اسوشیتدپرس بر اساس اسناد داخلی و گزارشهای افشاشده توسط کارکنان برنامه جهانی عاری از پولیو گزارش داده است که کارکنان محلی که به صورت مستقیم در واکسیناسیون کودکان فعالیت میکنند، گزارش دادهاند که تحت فشارهای شدیدی از سوی مدیران ارشد مجبور شدهاند کودکانی را که واکسین دریافت نکردهاند، به صورت جعلی در اسناد رسمی واکسین شده ثبت کنند.
طبق این گزارش این اقدام برای نشان دادن موفقیتهای کاذب در مقابله با فلج اطفال انجام شده است.
یکی از واکسیناتوران در افغانستان در منطقهای کوهستانی میگوید: «ما به اجبار مجبوریم انگشت کودکان را با جوهر علامت بزنیم، حتی وقتی واکسین به آنها داده نشده است.»
در این گزارش آمده است که سازمان جهانی صحت همچنین به هشدارهای مکرر کارکنان محلی در افغانستان درباره تخلفات گسترده در کارزار واکسیناسیون فلج اطفال توجه نکرده است.
اسوشیتدپرس گفته است که این اسناد پرده از سوءمدیریتهای جدی، جعل سوابق و استفاده از کارکنان فاقد صلاحیت در یکی از پرهزینهترین کارزارهای بهداشت عمومی جهان برداشتهاند.
براساس گزارش نشر شده اسناد نشان میدهند که در بسیاری از موارد، افراد بیتجربه و بدون آموزش مناسب به عنوان واکسیناتور انتخاب شدهاند.
در این گزارش گفته شده است که این افراد نه تنها قادر به اجرای صحیح واکسیناسیون نبودهاند، بلکه نگهداری واکسینها در دمای مناسب نیز رعایت نشده است که باعث کاهش اثربخشی واکسین شده است.
گزارش حاکی است که در برخی مناطق، تیمهای واکسیناسیون به دلیل بیبرنامگی و کمبود نظارت، تنها بخش کوچکی از کودکان را پوشش دادهاند.
در یک نمونه، تیم واکسیناسیون در یک منطقه در افغانستان تنها نیمی از خانواده را تحت پوشش قرار داده و بیش از ۲۵۰ خانواده کاملاً واکسیننشده باقی ماندهاند.
بر اساس این گزارش شایعات نادرست و باورهای غلط در میان مردم افغانستان به شدت مانع اجرای کارزار واکسیناسیون شده است.
بسیاری از خانوادهها به دلیل شنیدن شایعاتی مانند عقیمسازی کودکان یا آسیبهای ناشی از واکسین، از واکسیناسیون فرزندانشان امتناع میکنند.
یکی از مادران که پنج فرزند دارد به اسوشیتدپرس گفت: «اگر اجازه دهم فرزندانم واکسین شوند، شوهرم و خانوادهاش من را لتوکوب میکنند و از خانه بیرون میاندازند.»
همچنین در برخی مناطق، حضور واکسیناتورهای زن در خانهها با مخالفت مردان خانوادهها روبهرو شده که این موضوع، بهویژه در مناطقی با فرهنگهای محافظهکار، اجرای واکسیناسیون را بسیار دشوار کرده است.
واکسین خوراکی فلج اطفال که از سالها پیش ستون اصلی استراتژی ریشهکنی فلج اطفال بوده، با وجود اثربخشی، عوارض جانبی نادری نیز دارد.
این واکسین میتواند در موارد نادر باعث بروز فلج شود و ویروس زنده موجود در آن ممکن است جهش یافته و در مناطقی با پوشش واکسیناسیون پایین، باعث شیوع ویروسهای جدید شود.
گزارش نشان میدهد که از سال ۲۰۲۱ به بعد سالانه چند صد مورد ابتلا به فلج اطفال ناشی از واکسین در سراسر جهان گزارش شده که در سال جاری میلادی حداقل ۹۸ مورد بوده است.
در مقابل، افغانستان و پاکستان تنها کشورهای جهان هستند که همچنان انتقال ویروس طبیعی فلج اطفال در آنها ادامه دارد.
همچنین کارزار ریشهکنی فلج اطفال در افغانستان و پاکستان با خطرات امنیتی فراوانی روبهرواست.
قابل ذکر است که از دهه ۱۹۹۰ تاکنون، بیش از ۲۰۰ تن از کارکنان و نیروهای امنیتی مرتبط با واکسیناسیون در حملات شبهنظامیان کشته شدهاند.
این موضوع چالش بزرگی برای ادامه فعالیتهای واکسیناسیون به وجود آورده است و بسیاری از مناطق به دلیل ناامنی غیرقابل دسترس ماندهاند.
با این حال دکتر جمال احمد، مدیر بخش فلج اطفال سازمان جهانی صحت، در پاسخ به سوالات خبرنگاران اعلام کرد که این برنامه دارای سازوکارهای نظارتی و ارزیابی قوی است و همچنان واکسین خوراکی ستون اصلی استراتژی ریشهکنی باقی میماند.
او افزود که این سازمان به تلاشهای خود برای رفع چالشها و پوشش کامل کودکان ادامه میدهد.
سازمان جهانی صحت هدف خود را برای ریشهکنی فلج اطفال تا سال ۲۰۲۹ تعیین کرده است. این سازمان برنامهریزی کرده تا در سال جاری میلادی بیش از ۴۵ میلیون کودک در پاکستان و ۱۱ میلیون کودک در افغانستان را واکسین کند.
اما کارشناسان هشدار میدهند که بدون اصلاحات اساسی در مدیریت، افزایش شفافیت، مقابله با بیاعتمادی عمومی و رفع موانع فرهنگی و امنیتی، رسیدن به این هدف بسیار دشوار خواهد بود.
