کمیته حمایت از خبرنگاران در گزارشی اعلام کرد که طالبان در چهار سال گذشته بخش اعظم رسانههای مستقل افغانستان را تعطیل، تعلیق یا تحت کنترل خود درآوردهاند.
بربنیاد این گزارش رسانههایی که زمانی میلیونها تن بیننده داشتند، اکنون یا مسدود و یا مجبور به تبعید شدهاند.
به گفته این نهاد طالبان حدود ۱۵ ایستگاه تلویزیونی و رادیویی، روزنامه و پلتفرم دیجیتال، از جمله یوتیوب، ایکس و تلگرام را اداره میکنند که همگی با ایدئولوژی اسلامگرای رادیکال طالبان همسو هستند.
به گفته احمد قریشی، مدیر مرکز خبرنگاران افغانستان در تبعید، طالبان یک سیاست رسانهای یکپارچه را دنبال میکنند و هرگونه خبر، روایت یا دیدگاهی که با روایت رسمی آنها مغایرت داشته باشد، سرکوب میشود.
او افزود: «حتی نظرات شخصی در شبکههای اجتماعی مانند فیسبوک نیز میتواند به عنوان تبلیغات علیه طالبان تلقی شده و مجازات شود.»
طبق این گزارش خبرنگاران زن بیشترین فشار را تجربه میکنند و بارها توسط وزارت امر به معروف و نهی از منکر احضار و بازجویی شدهاند.
یکی از خبرنگاران زن گفت: «اگر با رسانههای تبعیدی همکاری کنم، آن وقت واجب القتل میشوم.»
براساس گزارش وزارت امر به معروف طالبان در طول سال گذشته بیش از ۱۰۰۰ نشست با رسانهها برگزار کرده تا «هماهنگی در ترویج ارزشهای شریعت اسلامی» را اعمال کند.
در این گزارش آمده است که، نیروهای استخبارات طالبان از خبرنگاران انتظار دارند که از همکاران خود جاسوسی کرده و اطلاعات شخصی کامل کارکنان رسانهها، از جمله نام، شماره تلفن، ایمیلشان را در اختیار آنها بگذارند. عدم همکاری با این سیستم میتواند منجر به جریمههای مالی، محرومیت از مجوز فعالیت یا فشار بر مدیران رسانهها شود.
در این گزارش گفته شده در مرکز شبکه رسانهای طالبان، رادیو تلویزیون افغانستان قرار دارد که به پشتو، دری، انگلیسی و عربی پخش میشود و بودجهای حدود ۶۰۰ میلیون افغانی (۸.۸ میلیون دالر امریکا) دارد. این رسانه گزارشهای خود را عمدتاً بر دستاوردهای طالبان مانند حمایت از پناهندگان و دیپلماسی متمرکز میکند.
همچنین خبرگزاری باختر که از سال ۱۹۳۹ فعالیت دارد، به عنوان منبع رسمی خبری طالبان فعالیت کرده و به هشت زبان، از جمله ماندارین و ترکی، گزارش منتشر میکند.
در این گزارش گفته شده روزنامههای «انیس» (دری)، «هیواد» (پشتو) و «کابل تایمز» (انگلیسی) نیز تحت نظارت وزارت اطلاعات و فرهنگ طالبان محتوا تولید میکنند. ایستگاههای رادیویی «حریت»، «امید» و «پلیس» با بودجه و مدیریت مستقیم نهادهای امنیتی، اخبار منطقهای، نظامی و فعالیتهای پلیس را پوشش میدهند.
گزارش میگوید طالبان شبکهای از رباتها و حسابهای جعلی رسانههای اجتماعی ایجاد کردهاند که اطلاعات نادرست نشر و حمایت مردمی ساختگی ایجاد میکنند.
کمیته حمایت از خبرنگاران به نقل منابع نوشته است که هر ماه دهها نفر برای مدیریت این حسابها دستمزد دریافت میکنند و موفقیتهای طالبان را برجسته میکنند، در حالی که حضور مخالفان و انتقادها به حداقل میرسد.
قیس علمدار، بنیانگذار پلتفرم تحقیقاتی IntelFocus، گفت: «این عملیات نیازمند دسترسی مداوم به اینترنت و برق است و تنها افراد خاصی میتوانند چنین شبکهای را اداره کنند.»
روزنامهنگاران در بسیاری از ولایتها تنها اجازه پوشش اخبار محدود، مانند آموزش، بهداشت و تصادفات رانندگی را دارند و حتی گزارش جرایم نیز ممنوع است.
احمد هنایش، خبرنگار تبعیدی، گفت: «در دره پنجشیر، که زمانی مرکز مقاومت در برابر طالبان بود، هیچ رسانهای فعال نیست.»
کمیته حمایت از خبرنگاران افزوده است که طالبان با سرکوب رسانههای مستقل، اعمال فشار و نظارت گسترده، و ایجاد شبکههای اطلاعات نادرست، کنترل کامل روایتها و اخبار در افغانستان را در دست گرفتهاند و یک دولت پولیس رسانهای ایجاد کردهاند.
رسانههای مستقل، روزنامهنگاران تبعیدی و شمار محدودی از منابع بینالمللی تنها راههای باقیمانده برای دسترسی به اطلاعات مستقل در افغانستان هستند.
