مجلس سنای ایالات متحده به تازگی طرحی را تصویب کرد که بر اساس آن از دونالد ترمپ، رئيس جمهور امریکا، خواسته شده عملیات نظامی علیه ایران را متوقف کند.
این اقدام در پی رایگیری مجلس نمایندگان ایالات متحده روی این موضوع، تازهترین انتقاد کانگرس از رئیسجمهور امریکا به شمار میرود.
سنای امریکا با ۵۰ رأی موافق در برابر ۴۸ رأی مخالف این قطعنامه مربوط به اختیارات جنگی را تصویب کرد. مجلس نمایندگان نیز اوایل ماه جاری میلادی این طرح را تصویب کرده بود.
این رأیگیری نشاندهنده نگرانی فزاینده، حتی در میان برخی از جمهوریخواهان، نسبت به جنگی است که در ۲۸ فبروری با حمله امریکا و اسرائیل به ایران آغاز شد.
این نخستین بار از زمان تصویب «قانون اختیارات جنگی» در سال ۱۹۷۳ میلادی در امریکا است که هر دو مجلس کانگرس قطعنامهای را برای پایان دادن به حضور نیروهای امریکایی در یک درگیری نظامی تصویب میکنند.
هرچند این رأیگیری احتمالاً بیشتر جنبه نمادین داشته باشد، اما به گفته رسانههای امریکایی، برای ترمپ یک شکست سیاسی محسوب میشود؛ چون او تا همین اواخر تقریباً از حمایت کامل جمهوریخواهان کانگرس برخوردار بود.
این رأی در حالی صادر شد که دولت ترمپ انتظار دارد از کانگرس درخواست دهها میلیارد دالر بودجه برای تأمین هزینههای جنگ را مطرح کند.
جمهوریخواهان در هر دو مجلس اکثریت شکنندهای دارند، اما برخی از آنان پیش از انتخابات میاندورهای ماه نومبر در چند موضوع از ترمپ فاصله گرفتهاند. این انتخابات تعیین خواهد کرد که آیا حزب جمهوریخواه کنترول کانگرس را حفظ خواهد کرد یا خیر.
مخالفت افکار عمومی
نتایج نظرسنجی مشترک رویترز و ایپسوس که روز سهشنبه منتشر شد نشان میدهد تنها یکچهارم امریکاییها معتقدند جنگ علیه ایران ارزش هزینههای آن را داشته است و اکثریت مردم نگرانند که هرگونه آتشبس با تهران پایدار نباشد.
رأیگیری سنای امریکا عمدتاً بر اساس خطوط حزبی انجام شد؛ چهار سناتور جمهوریخواه به همراه همه دموکراتها به جز یک تن، از این طرح حمایت کردند. دو سناتور جمهوریخواه نیز در رأیگیری حضور نداشتند.
ترمپ در پیامی در شبکههای اجتماعی این رأیگیری را «بیموقع و بیمعنا» خواند و مدعی شد کسانی که به آن رأی مثبت دادهاند به ایران «دلگرمی» داده و کار او را دشوارتر کردهاند.
ابهامهای قانونی و قانون اساسی امریکا
دولت ترمپ در حال مذاکره برای دستیابی به یک توافق صلح با ایران است. حمایت کانگرس از این قطعنامه ممکن است فشار سیاسی بر رئیسجمهور ایالات متحده را افزایش دهد تا در صورت شکست مذاکرات، درگیریها را از سر نگیرد.
بر اساس قانون اختیارات جنگی سال ۱۹۷۳ میلادی، چنین قطعنامهای پس از تصویب در مجلس نمایندگان و سنا برای امضای رئیسجمهور به کاخ سفید ارسال نمیشود.
در زمان تصویب این قانون، کانگرس چنین قطعنامههایی را ابزاری برای پایان دادن به عملیات نظامی در نظر گرفته بود. اما کارشناسان حقوقی میگویند وضعیت حقوقی این موضوع همچنان نامشخص است.
هیچ قطعنامه مشابهی پیش از این به تصویب هر دو مجلس نرسیده بود و دیوان عالی امریکا در سال ۱۹۸۳ میلادی اعلام کرده بود که برای داشتن اثر قانونی، چنین مصوباتی باید برای امضا یا وتوی رئیسجمهور ارسال شوند.
کاخ سفید نیز تأکید کرده است که قانون اختیارات جنگی را مغایر قانون اساسی میداند و خود را ملزم به اجرای آن نمیداند.
یک مقام کاخ سفید روز سهشنبه گفت که این رأی سنا هیچ اثر حقوقی ندارد؛ چون قطعنامه به رئیسجمهور ارائه نمیشود و قدرت اجرایی ندارد. او همچنین افزود که دولت معتقد است درگیریها با آتشبس ۷ اپریل پایان یافته است.
کارشناسان معتقدند که در نهایت دادگاهها باید درباره قانونی بودن این موضوع تصمیم بگیرند.
این طرح پیشتر در مجلس نمایندگان نیز با اختلافی اندک تصویب شده بود؛ ۲۱۵ رأی موافق در برابر ۲۰۸ رأی مخالف. چهار جمهوریخواه و تمامی دموکراتها از آن حمایت کردند.
