برنامه جهانی غذا در تازهترین گزارش خود درباره وضعیت تغذیه و امنیت غذایی در افغانستان هشدار داده است که بستهشدن صدها مرکز تغذیه و کاهش شدید بودجههای بشردوستانه، هزاران کودک را در معرض خطر مرگ و سوءتغذیه قرار داده است.
بر اساس این گزارش، تنها در نیمه نخست سال ۲۰۲۵، ۲۹۸ مرکز تغذیه در سراسر کشور تعطیل شده و شمار تیمهای سیار خدمات صحی و تغذیه از سال ۲۰۲۴ تاکنون ۵۴ درصد کاهش یافته است.
به گفته برنامه جهانی غذا، این کاهش چشمگیر در خدمات حیاتی، پوشش برنامههای تغذیه را بهویژه در جنوب افغانستان به شدت محدود کرده و پیامدهای فاجعهباری بر جای گذاشته است. در این بخش از کشور، بستهشدن ۳۸ مرکز تغذیه باعث شده بیش از ۱۴۱ هزار تن، از جمله بیش از ۸۲ هزار کودک خردسال، از دسترسی به درمان محروم شوند.
این نهاد افزوده است که افغانستان اکنون با یکی از شدیدترین بحرانهای امنیت غذایی در جهان روبهرو است. به باور این سازمان، کشور پیش از این نیز دارای آسیبپذیریهای عمیق و ساختاری بود که کاهش بودجههای بینالمللی آن را تشدید کرده است.
در گزارش آمده است: «افغانستان حتی پیش از بحران مالی فعلی نیز در پایینترین سطح توسعه انسانی و از جمله کشورهایی با بیشترین آسیبپذیری در برابر تغییرات اقلیمی قرار داشت. دههها جنگ، خشکسالیهای پیاپی و وابستگی شدید به کمکهای خارجی، این کشور را در آستانه فروپاشی کامل اجتماعی و اقتصادی قرار داده است.»
برنامه جهانی غذا هشدار داده است که ادامه کاهش کمکهای بینالمللی، رژیم غذایی میلیونها خانواده را مختل کرده و ناامنی غذایی شدید را سریعتر از پیشبینیها افزایش داده است.
براساس ارزیابیهای این نهاد، انتظار میرفت شمار افراد نیازمند به کمک فوری غذایی از ۱۲.۶ میلیون تن در آغاز سال ۲۰۲۵ به ۹.۵ میلیون تن در ماههای می تا اکتوبر کاهش یابد؛ اما تداوم خشکسالی در ۱۹ ولایت از ۳۴ ولایت کشور تولیدات زراعتی را به شدت کاهش داده و وضعیت را بحرانیتر کرده است.
دادههای میدانی برنامه جهانی غذا نشان میدهد که فقر و محرومیت خانوارها باعث شده مصرف غذای نامناسب تا ۲۶ درصد افزایش یابد و بسیاری از خانوادهها برای زنده ماندن تنها از نان و چای استفاده کنند.
این نهاد تأکید کرده است که بدون تأمین فوری بودجه، افغانستان با افزایش نگرانکننده لاغری مفرط کودکان و مرگومیرهای قابل پیشگیری روبهرو خواهد شد.
در بخش دیگری از گزارش، پیامدهای اجتماعی بحران نیز بررسی شده و آمده است که کاهش بودجهها و گسترش فقر شدید، موجب عادیشدن پدیدههایی مانند کار کودکان، ازدواج زودهنگام، فروش کودکان و حتی فروش اعضای بدن در میان خانوادهها شده است.
در گزارش آمده، مادری در یک ولایت شمالی گفته است که دختر ۹ سالهاش را به قیمت ۱۲۰ هزار افغانی (حدود ۱۷۰۰ دالر امریکایی) برای پرداخت بدهی فروخته است. شماری از پدران نیز گزارش دادهاند که پس از ناتوانی در یافتن کار، دست به خودکشی زدهاند.
برنامه جهانی غذا تأکید کرده است که این موارد رویدادهای جداگانه نیستند، بلکه نشانه فروپاشی نظاممند توان مقابله خانوادهها و فرسایش هنجارهای اجتماعی در افغانستان زیر فشار بحران اقتصادیاند.
این نهاد از جامعه جهانی خواسته است که برای جلوگیری از فاجعه انسانی در افغانستان، اقدامات فوری سیاسی، مالی و عملیاتی رویدست گیرد. به گفته برنامه جهانی غذا، در صورت ادامه روند کنونی، میلیونها کودک و زن باردار در معرض گرسنگی، بیماری و مرگ ناشی از سوءتغذیه قرار خواهند گرفت.
