دیلی میل گزارش داده است که اتحادیه اروپا در حال بررسی طرحی است تا پناهجویان افغانستان را که فاقد حق اقامت در کشورهای اروپایی شناخته شده اند به افغانستان تحت اداره طالبان بازگرداند.
این اقدام با نگرانیهای جدی نهادهای بینالمللی و چالشهای حقوقی و عملی همراه شده است.
به گزارش دیلی میل، بروکسل تحت فشار شماری از کشورهای عضو برای مهار مهاجرت نامنظم، تماسهایی را با طالبان در کابل آغاز کرده تا امکان بازگرداندن پناهجویان افغانستان را ارزیابی کند.
مارکوس لامرت، سخنگوی کمیسیون اروپا، گفته است که مقامهای اتحادیه اروپا دو «ماموریت فنی» به افغانستان انجام دادهاند؛ آخرین مورد در جنوری، با هدف بررسی چارچوب پذیرش مجدد و سازماندهی احتمالی عملیات بازگشت.
بازگرداندن پناهجویان به افغانستان که تا چند سال پیش غیرقابل تصور بود، اکنون در دستور کار اکثر ۲۷ کشور عضو اتحادیه اروپا قرار گرفته است.
این در حالی است که نهادهای حقوق بشری هشدار میدهند طالبان در سال گذشته محدودیتها بر آزادی رسانهها را افزایش داده و فشارها بر زنان و دختران را تشدید کردهاند.
کمیشنری عالی پناهندگان ملل متحد نیز نسبت به این روند ابراز نگرانی کرده است.
عرفات جمال، نماینده این نهاد در افغانستان، به دیلی میل گفته است که بحث درباره بازگشت پناهجویان افغانستان افزایش یافته، اما این رویکرد «بیشتر واکنشی و احساسی است تا مبتنی بر ارزیابیهای واقعبینانه».
او تأکید کرده که بازگرداندن پناهجویان بدون افزایش کمکهای بشردوستانه میتواند پیامدهای خطرناکی بهدنبال داشته باشد.
بر اساس دادههای رسمی اتحادیه اروپا، کمتر از ۲۰ درصد از افرادی که دستور ترک این اتحادیه را دریافت میکنند، عملاً به کشورهای مبدا بازگردانده میشوند.
همچنین کشورهای عضو اتحادیه اروپا بین سالهای ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۴ حدود یک میلیون درخواست پناهندگی از سوی شهروندان افغانستان دریافت کردهاند که نزدیک به نیمی از آنها پذیرفته شده اند.
در سال ۲۰۲۵، افغانستان بزرگترین گروه متقاضی پناهندگی در اتحادیه اروپا بودهاست.
در همین حال، برخی کشورهای اروپایی پیش از دیگران اقدام به اخراج پناهجویان افغانستان کردهاند.
آلمان از سال ۲۰۲۴ بیش از ۱۰۰ پناهجوی افغانستان را از طریق پروازهای چارتر و با تسهیل قطر اخراج کرده است.
اتریش نیز در اکتوبر گذشته نخستین پناهجوی افغانستان را از سال ۲۰۲۱ به اینسو اخراج کرد. در مقابل، کشورهایی مانند فرانسه با احتیاط بیشتری به این روند مینگرند.
مذاکره با طالبان برای ترتیب دادن بازگشت پناهجویان با چالشهای جدی روبهرو است.
کشورهای اروپایی پس از بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱ سفارتهای خود را در کابل تعطیل کردند، هرچند اتحادیه اروپا تأکید کرده که تماسهای محدود فعلی با طالبان به معنای مشروعیتبخشی به آنان نیست.
گروههای حقوق بشری هشدار میدهند که افغانستان درگیر یک بحران شدید انسانی است؛ بحرانی که با خشکسالی و کاهش کمکهای خارجی تشدید شده است.
از سال ۲۰۲۳ تاکنون بیش از پنج میلیون پناهجو از افغانستان به کشور بازگشتهاند و بسیاری از آنان با بیکاری و فقر شدید روبهرو هستند.
منابع آگاه به دیلی میل میگویند ماموریتهای فنی اتحادیه اروپا در افغانستان بر بررسی ظرفیت فرودگاهها، امکان پروازها و گفتوگو با طالبان درباره سرنوشت پناهجویان بازگرداندهشده متمرکز بوده است.
کمیشنری عالی پناهندگان ملل هشدار داده است که هرگونه اخراج گسترده باید با افزایش چشمگیر کمکهای بینالمللی همراه باشد، در غیر این صورت میتواند به بیثباتی بیشتر در افغانستان منجر شود.
