دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد میگوید که کشت خشخاش در افغانستان در مقایسه با سال گذشته ۲۰ درصد کاهش یافته است و از زمان اعمال ممنوعیت سراسری از سوی طالبان در ۲۰۲۲ میلادی، کاهش چشمگیری داشته است؛ اما مواد مخدر مصنوعی و تغییر مسیرهای قاچاق در منطقه، چالشهای جدیدی را ایجاد کرده است.
این نهاد در گزارش سالانه خود که روز پنجشنبه شنبه منتشر کرد، گفته است که در سال جاری میلادی ۱۰۲۰۰ هکتار زمین زیر کشت تریاک در افغانستان بوده است که نسبت به ۱۲۸۰۰ هکتار زمین در سال ۲۰۲۴، کاهش یافته و بسیار کمتر از ۲۳۲۰۰۰ هکتار زمین ثبت شده قبل از ممنوعیت آن است.
در این گزارش آمده است: «تولید این ماده مخدر حتی با شدت بیشتری کاهش یافته و تقریباً یک-سوم به ۲۹۶ تُن رسیده است و درآمد کشاورزان از فروش تریاک در این دوره تقریباً نصف شده است.»
در این گزارش دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد، بر لزوم ترکیب تلاشهای ریشهکنی با حمایت از معیشتهای جاگزین و اقدامهای کاهش تقاضا تأکید شده است.
این نهاد افزوده، در حالی که بسیاری از کشاورزان در افغانستان به کشت غلات و سایر محصولات روی آوردهاند، تشدید خشکسالی و کاهش بارندگی بیش از ۴۰ درصد از زمینهای کشاورزی را بایر کرده است. در عین حال، بازگشت حدود چهار میلیون مهاجر افغانستان از کشورهای همسایه، فشار بر مشاغل و منابع را افزایش داده و نگرانیهایی را ایجاد کرده است؛ مبنی بر اینکه «مشکلات اقتصادی میتواند کشت غیرقانونی را دوباره جذاب کند».
رشد بازار مواد مخدر مصنوعی
در همین حال، دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد میگوید که تولید مواد مخدر مصنوعی، بهویژه متامفتامین یا «شیشه»، رو به افزایش است و میزان کشفیات در داخل و اطراف افغانستان تا اواخر سال ۲۰۲۴ میلادی در مقایسه با سال قبل ۵۰ درصد افزایش یافته است.
این نهاد هشدار میدهد که گروههای جرایم سازمانیافته ممکن است به طور فزایندهای به مواد مخدر مصنوعی روی آورند؛ چون تولید آنها آسانتر، تشخیص آنها دشوارتر و در برابر شوکهای اقلیمی کمتر آسیبپذیر هستند.
در همین حال جورجِت گاگنون، معاون نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل متحد در امور افغانستان و رئيس هیئت سیاسی سازمان ملل متحد در کشور (یوناما) میگوید که این مشکل فراتر از مرزهای افغانستان است.
او گفته است: «پویایی عرضه، تقاضا و قاچاق، بازیگران افغان و بینالمللی را درگیر میکند. رسیدگی به این چالش نیازمند همکاری بین ذینفعان کلیدی است.»
