کارشناسان ملل متحد، از جمله ریچارد بنت، گزارشگر ویژه این نهاد برای افغانستان، در بیانیهای گفتهاند که دستکم ۵۸ شهروند افغانستان در میان بیش از ۱۰۰۰ تنی هستند که در کمتر از ۹ ماه نخست سال ۲۰۲۵ در ایران اعدام شدهاند.
آنان این روند را «موج بیسابقه اعدام» خوانده و آن را نقض آشکار قوانین بینالمللی دانستهاند.
در بیانیه مشترک این کارشناسان آمده است: «ابعاد گسترده اعدامها در ایران تکاندهنده است و نقض جدی حق حیات به شمار میرود. با میانگین بیش از ۹ مورد اعدام در روزهای اخیر، ایران گویی اعدامها را در مقیاس صنعتی اجرا میکند که هیچ تناسبی با معیارهای پذیرفتهشده حقوق بشری ندارد.»
بر اساس این گزارش، از آغاز سال جاری میلادی تاکنون، ۵۷ مرد و یک زن از افغانستان در میان اعدامشدگان قرار دارند.
بیشتر این افراد به اتهام جرایم مرتبط با مواد مخدر و قتل اعدام شدهاند و شمار کمتری نیز به اتهامهای امنیتی و تجاوز جنسی.
تنها در جرایم مواد مخدر، دستکم ۴۹۹ تن اعدام شدهاند؛ در حالیکه بین سالهای ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۰ شمار این اعدامها سالانه تنها ۲۴ تا ۳۰ مورد ثبت شده بود.
کارشناسان هشدار دادهاند: «استفاده گسترده از مجازات اعدام برای جرایم مواد مخدر بهشدت نگرانکننده است. طبق قوانین بینالمللی، حکم مرگ تنها برای «جدیترین جرایم» از جمله قتل عمد قابل پذیرش است، و جرایم مواد مخدر در این چارچوب قرار نمیگیرند.»
به گفته آنان، اعدامها بیشتر بر گروههای حاشیهنشین و اقلیتهای قومی تأثیر میگذارد که پس از اعدام اعضای خانوادهشان، دارایی اندکشان مانند خانه و زمین نیز مصادره میشود.
این گزارش همچنین نشان میدهد که ایران تنها در سال جاری ۱۰ تن را به اتهام جاسوسی اعدام کرده است؛ هشت تن از آنان پس از ۱۳ جون و همزمان با تشدید تنشهای نظامی اسرائیل. در عین حال، قانون تازهای در تهران تعریف «جاسوسی» را گسترش داده و شامل فعالیتهای رسانهای مانند تماس با رسانههای خارجی یا برونمرزی کرده است.
کارشناسان سازمان ملل از حکومت ایران خواستند فوراً توقف اجرای اعدامها را اعلام کند، آمار رسمی محکومان به مرگ را منتشر سازد، معیارهای دادرسی عادلانه را رعایت کند و در مسیر لغو کامل مجازات اعدام گام بردارد. آنان تأکید کردند: «با بازبینی دوباره قانون مواد مخدر مصوب ۲۰۱۷، مقامات ایران فرصتی حیاتی دارند تا این روند نگرانکننده را متوقف کرده و مجازات اعدام برای جرایم مواد مخدر را لغو کنند.»
این کارشناسان همچنین از جامعه جهانی خواستند در برابر این روند سکوت نکند: «دولتها باید اقدامات دیپلماتیک مشخصی برای فشار بر ایران بهمنظور توقف این موج اعدامها انجام دهند.»
