ژیل برتران، نماینده ویژه اتحادیه اروپا برای افغانستان، در گفتگو با آمو اقدام روسیه در بهرسمیتشناسی طالبان را غیرسازنده خوانده و تأکید کرده که پیشرفت در تعامل با طالبان باید بر پایه احترام به تعهدات بینالمللی افغانستان صورت گیرد.
آقای برتران در این گفتگو افزوده که افغانستان پیشتر چندین کنوانسیون بینالمللی، از جمله اساسنامه رم، را امضا کرده و مسایل شمولیت سیاسی باید در درون کشور مورد توافق قرار گیرد.
به باور او، جامعه جهانی باید اجماع خود را حفظ کند و تحت تأثیر اقدامات یکجانبه قرار نگیرد.
وی همچنین خاطرنشان کرده که «طالبان به کوچکترین گامهایی که برخی کشورها در جهت افزایش مشروعیت رسمی آنها برمیدارند، حساس و خوشبین هستند، حتی اگر این اقدامات به معنای بهرسمیتشناسی رسمی نباشد.»
روسیه در ۱۲ سرطان سال روان هجری خورشیدی، طالبان را به عنوان «دولت رسمی» در افغانستان بهرسمیت شناخت و بدین ترتیب نخستین کشور جهان شد که این اقدام را انجام داد.
روسیه پیشینهای طولانی در مواجهه با طالبان دارد. طالبان در سال ۲۰۰۳، پس از آنکه توسط شورای امنیت ملل متحد در فهرست گروههای هراسافکن قرار گرفت، در روسیه نیز به عنوان یک سازمان هراسافکن شناخته شد.
با این وجود، پس از به قدرت رسیدن طالبان در سال ۲۰۲۱، روسیه همکاری فعالی را با طالبان آغاز کرد.
در دسمبر ۲۰۲۴، دولت روسیه قانونی را تصویب کرد که به سازمانها اجازه میدهد با حکم دادگاه از فهرست سازمانهای هراسافکن خارج شوند؛ این قانون توسط ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، امضا شد.
در پایان مارچ سال جاری میلادی، دفتر دادستان کل روسیه با درخواست تعلیق ممنوعیت فعالیت طالبان به دیوان عالی کشور مراجعه کرد و در ماه اپریل، دادگاه عالی روسیه ممنوعیت فعالیت طالبان را به حالت تعلیق درآورد.
تنشهای طالبان و پاکستان
آقای برتران در این گفتگو تاکید کرده است که برای حل تنشها میان طالبان و پاکستان هیچ راه حل نظامی وجود ندارد و نیاز است دو طرف برای رسیدگی به این موضوع به گفتگو باز گردند.
او همچنین هشدار داده است که تشدید این تنشها میتواند برای امنیت منطقه پیامدهای خطرناکی داشته باشد.
او در این باره افزود: «از دید ما، نکته اساسی این است که نباید صفحه تازهای از خشونت گشوده شود… در هر دو سوی مرز، نگرانیهای امنیتی و مربوط به تمامیت ارضی وجود دارد، و ما باور داریم که این موضوع باید از راه گفتگو و کاهش تنش مدیریت شود.»
آقای برتران که به تازگی در سفری به ترکیه رفته است همچنین گفت که جلوگیری از گسترش بحران «تنها از طریق گفتگوی مستقیم» ممکن است.
او همچنین بر اهمیت حفاظت از غیرنظامیان در جریان درگیریهای مرزی تأکید کرد و گفت: «در برخی از عملیاتها جان غیرنظامیان گرفته شده و شمار زیادی زخمی شدهاند. ما باور داریم که این موضوع باید به هر قیمتی از آن جلوگیری شود.»
پاکستان و طالبان ماه گذشته وارد شدیدترین درگیری مرزی شدند که هشت روز به گونه وقفهای ادامه داشت. این رویارویی گذرگاههای مرزی کشور با پاکستان را بهروی کالاهای بازرگانی و رفت و آمد مسافران بسته است. آمارهای ملل متحد نشان میدهند که دهها تن در این درگیریها کشته شدهاند.
دو طرف ماه گذشته در دور نخست گفتگوهای مستقیم در دوحه روی آتشبس فوری توافق کردند. اما در دو دور دیگر گفتگوها در استانبول، نتوانستند به توافق مشخصی دست یابند. با این حال، آتشبس میان دو طرف همچنان ادامه دارد. تنها موردی که در این مدت ثبت شده درگیری هفته گذشته در سپین بولدک قندهار است که دو طرف یکدیگر را به نقض این آتشبس متهم ساختهاند.
حقوق بشر
از سویی هم نماینده ویژه اتحادیه اروپا با اشاره به وضعیت حقوق بشر در افغانستان گفت که حذف زنان و اقوام از ساختار قدرت در کشور مانع شکلگیری یک حکومت پایدار میشود.
او افزود: «اگر طالبان میخواهند حکومتی دوامدار و باثبات بسازند، نمیتوانند نصف جامعه یعنی زنان را کنار بگذارند و اقوام دیگر را حذف کنند. چنین ساختاری نمایانگر افغانستان واقعی نیست.»
آقای برتران تأکید کرد که بزرگترین تفاوت امروز با دو دهه پیش، نبود اراده واقعی برای پیشرفت در زمینه حقوق بشر است.
او گفت: «در سالهای ۲۰۰۲ تا ۲۰۰۴، مردم افغانستان پر از امید بودند؛ امید به پایان جنگ و ساختن یک کشور نو. اما حالا، آن امید از میان رفته است.»
او همچنین گفت که مأموریت او گفتگو با کشورهای منطقه دربارهٔ آیندهٔ افغانستان است.
آقای برتران افزود که در شش هفته نخست مأموریتش به قطر، امارات متحدهٔ عربی و ترکیه سفر کرده و قرار است هفته آینده در بروکسل نشستی با نمایندگان ویژه پنج کشور آسیای مرکزی برگزار کند تا در مورد راهحلهای مشترک برای بحران افغانستان گفتگو شود.
او در پاسخ به پرسشی درباره روند دوحه، گفته است که این روند به بنبست نرسیده است، اما نباید تنها به دو محور مواد مخدر و تجارت محدود شود.
او تأکید کرد که اتحادیه اروپا خواهان احیای رویکرد جامع دوحه و ادامه تعامل جامعه جهانی با طالبان است.
او در بخش دیگری از گفتگو تأکید کرد که اتحادیه اروپا با چهرههای غیرطالبان، از جمله رهبران سیاسی مخالف، در تماس است.
او گفت: «این بخشی از مأموریت من است که با همه افغانهایی که از راههای مسالمتآمیز در پی یک افغانستان باثباتتر و متنوعتر هستند، گفتوگو کنم.»
بر اساس آخرین گزارشهای ملل متحد، وضعیت حقوق بشر در افغانستان همچنان رو به وخامت است.
امنیت
نماینده ویژه اتحادیه اروپا همچنین گفت که با وجود کاهش فعالیتهای داعش شاخه خراسان در دو سال گذشته، این گروه هنوز بهطور کامل از میان نرفته و همچنان تهدیدی جدی بهشمار میرود.
آقای برتران تأکید کرد که از زمان به قدرت رسیدن طالبان، پیشرفتهایی در مبارزه با داعش دیده میشود، اما در مقابله با سایر گروههای هراسافکن منطقهای پیشرفت کمتری حاصل شده است.
او هشدار داد که حضور مداوم گروههای هراسافکن در خاک افغانستان نگرانکننده است. او افزود: «ما میدانیم اعضای این گروهها میتوانند بهسرعت از یک گروه به گروه دیگر بپیوندند. داعش-خراسان ممکن است تضعیف شده باشد، اما حذف نشده است.»
نماینده اتحادیه اروپا گفت که پدیدهٔ هراسافکنی، تهدیدی فراتر از مرزهای افغانستان است و در صورت بیتوجهی، میتواند امنیت منطقه و جهان را به خطر اندازد.
او همچنین بر اهمیت گفتگو میان کشورهای منطقه برای مقابله با تهدیدهای امنیتی مشترک تأکید کرده و گفت که «تماسهای دیپلماتیک میان طرفها هرچند برخی محرمانه بودهاند بر احترام متقابل به تمامیت ارضی و در نظر گرفتن نگرانیهای امنیتی دو طرف متمرکز بودهاند.»
به گفتهٔ آقای برتران، اتحادیه اروپا باور دارد که موضوع حضور گروههای هراسافکن باید بهگونه همهجانبهتر بررسی شود و پیشرفت بیشتری در این زمینه بهدست آید.
