برخی از کشاورزان در بدخشان بهآمو میگویند، با «عذاب وجدان» اما بهدلیل فرار از «چالشهای اقتصادی و بیکاری» ناگزیر به کشت «کوکنار» شده اند.
ستاره ( نام مستعار) میگوید که آزمون ورود به دانشگاه را موفقانه سپری کرده بود، اما ممنوعیتهای طالبان مانع رفتناش به دانشگاه شد و حالا در مزرعه کوکنار از روی ناگزیری کار میکند.
به گفته او دستانش که روزی قلم در دست داشت و مینوشت، اما امروز تیغ بهدست گرفته و به اصطلاح عامیانه، شیره خشخاش را برای تهیه تریاک بر میدارد.
ستاره گفت: «اگر دروازه مکاتب بهروی ما باز میشد، حالا مکتب یا دانشگاه را تمام کرده بودم. اما حالا ناگزیر هستم که در مزرعه کوکنار کار کنم. از اینکه تریاک کشت میکنیم، واقعیت عذاب وجدان داریم. بهخاطریکه ضررهای زیادی دارد. جوانان را معتاد میکند و زندگی را از آنها میگیرد. اما مجبور هستیم کشت کنیم. برای ما فایده اقتصادی دارد، که بتوانیم نیازهای مالی زندگی خود را تنظیم کنیم. جنگی که در بدخشان میشود بر سر تریاک میشود. از دولت (طالبان) خواهش میکنیم که بدیل تریاک را برای ما تهیه کند، کود، تخم گندم، جو و جواری.»
دستکم در دو سال اخیر، بخشهای مختلف بدخشان گواه درگیریها و تنشها میان مردم و طالبان بوده است.
بهگفته منابع، بهویژه منابع محلی، دلیل این تنشها و درگیریها هم تخریب مزارع کوکنار بوده است.
منابع محلی میگویند، دلیل ایستادگی برخی از کشاورزان در برابر تخریب مزارع کوکنار، دو مورد مهم دارد: نخست میگویند این روند عادلانه نیست و گزینشی است. دوم هم کشت بدیل وجود ندارد.
تنشها و درگیریها که بربنیاد جزییات ارایه شده از سوی منابع محلی سبب کشته و زخمی شدن شماری از باشندگان نیز شده است.
در آخرین دور از این اعتراضها که همین چند هفته پیش در ولسوالی خاش بدخشان رخ داد، منابع محلی به آمو تایید کردند که بهدنبال شلیک طالبان پانزده تن کشته و بیش از شصت تن زخمی شدهاند.
طالبان در مورد این آمار واکنشی نداشتهاند، اما والی طالبان در بدخشان بهبیبیسی شلیک بر معترضان را تایید کرده بود.
یک باشنده بدخشان که نخواست نامش در گزارش ذکر شود میگوید: «بهجای اینکه مردم را سرکوب میکنند، بهجای از اینکه مردم را توهین و تحقیر میکنند. دست مردم را بگیرند. از طریق برنامههای آموزشی به مردم و دهقانان سیمینارها ارایه کنند. تا یک کار مثبت انجام دهند. نهاینکه کوکنار کشت کنند. نه اینکه کشت خشخاش را ادامه دهند.»
بته خشخاش که به کوکنار مشهور است، از شیره آن تریاک بهدست میآید.
منابع محلی میگویند، طالبان با برگشت بهقدرت با استفاده از زور خواستهاند در برخی بخشهای کشور مانع کشت خشخاش شوند و سقف معتادان به مواد مخدر را نیز کاهش دهند.
هرچند طالبان ادعا دارند که بهگونه کامل و یکدست در سراسر کشور در برابر کشت خشخاش مبارزه میکنند و از دریچه روند نشستهای دوحه خواستار همکاری جهانی نیز در این مورد اند.
اما منابع محلی تاکید دارند که در نبود کشت بدیل و بهباور آنان برخورد یکدست و همسان، تلاش و مبارزه در برابر گشت خشخاش نتیجه اثرگذار نخواهد داشت.
