محمد محقق، رهبر حزب وحدت اسلامی مردم افغانستان و از مخالفان طالبان، در گفتوگو برنامه موج تلویزیون آمو گفته است که خط دیورند را به رسمیت میشناسد.
او تاکید کرده که اگر مخالفان طالبان از پاکستان درخواست همکاری کنند، اسلامآباد بهباور او پاسخ منفی نخواهد داد. آقای محقق در ادامه افزود که حوصله آنان در حال تمام شدن است، اما مشخص نکرد که آخرین گزینه او چی خواهد بود.
او گفته است: «ما متعهد بهمرزهای اعلام شده مللمتحد هستیم. شما جغرافیا و نقشه افغانستان را دیدهاید. شکل یک برگ درخت توت را دارد. ما همان را افغانستان میدانیم. این که ۳۵ درصد خاک افغانستان را ما نفروختیم، امیر عبدالرحمان قرارداد کرده است.»
گفتههای آقای محقق در مورد دیورند، بهواکنشهای نیز همراه شده است. برخی در مخالفت با او دیدگاه شان را ارائه کردهاند. رحمتالله نبیل رئیس پیشین امنیت ملی و شاهحسین مرتضوی سخنگوی پیشین ریاست جمهوری گفتههای او را بهشدت مورد انتقاد قرار دادهاند.
آقای مرتضوی گفته است: «موقفگیری در قبال تمامیت ارضی کشور باید بر پایهٔ عقلانیت سیاسی، خرد جمعی و درک دقیق از گذشته، حال و آیندهٔ کشور شکل گیرد و از احساساتگرایی به دور باشد. سیاستهایی که فاقد عقلانیت سیاسی هستند، از سوی مردم مورد حمایت قرار نمیگیرند.»
آقای نبیل نیز گفته است: «اظهارات اخیر استاد محقق دربارهٔ دیورند، بیش از آنکه یک نظر حقوقی روشن باشد، یک چرخش سیاسی قابل پرسش با رنگ و بوی معامله است. اگر این موضوع در زمانی مطرح میشد که او در اوج قدرت و با استقلال تصمیمگیری قرار داشت، میتوانست، در چارچوب قانون اساسی جمهوری اسلامی افغانستان و حق آزادی بیان، یک دیدگاه سیاسی قابل بحث به حساب آید، حتی اگر مورد قبول همگی نمیبود.»
اما شماری همچون مجیبالرحمان رحیمی سخنگوی پیشین ریاست اجراییه از گفتههای محمد محقق حمایت کردهاند.
او گفته است: «صراحت لهجه و موضعگیری روشن آقای محقق درباره خط دیورند ستودنی است. سایر رهبران باید جبن سیاسی را کنار بگذارند و موضع روشن خود را در این زمینه اعلان کنند.»
ظاهرن پس از آنکه، طالبان داراییهای آقای محقق را بهشمول تلویزیون راه فردا، مصادره کردند، موضعگیریهای انتقادیتر در برابر طالبان اتخاذ میکند.
او در ادامه هم تاکید کرد که اگر مخالفان طالبان از پاکستان، درخواست همکاری کنند، بهباور او اسلامآباد پاسخ رد نمیدهد. محمد محقق در سوی دیگر افزود، حوصله او در حال تمام شدن است، اما در مورد گزینه آخری خود جزییات نداد.
محقق گفت در نخست آنان گزینه سیاسی روی میز دارند.
آقای محقق در این گفتوگو گفته است: «بعضی کشورها از طالبان هراس ندارند، اما متضرر اند. پاکستان یکی از این کشورها است. عملا با طالبان در جنگ است. مناینطور نگفتم که حتمی حمایت میکند. اگر از شان همکاری خواسته شود، فکر نکنم پاسخ منفی دهند.»
طالبان تاهنوز در مورد این گفتههای آقای محقق واکنشی نداشتهاند. اما در هفته گذشته رئیس کمیسیون تماس سیاسی طالبان از رهبران سیاسی کشور خواست تا بهافغانستان باز گردند. اما در پاسخ بیشتر جریانها در پاسخ گفتند، زمانی بر میگردند که دولت همهشمول و مبتنی به اراده مردم ایجاد شود، خواستی که طالبان در این بیشاز چهار سال پیوسته رد کرده و با آن مخالفت دارند.
اما در سوی دیگر، برخی انتقادهای جدی بهنشانی مخالفان طالبان نیز است که در این مدت نتوانستهاند، در یک چتر گردهم جمع شوند. بهباور مردم آنان نسبت به منافع مردم بهمنافع خود نیز اولویت دادهاند.
خط دیورند مرزی است که در سال ۱۸۹۳ میان عبدالرحمان خان و نماینده بریتانیا، سر مورتیمر دیورند، ترسیم شد و افغانستان را از مناطق آنسوی مرز، که اکنون بخشی از پاکستان است، جدا میکند. این خط همواره یکی از موضوعات مورد مناقشه در روابط افغانستان و پاکستان بوده و حکومتهای پیشین افغانستان آن را بهطور رسمی به رسمیت نشناختهاند، در حالی که پاکستان آن را مرز بینالمللی میداند.
