سیاست

گفتگوهای طالبان و پاکستان چگونه به ناکامی رسید؟

عکس از رئيس آی‌اس‌آی و رئيس استخبارات طالبان که رهبری مذاکرات در ترکیه میان دو طرف را به عهده داشتند

گفتگوها میان هیئت طالبان و مقام‌های پاکستانی پس از درگیری‌های هشت‌روزه، در ۲۶ میزان به میزبانی قطر و با حضور وزیران دفاع دو طرف آغاز شد.

هیئت‌های طالبان و پاکستان تاکنون سه بار در استانبول و دوحه با میانجی‌گری ترکیه و قطر دیدار و گفتگو کرده‌اند. در این گزارش به چگونگی آغاز و فرجام گفتگوها، برآیند این نشست‌ها و مهم‌ترین نقاط اختلاف میان هیأت‌های طالبان و پاکستان در استانبول و دوحه پرداخته شده است.

شکست گفتگوها و آغاز فصل جدید از تنش‌ها میان طالبان و پاکستان

طالبان و اسلام‌ّآباد پس از درگیری‌های هشت روزه و حمله‌های متقابل زمینی و هوایی سر انجام با میانجی‌گری ترکیه و قطر تن به مذاکره دادند.

دور نخست این گفتگوها در ۲۶ میزان با حضور وزیران دفاع طالبان و پاکستان در دوحه آغاز و با توافق آتش‌بس و ادامه گفتگوها برای حل تنش‌ها به پایان رسید.

تاکنون محتوای کامل این توافق همگانی نشده و وزیر دفاع پاکستان متن این توافق‌نامه را محرم خوانده و طالبان تاکنون در مورد آن چیزی نگفته‌اند.

دور دوم گفتگوها با حضور هیئت‌های فنی دو طرف در ۲۵ اکتوبر یا ۳ ماه عقرب در استانبول ترکیه آغاز شد؛ این گفتگوها با بن‌بست‌های مکرر برای پنج‌ روز ادامه یافت. در فرجام، دور دوم گفتگوها میان هیئت طالبان و پاکستان بدون نتیجه و با توافق ادامه آتش‌بس و ادامه گفتگوها در سطح عالی به پایان رسید.

مقام‌های پاکستانی گفتند که انتظار شان این بود تا طالبان به گونه کتبی تعهد بسپارند که مانع حمله‌های تی‌تی‌پی در خاک پاکستان می‌شوند؛ اما طالبان این خواست پاکستان را موجه نمی‌دانستند و گفتند که تی‌تی‌پی مشکل داخلی پاکستان است.

با توافق هیئت‌های طالبان و پاکستان در دور دوم مذاکرات و پافشاری ترکیه و قطر، دور سوم گفتگوها با حضور بلند‌پایه‌ترین مقام‌های استخباراتی پاکستان و طالبان در استانبول ترکیه به تاریخ ۱۵ ماه عقرب آغاز و برای دو روز ادامه یافت.

سومین دور گفتگوهای طالبان و پاکستان نیز بدون هیچ نتیجه‌‌ای روزِ گذشته به پایان رسید. پاکستان این بار نیز خواهان تعهد کتبی از سوی طالبان برای مهار تحرک‌های تی‌تی‌پی در خاک پاکستان بود.

مقام‌های پاکستانی اعلام کردند که نابودی تی‌تی‌پی و عدم استفاده از خاک افغانستان در برابر اسلام‌آباد و تعهدِ کتبی طالبان برای تضمین امنیت در مرزهای پاکستان جزء خواسته‌های اسلام‌ّآباد در سه دور گفتگوها با هیئت طالبان بوده است.

مهار داعش شاخه خراسان و همکاری پاکستان در تامین امنیت مرزها جزء خواست‌های هیئت طالبان از پاکستان خوانده شده است.

بر بنیاد گزارشه‌ها، مهار تی‌تی‌پی در دو سوی خط مرزی دیورند، عدم تعهد کتبی طالبان برای تضمین امنیت در بخش‌های مرزی افغانستان و پاکستان، و تضمین عدم استفاده از خاک افغانستان در برابر پاکستان و مهار داعش شاخه خراسان در آنسوی خط دیورند، از مواردی اند که دو طرف روی آن به توافق نرسیده‌اند.

مقام‌های پاکستانی نیز پیش از این هشدار داده‌اند که در صورت بی‌نتیجه ماندن گفتگوها، اسلام‌آباد وارد جنگ مستقیم با طالبان خواهد شد.

همزمان با شکستِ، سه دور گفتگوها با شاخ و برگ‌های سیاسی-امنیتی میان طالبان و پاکستان؛ فصل تازه از تنش‌ها توام با هشدارهای نظامی آغاز شده است.

نورالله نوری، وزیر سرحدات، اقوام و قبایل طالبان، گفته است: «پاکستان به توان نظامی خود مغرور نشود و صبر ما را آزمایش نکند. پاکستان باید از روسیه و امریکا درس عبرت بگیرد. برخلاف امریکا و روسیه، پاکستان از افغانستان دور نیست و دو طرف در پنجاب و سند متصل هستند.»

تا این جای کار، گفتگوها برای حل تنش‌ها میان طالبان و پاکستان با شکست روبه‌رو شده است. برخی آگاهان هشدار می‌دهند که در صورت تداوم این وضعیت، مردم دو کشور بیش‌تر از هر زمان دیگر از رهگذر اقتصادی و اجتماعی زیان‌مند خواهند شد.