاکا ابتدا کارت زرد گرفت، زیرا داور تصور میکرد دیگر مدافعان عراق آنقدر به صحنه نزدیک هستند که بتوانند مانع شوت بازیکن سنگال شوند. اما تصاویر بازپخششده، «وی ای آر» را متقاعد کرد که داور را برای بازبینی صحنه فرا بخواند و در نهایت تصمیم درست گرفته شد.
دشوارترین تصمیم مربوط به همام احمد بود. او ابتدا باعث اعلام پنالتی شد و کارت زرد گرفت. اما پس از بازبینی، پنالتی به ضربه آزاد بیرون محوطه جریمه تغییر کرد و او با کارت سرخ اخراج شد.
در قانون، تبصرهای وجود دارد که اگر بازیکنی در داخل محوطه جریمه، در تلاش واقعی برای تصاحب توپ، ناخواسته مانع فرصت آشکار گلزنی حریف شود، از اخراج او جلوگیری میکند.
دلیل این قانون این است که اگر فرصت آشکار گلزنی با اعلام پنالتی دوباره در اختیار تیم مهاجم قرار میگیرد، اخراج همزمان بازیکنی که واقعاً برای تصاحب توپ تلاش کرده، مجازاتی بیش از حد سنگین تلقی میشود.
داور ابتدا تشخیص داده بود که احمد، سادیو مانه را در داخل محوطه جریمه سرنگون کرده است؛ بنابراین پنالتی گرفت و کارت زرد نشان داد. اما تصاویر بازپخش نشان داد که برخورد در بیرون محوطه جریمه پایان یافته است. در نتیجه، ضربه آزاد در محل وقوع خطا اعلام شد و احمد نیز بهدرستی کارت سرخ گرفت.
دلیل کارت سرخ: پوشاندن دهان هنگام رفتار تحریکآمیز، تحقیرآمیز یا تنشزا
میگل آلمیرون، پاراگوئه برابر ترکیه
داور: ایوان بارتون از السالوادور
تصمیم داور: صحنه را ندید
تصمیم «وی ای آر»: کارت سرخ به دلیل پوشاندن دهان
پیرو هینکاپیه، اکوادور برابر مکسیکو
داور: اسلاوکو وینچیچ از اسلوونیا
تصمیم داور: صحنه را ندید
تصمیم «وی ای آر»: کارت سرخ به دلیل پوشاندن دهان
اندکی پیش از جام جهانی، قانون تازهای وضع شد که بر اساس آن، پوشاندن دهان هنگام رویارویی تحریکآمیز با بازیکن حریف میتواند به اخراج منجر شود.
بسیاری از بازیکنان عادت کرده بودند هنگام صحبت نزدیک با دیگران در زمین، دهان خود را بپوشانند.
در بیشتر موارد، آنان تنها میخواستند محتوای صحبتهایشان محرمانه بماند؛ زیرا برخی رسانهها و کاربران شبکههای اجتماعی از لبخوانها برای حدس زدن محتوای گفتوگوها استفاده میکردند.
بازیکنان معمولاً درباره مسائل تاکتیکی با همتیمیهای خود صحبت میکردند، با بازیکنان حریف گفتوگوی عادی داشتند یا پرسشی از داور میپرسیدند. در برخی موارد نیز ممکن بود بازیکنی در حال تحریک حریف باشد؛ رفتاری که همواره بخشی از فوتبال بوده است.
اما رویدادی در لیگ قهرمانان اروپا در ماه فبروری زمینه تغییر این قانون را فراهم کرد.
جیانلوکا پرستیانی، وینگر بنفیکا، هنگام صحبت با وینیسیوس جونیور، بازیکن رئال مادرید، پیراهن خود را روی دهانش کشید.
پس از تحقیق یوفا، پرستیانی به رفتار همجنسگراهراسانه متهم و برای شش بازی محروم شد که سه بازی آن به حالت تعلیق درآمد.
از آنجا که به دلیل پوشیده بودن دهان پرستیانی، تشخیص دقیق آنچه گفته بود دشوار بود، قانونگذاران فوتبال تصمیم گرفتند مداخله کنند.
بر اساس قانون تازه، اگر بازیکنی هنگام «ارتباط با بازیکن حریف در شرایط یا به شیوهای تحریکآمیز، تحقیرآمیز یا تنشزا» دهان خود را بپوشاند، این رفتار میتواند با کارت سرخ مجازات شود.
بر بنیاد این گزارش، دو نکته در متن این قانون اهمیت دارد: نخست اینکه رفتار بازیکنی که دهان خود را میپوشاند باید «تحریکآمیز، تحقیرآمیز یا تنشزا» باشد و دوم اینکه مخاطب او باید بازیکن حریف باشد، نه همتیمیاش.
