آیتالله محمداسحاق فیاض، از مراجع تقلید شیعیان و از برجستهترین عالمان دینی کشور، در سن ۹۶ سالگی در شهر نجف عراق درگذشت.
دفتر او در کابل روز پنجشنبه، ۱۴ جوزا، با نشر اعلامیهای خبر درگذشتش را تأیید کرد.
در اعلامیه آمده است: «با نهایت تأسف و اندوه خبر درگذشت آیتالله العظمی مرجع دینی بزرگ، شیخ محمداسحاق فیاض را دریافت کردیم. ایشان عمر با برکت خود را در خدمت به دین مبین اسلام، تدریس علوم اسلامی، تربیت علما و فضلا و تلاش در جهت نشر معارف اهلبیت سپری کرد.»
آیتالله فیاض در سال ۱۳۰۹ خورشیدی در روستای صوبه ولسوالی جاغوری ولایت غزنی به دنیا آمد. پدرش کشاورز بود و او آموزشهای ابتدایی دینی را در مکتبخانههای محلی آغاز کرد.
او پس از فراگیری علوم دینی در افغانستان، برای ادامه تحصیل به مشهد ایران رفت و سپس در حدود ۱۸ سالگی راهی نجف عراق شد؛ شهری که تا پایان عمر در آن اقامت داشت و به یکی از چهرههای برجسته حوزه علمیه نجف تبدیل شد.
آیتالله فیاض از شاگردان برجسته آیتالله ابوالقاسم خویی، از مراجع بزرگ شیعه، بود. او بیش از پانزده سال در درسهای خارج فقه و اصول آیتالله خویی حضور داشت و بعدها تقریرات درسهای استاد خود را در مجموعه «محاضرات فی اصول الفقه» تدوین کرد؛ اثری که از منابع مهم در حوزههای علمیه شیعه به شمار میرود.
آیتالله خویی در مقدمه یکی از این آثار، از فیاض به عنوان «علامه مدقق و فاضل» یاد کرده و از توانایی علمی او ستایش کرده بود.
او از دهه ۱۹۷۰ میلادی تدریس دروس خارج فقه و اصول را در نجف آغاز کرد و در دهههای بعد صدها طلبه و پژوهشگر علوم دینی در درسهای او شرکت کردند. همچنین سالها عضو شورای استفتای آیتالله خویی بود؛ شورایی که مسئول پاسخگویی به پرسشهای شرعی مقلدان در کشورهای مختلف بود.
آیتالله فیاض از معدود عالمان شیعه اهل افغانستان بود که به مقام مرجعیت تقلید رسید. او در کنار جایگاه علمی، به حمایت از فعالیتهای آموزشی، دینی و خیریه نیز شناخته میشد و در سالهای دشوار عراق، همراه با دیگر مراجع نجف، بر حفظ آرامش اجتماعی، وحدت و پرهیز از خشونت تأکید داشت.
در روزهای اخیر، دفترها و مدرسههای دینی وابسته به او از وخامت وضعیت صحیاش خبر داده بودند.
در پی درگذشت این مرجع شیعه، شماری از شخصیتهای مذهبی و سیاسی افغانستان و کشورهای دیگر پیامهای تسلیت منتشر کردهاند.
محمدعارف رحمانی، نماینده پیشین مجلس نمایندگان افغانستان، در پیامی آیتالله فیاض را «از استوانههای علمی حوزه علمیه نجف» توصیف کرد و گفت که درگذشت او «ضایعهای سنگین برای جهان اسلام و پیروان مکتب اهلبیت» است.
آیتالله محمداسحاق فیاض در کنار آیتالله علی سیستانی، آیتالله بشیر نجفی و آیتالله سعید حکیم، از چهرههای برجسته مرجعیت شیعه در نجف به شمار میرفت و در میان شیعیان افغانستان، عراق، پاکستان، کشورهای خلیج و دیگر نقاط جهان پیروان بسیاری داشت.
