امروز، سهشنبه ۱۸ سنبله، بیست و چهارمین سالروز جان باختن احمدشاه مسعود، فرمانده نامدار جنگهای چریکی در برابر قشون سرخ و طالبان، است. حکومت پیشین کشور به او لقب «قهرمان ملی» داده بود.
مسعود در ۱۸ سنبله سال ۱۳۸۰ خورشیدی و درست دو روز پیش از حملههای ۱۱ سپتمبر بر مرکز تجاری جهان در نیوریارک، در اثر انفجار دو فرد انتحاری مظنون به ارتباط با شبکه القاعده که خود را خبرنگار معرفی کرده بودند، در خواجه بهاءالدین ولایت تخار ترور شد.
او در بین سالهای ۱۹۷۹ تا ۱۹۸۹ میلادی در جنگ در برابر نیروهای شوروی پیشین نقش برجستهای داشت. حکومت پیشین افغانستان به رهبری حامد کرزی، رئيس جمهور پیشین کشور، از او همچون قهرمان ملی افغانستان یاد کرده بود.
نام مسعود در سالهای اول جهاد در برابر اشغال شوروی نامش بر سر زبانها افتاد. او در کوههای هندوکش با در برابر نیروهای شوروی پیشین و دولت تحت حمایت آن میجنگید و پنجشیر را تسخیرناپذیر نگاه داشت.
در سالهای آغازین دههی هشتاد قرن بیست او پرآوازهترین دشمن ارتش سرخ شوروی بود و ۶ حمله بزرگ را به درهی پنجشیر با شکست روبرو ساخت.
پس از سقوط دولت داکتر نجیبالله، مسعود به عنوان وزیر دفاع در دولت اسلامی مجاهدین منصوب شد؛ اما دیری نگذشت که افغانستان وارد جنگهای داخلی شد – جنگهایی که همه طرفهای درگیر آن مورد انتقاد قرار گرفتهاند.
باورود طالبان در دور نخست به کابل، احمد شاه مسعود رهبری مبارزه در برابر طالبان را به دست گرفت و در تلاش بسیج دیگر حزبها نیز شد.
در حالیکه طالبان مکاتب دخترانه را بسته بودند، در بخشهای زیر کنترل نیروهای او دختران به مکتب و دانشگاه می رفتند.
دموکراسی و انتخابات یگانه راه معقول برای افغانستان
مسعود شیفته اسلام معتدل و نظم مردمسالار بود، اما نظم طالبان از دید او تندرو و افراطی بود.
احمدشاه مسعود معتقد بود: «یگانه راه معقول برای افغانستان فقط از طریق دموکراسی و انتخابات ممکن است و اینکه هر انسان یک رای خود را داشته باشد.»
او در ماه اپریل ۲۰۰۱ در نخستین سفر اروپاییاش به فرانسه رفت و پارلمان اتحادیه اروپا از او به گرمی استقبال کرد.
مسعود در آن جلسه خطاب به حاضران گفت: «اگر در قسمت تامین صلح در افغانستان توجه نشود و مردم افغانستان را در راه رسیدن به صلح کمک نکنید، به یقین که این مشکل نهتنها دامنگیر افغانستان بلکه دامنگیر امریکا و بیشتر کشورها خواهد شد.»
تشویق زنان و دختران به تحصیل و کار
احمدشاه مسعود از حامیان تحصیل زنان و دختران و نقش آفرینی آنها در جامعه بود و در این باره گفته بود: «در قسمت تحصیل زنان و کار آنان که زنان بتوانند فعالیتی داشته باشند، نه تنها که با آن مخالف نخواهیم بود، بلکه این را تشویق میکنیم.»
چند ماه بعد از سفر فرانسه در نهم سپتامبر ۲۰۰۱، دو مهاجم مراکشی در پوشش خبرنگار دست به ترور او زنند و ۲ روز پس از جان باختناش حادثه ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ اتفاق افتاد.
شورای مقاومت ملی برای نجات افغانستان در اعلامیهای به این مناسبت گفته است که احمد شاه مسعود در همه دوران حیات سیاسی و نظامی خود، همواره بر ضرورت «صلح عادلانه، پاسداری از ارزشهای اسلامی و انسانی، تقویت وحدت ملی و استقلال افغانستان از سلطهٔ بیگانه» تأکید کرد.
در اعلامیه این شورا آمده است که او در دور اول حاکمیت طالبان با ایجاد جبههٔ مقاومت ملی، نه تنها از «تمامیت ارضی و هویت ملی» دفاع کرد؛ بلکه با پایداری، مشعل آزادی، عزت و عدالت را در دل ملت افغانستان زنده نگه داشت.
در اعلامیه این شورا آمده است، در شرایطی که امروز مردم افغانستان بار دیگر در چنگال «استبداد و تحجر» گرفتار آمدهاند، یاد و نام احمد شاه مسعود و دیگر شهدای راه آزادی، همچون ستارهای فروزان مسیر آینده را روشن میسازد.
شورای عالی مقاومت برای نجات افغانستان تاکید کرده که رسالت نسل امروز و فردا این است که با الهام از اندیشه و فداکاری احمدشاه مسعود و یارانش، برای تحقق عدالت اجتماعی، استقرار نظام مردمی، رعایت حقوق همه شهروندان بهویژه زنان و جوانان، و تأمین استقلال و آزادی واقعی افغانستان با عزم راسخ تلاش کنند.
این شورا که متشکل از اکثر رهبران پیشین جهادی است، از تمامی نیروهای آزادیخواه، روشنفکران، جوانان و زنان کشور خواسته که با اتحاد و همبستگی، راه احمد شاه مسعود را تداوم بخشند و اجازه ندهند که خون و آرمانهای آنان به دست فراموشی سپرده شود.
در همین حال حزب جمعیت اسلامی به رهبری صلاح الدین ربانی، به مناسبت بیستوچهارمین سالگشت ترور احمدشاه مسعود گفته است، با توجه «به بحرانی که کشور با آن مواجه است»، جامعه سیاسی و همه آنانی که متعهد به افغانستانِ مردم سالار هستند، همه باید بیش از هر زمان دیگر، با تامل به ارزیابی میراث سیاسی و فکری احمدشاه مسعود و برهانالدین ربانی، رهبر پیشین این حزب، علیه پدیده شوم استبداد، خود کامگی و انحصار گرایی در کشور الهام بگیرند.
اکنون ۲۴ سال پس از جان باختن احمدشاه مسعود، طالبان با تفسیر سختگیرانه از اسلام بار دیگر به قدرت بازگشتهاند.
