خبرگزاری رویترز گزارش داده است که بلجیم برای پنج عضو هیئت طالبان که برای شرکت در گفتوگوهای اتحادیه اروپا درباره مهاجرت و اخراج مهاجران افغانستان به بروکسل دعوت شدهاند، ویزه یکروزه صادر کرده است.
بر اساس این گزارش، این ویزهها تنها برای یک روز و فقط در قلمرو بلجیم اعتبار دارند و به اعضای هیئت طالبان اجازه میدهند در نشستی درباره بازگشت و پذیرش دوباره مهاجرانی که حق اقامت قانونی در اتحادیه اروپا را ندارند، شرکت کنند.
در صورت برگزاری این نشست، این نخستین حضور شناختهشده نمایندگان طالبان در نهادهای اتحادیه اروپا از زمان بازگشت آنان به قدرت خواهد بود.
سخنگوی وزارت خارجه بلجیم به رویترز گفته است که این ویزهها از نظر جغرافیایی محدود بوده و مدت اعتبار کوتاهی دارند. مقامهای بلجیمی به دلایل امنیتی از اعلام تاریخ دقیق سفر خودداری کردهاند.
با این حال، دو مقام اروپایی به رویترز گفتهاند که این ویزهها تنها برای روز سهشنبه، ۲۳ جون، اعتبار دارند.
این گفتوگوها در پی دعوت ماه گذشته کمیسیون اروپا از نمایندگان طالبان برای شرکت در آنچه «گفتوگوهای فنی» درباره مدیریت مهاجرت خوانده شده، برگزار میشود.
مقامهای اتحادیه اروپا تأکید کردهاند که این نشست به معنای به رسمیت شناختن طالبان نیست.
مارکس لامرت، سخنگوی کمیسیون اروپا، روز دوشنبه به خبرنگاران گفت: «کشورهای عضو در حال بررسی راههایی برای بازگرداندن افرادی هستند که مرتکب جرایم جدی شدهاند یا احتمالاً تهدیدی برای امنیت به شمار میروند. این همان ابتکاری است که کمیسیون اکنون آن را دنبال میکند.»
بر اساس نامهای که رویترز مشاهده کرده و خطاب به عبدالقهار بلخی، سخنگوی وزارت خارجه طالبان، ارسال شده است، محور اصلی گفتوگوها «بازگشت و پذیرش دوباره مهاجران افغانستانی فاقد حق اقامت در اتحادیه اروپا» خواهد بود.
انتقاد نهادهای حقوق بشری
برنامه برگزاری این نشست با انتقاد نهادهای حقوق بشری روبهرو شده است.
فرشته عباسی، پژوهشگر افغانستان در دیدبان حقوق بشر، گفته است: «هرگونه تعامل با طالبان باید بر حفاظت از حقوق بشر و پاسخگویی متمرکز باشد، نه بازگرداندن افراد به جایی که با خطر مواجه هستند.»
سازمان عفو بینالملل نیز از اتحادیه اروپا خواسته است این گفتوگوها را لغو کند.
ایو گدی، رئیس دفتر نهادهای اروپایی عفو بینالملل، گفته است که افغانستان پس از بازگشت طالبان به قدرت به مکان خطرناکتری تبدیل شده است.
این نشست در حالی برگزار میشود که شماری از دولتهای اروپایی به دنبال افزایش اخراج مهاجران کشور هستند که به ارتکاب جرایم جدی محکوم شدهاند یا تهدید امنیتی تلقی میشوند.
بازگرداندن مهاجران به افغانستان تاکنون محدود بوده، زیرا بیشتر کشورهای اروپایی روابط دیپلماتیک رسمی با طالبان ندارند.
برنامه گفتوگو با طالبان همچنین در داخل اروپا بحثبرانگیز شده است.
مکزیم پروو، وزیر خارجه بلجیم، بهصورت علنی با دعوت از نمایندگان طالبان به بروکسل مخالفت کرده است. منتقدان نیز هشدار دادهاند که چنین تماسهایی میتواند به مشروعیتبخشی به طالبان، که همچنان از سوی جامعه جهانی به رسمیت شناخته نشدهاند، منجر شود.
در همین حال، رسانههای آلمانی اخیراً گزارش دادند که برلین در چارچوب مذاکرات برای افزایش پروازهای اخراج مهاجران به افغانستان، با پذیرش دیپلماتهای بیشتری از طالبان موافقت کرده است؛ هرچند مقامهای آلمانی جزئیات این گزارش را تأیید نکردهاند.
بحران انسانی در افغانستان
این گفتوگوها در شرایطی انجام میشود که افغانستان با بحران عمیق انسانی روبهرو است.
برنامه جهانی غذا اعلام کرده است که بیش از ۱۷ میلیون تن در افغانستان، معادل حدود یکسوم جمعیت کشور، با ناامنی شدید غذایی مواجهاند.
همزمان، افغانستان با بازگشت صدها هزار مهاجر از ایران و پاکستان نیز روبهرو است؛ روندی که فشار بیشتری بر اقتصاد و خدمات عمومی وارد کرده است.
از زمان بازگشت طالبان به قدرت، این گروه محدودیتهای گستردهای بر زنان و دختران اعمال کرده است؛ از جمله ممنوعیت آموزش متوسطه و دانشگاهی، محدودیت در اشتغال و محدودیتهای شدید بر آزادی رفتوآمد.
سازمان ملل متحد بارها این سیاستها را محکوم کرده و هشدار داده است که وضعیت حقوق بشر در افغانستان همچنان رو به وخامت است.
با وجود این نگرانیها، مقامهای اروپایی میگویند همکاری عملی با طالبان برای مدیریت چالشهای مهاجرتی ضروری است؛ موضوعی که به گفته منتقدان، اتحادیه اروپا را میان ملاحظات مهاجرتی و تعهدات حقوق بشری در موقعیتی دشوار قرار داده است.
