طالبان تصمیم گرفته اند تا تمام کتابهای تألیفشده توسط زنان را از نصاب درسی دانشگاهها حذف کند.
یک عضو کمیته بازبینی نصاب آموزشی روز جمعه به بیبیسی تأیید کرده است که این اقدام بخشی از یک فرمان آموزشی تازه میباشد که همچنان شامل ممنوعیت کورسهای «مغایر با شریعت اسلامی» است.
به گفتهٔ او: «تمام کتابهایی که نویسندهاش زن باشد، اجازه تدریس در دانشگاهها را نخواهند داشت.»
براساس این تصمیم، دستکم ۶۷۹ عنوان کتاب به دلیل آنچه «مخالفت با شریعت و سیاستهای طالبان» خوانده شده، در فهرست سیاه قرار گرفته است. این کتابها حوزههای گوناگون علمی از جمله حقوق اساسی، جنبشهای سیاسی اسلامی، نظامهای سیاسی، حقوق بشر، مطالعات زنان و اندیشههای سیاسی غرب را در بر میگیرد.
یک فهرست نهایی قرار است بعداً به دانشگاهها فرستاده شود. نسخهای از فرمان که در اختیار بیبیسی قرار گرفته، نشان میدهد که این سند توسط ضیاءالرحمن آریوبی، معین وزارت تحصیلات عالی طالبان امضا شده است. در نامهٔ رسمی وی به دانشگاهها آمده است که این تصمیمها به توصیه «عالمان دینی و کارشناسان» گرفته شده و باید کتابهای ممنوعه با منابعی جایگزین شوند که «با اسلام در تضاد نباشند».
این تازهترین محدودیت آموزشی طالبان است که از زمان بازگشت به قدرت در چهار سال پیش اعمال شده است. طالبان پیش از این صدها استاد دانشگاه را به اتهام مخالفت با ایدیولوژی آنان برکنار کرده و میزان مضامین دینی اجباری را در تمام رشتهها افزایش دادهاند.
زنان بیش از همه آسیب دیدهاند. آنان پس از صنف ششم (۱۲ سالگی) دیگر حق آموزش ندارند. دانشگاهها نیز از تدریس ۱۸ رشته منع شدهاند که شش مورد آن مشخصاً مربوط به زنان، از جمله «جندر و توسعه» است. علاوه بر آن، بررسی ۲۰۱ کورس دیگر نیز در جریان میباشد.
زکیه عادلی، معین پیشین وزارت عدلیه پیش از سقوط دولت در اگست ۲۰۲۱ و نویسندهٔ کتاب «اصطلاحات سیاسی و روابط بینالملل» که در فهرست ممنوعه قرار گرفته، به بیبیسی گفت که از این اقدام شگفتزده نشده است:
«با درنظر گرفتن عملکرد طالبان در چهار سال گذشته، انتظار چنین تغییراتی در نصاب درسی دور از ذهن نبود. وقتی زنان حق آموزش ندارند، طبیعی است که دیدگاهها، اندیشهها و نوشتههای آنان نیز سرکوب شود.»
منابع در کابل به روزنامهٔ ایندیپندنت فارسی گفتهاند که ممنوعیت این شمار زیاد کتاب میتواند نظام تحصیلات عالی افغانستان را فلج سازد؛ زیرا دانشگاهها ناچار خواهند شد منابع جدید پیدا کرده و هزینههای هنگفتی را متحمل شوند.
همچنین، حدود ۳۰۰ عنوان کتاب دیگر که نوشته یا چاپ ناشران ایرانی است، هدف حذف قرار گرفتهاند. منابع آگاه، از جمله یکی از اعضای کمیته بازبینی، گفتهاند که هدف از این اقدام «جلوگیری از نفوذ محتوای ایرانی» در نصاب آموزشی افغانستان عنوان شده است. روابط کابل و تهران در سالهای اخیر به دلیل مناقشات بر سر حقابه و نیز اخراج بیش از یک و نیم میلیون مهاجر افغانستان از ایران، به شدت تیره شده است.
