دونالد ترمپ، رئیسجمهور ایالات متحده، با امضای یک فرمان تازه ورود شهروندان ۱۲ کشور از جمله افغانستان به امریکا را بهدلیل «نگرانیهای امنیت ملی» و «نواقص در سیستمهای تأیید هویت» ممنوع کرد.
این ممنوعیت که شب چهارشنبه اعلام شد، از بامداد دوشنبه، ۹ جون (۲۰۲۵) اجرایی میشود و یکی از مهمترین تصمیمهای مهاجرتی دولت کنونی ترمپ محسوب میشود. این فرمان بازگشت و گسترش سیاستی است که در نخستین دوره ریاستجمهوری او نیز واکنشهای تند بینالمللی به همراه داشت.
افغانستان در میان کشورهای مشمول ممنوعیت کامل
بر اساس این فرمان، افغانستان یکی از ۱۲ کشوری است که شهروندان آن، چه برای ویزههای مهاجرتی و چه غیرمهاجرتی، از ورود به امریکا منع میشوند. این شامل ویزههای توریستی، تحصیلی، و اکثر انواع سفرهای موقت و دائم میشود.
علت گنجاندن افغانستان، «کنترل طالبان بر کشور، نبود سیستمهای معتبر ثبت احوال و پاسپورت، و نرخ بالای تخطی از مدت ویزه توسط افغانها» عنوان شده است. وزارت امنیت داخلی امریکا گزارش داده که در سال ۲۰۲۳، ۹.۷ درصد از دارندگان ویزههای تجاری و گردشگری شهروندان افغانستان، و ۲۹.۳ درصد از دارندگان ویزههای دانشجویی و تبادلی، بیش از مدت مجاز در امریکا ماندهاند.
در این فرمان آمده: «افغانستان فاقد یک مرجع مرکزی کارآمد یا همکار برای صدور اسناد هویتی است و فاقد سیستم غربالگری و بررسی مناسب است.»
چه کسانی از ممنوعیت مستثنیاند؟
با وجود گستردگی محدودیتها، به گفته نهاد «افغان ایواک»، برخی از شهروندان افغانستان از این ممنوعیت مستثنی هستند، از جمله:
دارندگان ویزهی مهاجرتی ویژه (اس آی وی) که با نیروهای امریکایی همکاری کردهاند
دارندگان گرینکارت امریکا
دوتابعیتیهایی که با گذرنامه کشوری غیر از کشورهای مشمول ممنوعیت سفر میکنند
افرادی که بر مبنای «منافع ملی امریکا» با تصمیم موردی وزارت خارجه اجازه ورود مییابند
این نهاد تأکید دارد که روند بررسی درخواستهای «اس آی وی» ادامه دارد و دارندگان فعلی این ویزه تحت تأثیر قرار نمیگیرند. با این حال، این ممنوعیت دهها هزار شهروند افغانستان را که در کشورهای سوم منتظر اسکان یا پیوستن به خانوادههایشان هستند، متأثر خواهد ساخت.
کدام ویزهها برای شهروندان افغانستان بیشتر تحت تأثیر قرار میگیرند؟
در کنار ویزههای توریستی و تحصیلی، این ممنوعیت شامل موارد زیر نیز میشود:
همسر و فرزندان دارندگان گرینکارت (F2A)
فرزندان مجرد بالای ۲۱ سال دارندگان گرینکارت (F2B)
نامزدهای شهروندان امریکا (K-1)
پناهندگان در چارچوب برنامههای P-1 و P-2
متقاضیان پارول بشردوستانه از جمله برنامه «اندورنگ ولکم»
برندگان لاتری ویزهی تنوع نژادی
بیشتر متقاضیان ویزههای کاری (H، L، O)
دانشجویان، کارآموزان حرفهای و بازدیدکنندگان تبادلی (F، M، J)
بر اساس اعلام رسمی، امکان تصمیمگیری موردی بر اساس منافع ملی امریکا همچنان وجود دارد.
| نوع ویزه | توضیح | مستثنی است؟ |
|---|---|---|
| IR-1 / CR-1 | همسر شهروند ایالات متحده | ✅ بله |
| IR-2 / CR-2 | فرزند شهروند ایالات متحده | ✅ بله |
| IR-5 | پدر یا مادر شهروند ایالات متحده (بالای ۲۱ سال) | ✅ بله |
| F2A | همسر / فرزند دارنده گرینکارت (اقامت دائم قانونی) | ❌ نخیر |
| F2B | فرزند بالغ مجرد دارنده گرینکارت | ❌ نخیر |
| K-1 | نامزد شهروند ایالات متحده | ❌ نخیر |
| SIV | دارندگان ویزای مهاجرت ویژه | ✅ بله |
| پناهندگان P-1 / P-2 | مسیرهای پناهندگی | ❌ نخیر |
| پروانه بشردوستانه | شامل برنامه «خوشآمد پایدار» و مسیرهای اضطراری دیگر | ❌ نخیر |
| لاتری تنوع نژادی (DV) | برندگان ویزای تنوع | ❌ نخیر |
| بر پایه اشتغال | ویزاهای کاری مانند H، L، O و مشابه | ❌ احتمالاً نخیر |
| F / M / J | ویزاهای دانشجویی، فنیحرفهای و تبادل فرهنگی | ❌ نخیر |
واکنشها و انتقادها
این فرمان با واکنش تند قانونگذاران دموکرات و نهادهای حقوق بشری روبهرو شده است. عفو بینالملل ایالات متحده آن را «تبعیضآمیز، نژادپرستانه و بیرحمانه» خوانده و سازمان «هیومنم رایتس فرست» آن را «یک اقدام ضد مهاجر و تنبیهی دیگر» توصیف کرده است.
ترمپ در یک ویدیوی منتشرشده در شبکه اجتماعیاش، گفت که این ممنوعیت برای «حفاظت از امریکاییها در برابر افراد خارجی خطرناک» ضروری است. او به حملهای در بولدر، کلرادو اشاره کرد که توسط یک تبعه خارجی صورت گرفته بود، اما نام مصر — کشور مبدأ مهاجم — در فهرست کشورهای ممنوعه دیده نمیشود.
کشورهایی که مشمول ممنوعیت شدهاند
۱۲ کشور مشمول این فرمان عبارتاند از افغانستان، ایران، یمن، سومالیا، سودان، لیبیا، میانمار، هائیتی، اریتره، چاد، گینه استوایی، و جمهوری کنگو.
هفت کشور دیگر، از جمله کیوبا، ونزوئلا و لائوس، با محدودیتهای جزئیتری بر اساس نوع ویزه مواجه هستند.
زمینه سیاسی و پیشینه
این فرمان دومین ممنوعیت بزرگ مسافرتی دونالد ترمپ است. او در سال ۲۰۱۷ ممنوعیتی مشابه موسوم به «ممنوعیت مسلمانان» را صادر کرد که بارها در دادگاه مورد اعتراض قرار گرفت و در نهایت توسط دیوان عالی تأیید شد. جو بایدن در سال ۲۰۲۱ آن را لغو کرد.
فرمان جدید ترمپ تاریخ انقضا ندارد و به گفته خود او، این فهرست بهصورت دورهای بازبینی شده و ممکن است کشورهای دیگری نیز به آن افزوده شوند.
تأثیر بر شهروندان افغانستان
این تصمیم برای بسیاری از شهروندان افغانستان، بهویژه کسانی که پس از خروج امریکا در سال ۲۰۲۱ در افغانستان جا ماندند، یک ضربه جدی است. کسانی که برای نیروهای امریکایی کار کردهاند یا از ترس طالبان کشور شان را ترک کردهاند، اکنون با مانعی دیگر برای رسیدن به امنیت مواجهاند.
نهاد افغان ایواک گفته است: «امریکا وعده داده بود؛ این سیاست، آن وعدهها را زیر پا میگذارد — و ما برای لغو آن مبارزه خواهیم کرد.»
