روزنامه دان نیوز پاکستان گزارش داده است که تصمیم دولت پاکستان برای اخراج مهاجران افغانستان که دارای کارت اقامت موقت (پیاوآر) هستند، موجی از نگرانی و ترس را در میان بیش از یک میلیون مهاجر قانونی افغانستان در این کشور برانگیخته است.
وزارت داخله پاکستان پیش از این با صدور یک فرمان نظارتی اعلام کرد که اعتبار کارتهای پیاوآر در ۳۰ جون به پایان رسیده و اقامت دارندگان این کارتها در خاک پاکستان «غیرقانونی» تلقی میشود.
این تصمیم به مقامهای محلی، پولیس، دادستانی و نهادهای امنیتی اجازه داده است که این افراد را بازداشت و به افغانستان بازگردانند.
در متن این دستور آمده است: «دولت فدرال مفتخر است که مفاد قانون اتباع خارجی مصوب ۱۹۴۶ را در مورد دارندگان پیاوآر فوراً اجرا میکند.»
اداره امور داخلی و قبایلی ایالت خیبر پختونخوا نیز با نشر اطلاعیهای اعلام کرده که مراکز عبوری در پیشاور و لندی کوتل برای بازگشت اجباری مهاجران افغانستان ایجاد شده است.
این در حالی است که پیشتر وزارت امور داخله و امور سرحدات پاکستان در چند اطلاعیه، نهادهای امنیتی را از بازداشت، تعلیق حسابهای بانکی و سیمکارتهای تلفن دارندگان این کارت منع کرده بود.
دان نیوز پاکستان گزارش داده است که همین امیدواری برای تمدید اقامت، اکنون به یأس مبدل شده است.
کمیساریای عالی پناهندگان ملل متحد با ابراز «نگرانی عمیق» اعلام کرده است که بازگرداندن اجباری این افراد، اصل حقوقی عدم بازگشت اجباری را نقض میکند.
قیصرخان آفریدی، سخنگوی این نهاد، گفت که «بازگرداندن اجباری پناهندگان، آن هم بدون بررسی وضعیت حقوقیشان، امنیت و معیشت آنان را تهدید میکند.»
او افزود: «هرگونه بازگشت باید داوطلبانه، امن و همراه با کرامت باشد.»
بر بنیاد آمار سازمان ملل، تا پایان جون ۲۰۲۵، ۱.۳ میلیون مها افغانستان دارای کارت موقتی در پاکستان زندگی میکردند که بیش از نیمی از آنها در خیبر پختونخوا مستقر بودهاند.
سید نقیب بادشاه، رییس «اتحاد تاجران افغان» به روزنامه دان گفته است که این تصمیم «نابخردانه و ظالمانه» است.
به گفتهی او، حدود ۴۰ هزار تاجر افغانستان فقط در پیشاور فعالاند که برخیشان تا بیش از یک میلیارد روپیه در پاکستان سرمایهگذاری کردهاند.
او هشدار داد: «دولت یکشبه نمیتواند از این مردم بخواهد که کشور را ترک کنند. این تصمیم غیرمنطقی و سیاسی است.»
یک طراح لباس چرمی از افغانستان نیز گفت که این اقدام باعث ایجاد «وحشت سراسری» شده است: «ما پناهنده نیستیم، تاجر هستیم. فقط در کارگاه من، ۲۲ نفر کار میکنند.»
بر اساس گزارش جدید سازمان بینالمللی مهاجرت از سپتامبر ۲۰۲۳ تا کنون، ۱.۱۴ میلیون مهاجر افغانستان از پاکستان به کشور بازگشتهاند. تنها در ماه نوامبر گذشته، ۲۶۲ هزار نفر و در آوریل سال جاری، ۱۴۸ هزار تن به افغانستان بازگشتهاند.
این گزارش میافزاید که ۹۳ درصد پاسخدهندگان، دلیل بازگشت خود را «ترس از بازداشت» و ۲۹ درصد، «اخراج یکی از اعضای خانواده» عنوان کردهاند.
