سازمان بینالمللی مهاجرت میگوید که از ابتدای سال روان میلادی تاکنون نزدیک به ۳۵۰ هزار شهروند افغانستان، شامل آوارگان داخلی و کسانی که از کشورهای همسایه بازمیگردند، آواره شدهاند.
این سازمان امروز (یکشنبه،) در گزارشی افزوده است این وضعیت عمدتاً ناشی از فشارهای اقتصادی، خشکسالی، تغییرات اقلیمی و پیامدهای ماندگار بیثباتیهای گذشته در افغانستان است.
طبق این گزارش در مرز اسلام قلعه، باد و گرد و غبار شرایط سختی برای بازگشتکنندگان ایجاد کرده و خانوادهها در سایهها فشرده میشوند و کودکان با روسری صورت خود را میپوشانند و منتظر دریافت کمک هستند.
در این گزارش آمده است برای بسیاری، این نخستین بار است که پس از سالها دوری، خانههای خود را میبینند و با واقعیت دشوار زندگی در افغانستان مواجه میشوند.
طبق گزارش سازمان بینالمللی مهاجرت، از سپتامبر ۲۰۲۳ تا کنون بیش از چهار میلیون مهاجر از ایران و پاکستان بازگشتهاند که بیش از ۱.۵ میلیون تن تنها در سال ۲۰۲۵ به کشور بازگشتهاند.
برینیاد این گزارش، چبازگشت این افراد فشار شدیدی بر بازار کار، سرپناه و منابع خدماتی کشور وارد کرده است.
مریم، بیوهای با دو فرزند که شش سال در ایران زندگی کرده بود، اکنون بدون شغل و خانه به افغانستان بازگشتهاند و فرزندانشان برای تأمین زندگی مجبور به کار شدهاند.
برخی بازگشتکنندگان علاوه بر مشکلات اقتصادی، آسیبهای جسمی نیز دارند. منظر شاه، پدر هشت فرزند از بدخشان، پس از سقوط از طبقه سوم در ایران به شدت مجروح شد و اکنون بدون خانه و سرپناه با خانواده خود در هرات انتظار کمک دارد.
همچنین محمد، پس از ۱۱ سال زندگی در ایران، در اثر حادثهای در محل کار به مدت یک سال در کما بود و اکنون تنها به یک شغل و امکان تحصیل دوباره نیاز دارد.
سازمان بینالمللی مهاجرت افزوده است که اقدامات گستردهای برای بازگشتکنندگان انجام داده است.
این سازمان آموزش مهارتهای حرفهای برای حدود ۳۰۰۰ نفر از بازگشتکنندگان و آوارگان داخلی فراهم کرده و از بیش از ۲۶۰۰ کسبوکار حمایت کرده است که ۲۲ درصد آنها متعلق به زنان است.
به گفته این سازمان این تلاشها نزدیک به ۱۲ هزار شغل ایجاد کرده و بیش از ۴۲۰۰ شغل برای زنان فراهم آورده است.
بازگشتکنندگان در مناطق مختلف با مشکلات متفاوتی روبهرو هستند.
در هرات، برنامههای کمساری عالی پناهندگان و برنامه توسعه ملل متحد از بیش از ۷۰ کسبوکار کوچک و متوسط حمایت کرده و با ایجاد فرصتهای شغلی و تقویت زیرساختهای اجتماعی، امکان ادغام موفق بازگشتکنندگان در جامعه محلی را فراهم میکنند.
در جنوب افغانستان، ولایت قندهار و بادغیس با کمبود آب و زیرساخت مواجهاند.
سدهای خاکی و طرحهای «پول در برابر کار» توسط برنامه توسعه ملل متحد ایجاد شدهاند تا آب شرب و کشاورزی برای خانوادهها و دامهای آنها فراهم شود و همزمان فرصتهای شغلی برای بازگشتکنندگان ایجاد شود.
سازمان بینالمللی مهاجرت میگوید که این بحران گسترده نشان میدهد که کمکهای انسانی فوری تنها بخشی از راهحل است و نیازمند برنامههای بلندمدت برای تأمین شغل، آموزش، مسکن و خدمات بهداشتی برای بازگشتکنندگان است.
