در سایه نگرانی نهادهای جهانی از وضعیت زنان و دختران در افغانستان، شماری از زنان بازگشتکننده از ایران و پاکستان میگویند که پس از بازگشت به کشور با بحران جدی معیشتی روبهرو شدهاند و به امکانات اولیه زندگی دسترسی ندارند.
همزمان با ادامه این نگرانیها، زنان سرپرست خانواده که بهتازگی به افغانستان بازگشتهاند، میگویند زمستان امسال را در شرایط دشوار سپری میکنند. به گفته آنان، پیش از این در کشورهای همسایه کار میکردند، اما اکنون بدون هیچگونه پشتوانه اقتصادی به کشور بازگشتهاند.
در همین حال، سازمان جهانی مهاجرت در گزارش تازه خود گفته است که بیش از دو میلیون مهاجر که در دو سال گذشته از ایران و پاکستان به افغانستان بازگشتهاند، با بحران شدید معیشتی مواجه هستند. کمبود سرپناه، دسترسی محدود به خدمات صحی اولیه و بیکاری گسترده از مهمترین چالشهای بازگشتکنندگان عنوان شده است.
بر بنیاد این گزارش، تنها ۱۱ درصد از بازگشتکنندگان شغل دارند و اکثریت آنان بدون منبع درآمد زندگی میکنند. همچنین، از هر چهار بازگشته، یک تن به سرپناه مناسب دسترسی ندارد. بر اساس آمار سازمان جهانی مهاجرت، ۵۶ درصد خانوادهها قادر به تأمین نیازهای اولیه نیستند و ۳۳ درصد سرپرستان خانوار و افراد مجرد بیکار بهشمار میروند.
گزارشهای ملل متحد نشان میدهد که یکسوم مهاجران بازگشته از ایران را زنان تشکیل میدهند و نزدیک به نیمی از بازگشتکنندگان از پاکستان نیز زنان و دختران هستند.
ملل متحد هشدار داده است که این زنان و دختران به کشوری بازگردانده میشوند که در آن با خطراتی چون خشونت مبتنی بر جنسیت، ازدواجهای اجباری و زودهنگام روبهرو هستند.
آصفه ستانکزی امینی، فعال حقوق بشر، در این باره میگوید: «بسیاری از زنان بازگشتکننده، بهویژه زنان سرپرست خانواده، پس از بازگشت نه سرپناه امن دارند و نه امکان دسترسی به کار و خدمات اولیه. این وضعیت آنان را در معرض آسیبهای جدی قرار میدهد.»
این در حالی است که نهادهای ملل متحد پیشتر هشدار داده بودند شمار زیادی از زنان، مادران و کودکان در مناطق مرزی و پس از بازگشت به محل زندگیشان بیپناه هستند و به پشتیبانیهای فوری نیاز دارند. بر بنیاد این هشدارها، ناامنی غذایی در خانوادههایی که زنان سرپرستی آنها را بر عهده دارند، بهمراتب بیشتر از خانوادههایی است که مردان سرپرست آنها هستند.
