امروز سهشنبه، ۴ حمل، برابر با روز جهانی مبارزه با توبرکلوز یا بیماری «سل» است. سازمان جهانی بهداشت هشدار داده که توبرکلوز هنوز یکی از بزرگترین تهدیدهای صحی در افغانستان است و سالانه هزاران تن به آن مبتلا میشوند.
به گفته نهادهای ملل متحد، با ثبت ۲۰۳ مورد سل در هر ۱۰۰۰۰۰ تن در سال ۲۰۲۵ میلادی، این بیماری همچنان یکی از چالشهای اصلی صحی افغانستان به شمار میرود.
برخی مبتلایان نیز از تأخیر در تشخیص و درمان شکایت دارند و بر ضرورت بهبود خدمات صحی در این حوزه تأکید میکنند.
با این حال، شماری از بیماران از عدم تشخیص به موقع و درمان ناکافی شکایت دارند.
سازمان جهانی بهداشت با تأکید بر اهمیت تشخیص زودهنگام، دسترسی بهتر به خدمات درمانی و همکاری گسترده، خواستار اقدامهای فوری و هماهنگ برای مهار و در نهایت ریشهکن ساختن این بیماری شده است.
ادوین سنیزا سالوادور، نماینده سازمان جهانی بهداشت در افغانستان، میگوید: «در روز جهانی سل، سازمان جهانی بهداشت خواستار اقدام جمعی برای گسترش تشخیص زودهنگام، بهبود دسترسی به درمان و اطمینان از این است که هیچکس نادیده گرفته نشود.»
همزمان با این، برنامه توسعهای ملل متحد میگوید که با حمایت صندوق جهانی، دسترسی به خدمات درمان سل را در سراسر افغانستان گسترش داده و سال گذشته بیش از پنجاه هزار بیمار در کشور تشخیص داده شده و زیر درمان قرار گرفتند.
این نهاد گفته است: ««برنامه توسعهای سازمان ملل متحد، با حمایت صندوق جهانی دسترسی به خدمات درمان سل را در سراسر افغانستان گسترش داد و بیش از پنجاه هزار بیمار در سال گذشته تشخیص داده شده و زیر درمان قرار گرفتند.»
با این حال، برخی شهروندان کشور بهویژه در بخشهای دوردست کشور میگویند بیماریشان به موقع تشخیص نشده و وضعیتشان بدتر شده است.
یک باشنده بادغیس که نخواست نامش فاش شود، گفته است: «جای ما کلینیک درست نیست مجبور هستیم به شهر به خاطر تداوی بیاییم خودم. تمام ششهایم (ریههایم) از خاطر تبرکلوز خراب شده و خیلی خراب کرده مرا. به جای ما دوا و داکتر درست نیست.»
یک باشنده فراه میگوید: «پیش از این چند بار به مراکز صحی مراجعه کردم، اما مریضیام درست تشخیص نشد. از مدت شش ماه است که تحت تداوی قرار دارم. فعلا کمی بهتر هستم، مریضی مه از خاطری زیاد شد که به وقتش تشخیص نشد.»
به گفته برخی پزشکان، فقر، نبود آگاهی و محدودیت دسترسی بیماران به مرکزهای محلی تشخیص و درمان سل، سبب شده این بیماری همچنان یکی از چالشهای جدی نظام صحی کشور باقی بماند.
آصف صدیقی، پزشک، میگوید: «مشکلات صحی در افغانستان وجود دارد مثلاً کمبود کلینیک در افغانستان مشکل جدی است و همچنان کمبود داکتر است، کمبود دوا است در افغانستان و در کنارش آگاهی پایین مردم که مریض زودتر مراجعه نمیکند و اعراض و علایم را در نظر نمیگیرند.»
این درحالی است که وزارت صحت عامه طالبان پیشتر گفته بود سالانه ۷۵۰۰۰ تن در افغانستان به بیماری تبرکلوز مبتلا شده و ۱۰۰۰۰ تن در نتیجه این بیماری جان خود را از دست میدهند.
تبرکلوز یک بیماری عفونی است که عمدتاً شُشها را تحت تأثیر قرار میدهد و از فردی به فرد دیگر سرایت میکند. به گفته سازمان جهانی بهداشت، سالانه میلیونها تن به این بیماری مبتلا شده و هزاران تن جانهای خود را از دست میدهند.
