رویترز گزارش داده است که بازماندگان زمینلرزه اخیر در شرق افغانستان از ترس اینکه پسلرزهها ممکن است سنگها را از کوهها به پایین پرتاب کنند، نگران هستند و از بازگشت به روستاهای ویران شده خودداری میکنند. این آسیبدیدگان در مزارع و کنار رودخانهها خیمه زدهاند و حتی برخی بدون خیمه، در این ساحات میخوابند.
آدم خان، کشاورز ۶۷ ساله، در حالی که به چوبی در بیرون خانه ویران شده خود در روستای مسعود در ولایت کنر تکیه داده بود، گفت: «ما هیچ سرپناهی نداریم، حتی یک خیمه هم نداریم.»
او افزود: «دیشب باران بارید، ما جایی برای پناه گرفتن نداشتیم. بزرگترین ترس ما سنگهای بزرگی است که هر لحظه ممکن است فرو بریزند.»
زمینلرزه در اوایل ماه سپتمبر بیش از ۲۲۰۰ تن را در شرق کشور کشت و بیش از ۳۶۰۰ تن را در سراسر این منطقه زخمی کرد و هزاران خانه را با خاک یکسان کرد؛ در حالی که پسلرزهها باعث رانش زمین جدید شدند و خانوادهها را در میان کوههای ناپایدار و رودخانههای خروشان گرفتار کردند.
گروههای امدادی با چرخبالها به سرعت غذا و مایحتاج را منتقل کردند؛ اما بازماندگان میگویند کمکرسانی پراکنده و کند است.
فقر و زیرساختهای ناکافی افغانستان، بسیاری از روستاها را که ساعتها از نزدیکترین جاده فاصله دارند، در بر گرفته است؛ در حالی که اکثر خانهها که از گل و سنگ ساخته شدهاند، فوراً در اثر زمینلرزه فرو ریختند.
خانوادهها در اردوگاههای موقت که در سراسر منطقه پراکنده شدهاند، جمع شدهاند. در روستای شهیدان، کشاورز شمسالرحمن ۴۰ ساله، گفت که شش نفر از بستگانش را از دست داده و با خانواده نه نفرهاش فرار کرده است. اکنون آنان در فضای باز کنار جادهای نشسته اند که در دو طرف آن داراییهای اندکشان قرار دارد.
او گفت: «خیمههای که به ما دادند حتی جای فرزندانمان را هم نمیگیرد. در مسیر پایین آمدن از کوه، کفشی برای پسرم نداشتم، بنابراین کفشهایم را به نوبت با او تقسیم کردم و به پایین رفتیم.»
این خبرگزاری میگوید، برای برخی به نظر میرسد که این آوارگی دائمی خواهد بود. گل احمد ۵۱ ساله، در زیر تابش شدید خورشید، در کنار بستگانش ایستاده بود، زنان خانوادهاش در سایه دیواری پرسه زده بودند و خیمههای موقتشان در گرد و غبار اطراف تکان میخورد.
او گفت: «حتی اگر زلزلهای هم نباشد، یک باران ساده میتواند سنگها را بر سر ما بریزد. ما بر نمیگردیم. دولت باید جایی برای ما فراهم کند.»
سازمانهای امداد بینالمللی میگویند بدون سرپناه، بهداشت و غذای کافی، این آسیب روانی باعث گسترش بیماری و فقر در یکی از فقیرترین و زمینلرزهخیزترین کشورهای جهان خواهد شد.
برخی از آسیبدیدگان کودکان هستند. صادق دوازده ساله پس از ۱۱ ساعت گیر افتادن در زیر آوار که در آن مادربزرگ و پسرعمویش در کنار او کشته شدند، زنده بیرون کشیده شد.
