امنیت

پایگاه هوایی بگرام چی اهمیتی دارد؟

عکس از پایگاه هوایی بگرام. آرشیف

پایگاه هوایی بگرام در چهل کیلومتری شمال کابل موقعیت دارد و نامش را از روستای همجوارش گرفته است. این پایگاه در دهه ۱۳۲۰ خورشیدی از سوی اتحاد جماهیر شوروی ساخته شد و در دهه ۱۳۵۰، در اوج نبردها در افغانستان، به پایگاه اصلی ارتش سرخ شوروی پیشین تبدیل شد.

زمانی‌که امریکا در سال ۱۳۸۰ طالبان را سرنگون کرد، بگرام را به ارث برد. این پایگاه در آن زمان ویران بود، اما نیروهای امریکایی آن را بازسازی کرده و وسعتش را به ۷۷ کیلومتر مربع رساندند. در نهایت، بگرام توانایی پذیرش ۱۰ هزار نیرو را پیدا کرد و به بزرگ‌ترین مرکز عملیات امریکا در برابر طالبان و القاعده مبدل شد.

این پایگاه دارای دو باند پرواز است؛ جدیدترین آن بیش از ۳.۲ کیلومتر درازا دارد و می‌تواند هواپیماهای بزرگ باربری و بمب‌افکن را بپذیرد. به گزارش اسوشیتدپرس، در بگرام جای پارک ۱۱۰ هواپیما پشت دیوارهای محافظ، یک بیمارستان ۵۰ تختخوابی، سه سینما و یک درمانگاه دندان‌پزشکی وجود دارد. در زمان حضور امریکا، در بگرام استخر، اسپا و حتی رستوران‌هایی چون برگر کینگ و پیتزا هات فعال بودند. افزون بر آن، زندان بگرام نیز در این پایگاه موقعیت داشت.

اسوشیتدپرس نوشته است که بگرام از نظر راهبردی برای امریکا اهمیت دارد، زیرا در نزدیکی مرز چین و محدودهٔ آزمایش هسته‌ای لوپ نور در ولایت سین‌کیانگ موقعیت دارد؛ جایی‌که گزارش‌ها از افزایش فعالیت‌های ساخت‌وساز نظامی چین در آن خبر می‌دهند.

توجه امریکا به بگرام سابقهٔ طولانی دارد. نخستین دیدار ارشدترین مقام امریکایی از این پایگاه به سال ۱۳۳۸ برمی‌گردد؛ زمانی‌که دوایت دیوید آیزنهاور، سی‌وچهارمین رییس‌جمهور امریکا، در سفر رسمی‌اش به افغانستان وارد بگرام شد. در آن زمان، محمد ظاهر شاه در رأس قدرت و داوود خان در سمت نخست‌وزیری قرار داشت.

پس از سال ۱۳۸۰ و حضور گستردهٔ امریکا در افغانستان، شمار سفرهای مقام‌های امریکایی به بگرام به گونه‌ای بی‌پیشینه افزایش یافت. سه رییس‌جمهور امریکا (جورج دبلیو بوش، بارک اوباما و دونالد ترمپ)، معاونان رییس‌جمهور (جو بایدن و دیک چنی)، چهار وزیر دفاع (دونالد رامسفلد، رابرت گیتس، چاک هیگل و جیمز ماتیس) و سه وزیر خارجه (هیلاری کلینتون، جان کری و مایک پمپئو) به بگرام سفر کرده‌اند.

بارک اوباما، رییس‌جمهور پیشین امریکا، در یکی از سخنرانی‌هایش در بگرام گفته بود:«ما به دنبال جنگ نمی‌گردیم. وقتی می‌بینیم سرزمین ما مورد تجاوز قرار گرفته و هموطنان‌مان کشته شده‌اند، آن‌وقت می‌فهمیم چه کاری باید انجام دهیم. و به دلیل فداکاری‌های یک دهه اخیر و شکل‌گیری «نسل بزرگ جدید»؛ نه تنها توانستیم پیشروی طالبان را متوقف کنیم، بلکه توانستیم القاعده را از افغانستان بیرون کنیم و به تدریج و به‌طور نظام‌مند، رده‌های القاعده را نابود سازیم. و یک سال پیش، توانستیم بالاخره اسامه بن‌لادن را به عدالت بسپاریم.»

دونالد ترمپ، واپسین رئیس‌جمهوری که از بگرام دیدار کرد، این پایگاه را «مرکز لوژستیک نیروهای امریکایی» خواند و تأکید کرد:«در افغانستان، نیروهای جنگی ما به خدمت قهرمانانه خود ادامه می‌دهند تا تروریزم را ریشه‌کن کنند و دشمنان تمدن را از میان ببرند، زیرا واقعاً آنها دشمنان تمدن هستند.»

نیروهای امریکایی در ۱۰ سرطان ۱۴۰۱ پایگاه بگرام را تخلیه کردند. پس از خروج آنان، طالبان چندین بار در این پایگاه رژهٔ نظامی برگزار کردند و تجهیزات برجا ماندهٔ امریکایی را به نمایش گذاشتند. در یکی از این رژه‌ها، طالبان بشکه‌های زرد را که به‌گفتهٔ آنان برای کارگذاری مواد منفجره علیه نیروهای امریکایی استفاده می‌شد، به نمایش گذاشتند.

هرچند طالبان در واپسین سالگرد خروج نیروهای امریکایی از رژهٔ نظامی در بگرام خودداری کردند، اما اکنون دونالد ترمپ بار دیگر بر اهمیت راهبردی بگرام تأکید کرده و هشدار داده است که این پایگاه را دوباره به‌دست خواهد آورد.