افغانستان

آگاهان: نام‌های خاص ترجمه‌پذیر نیستند

به دنبال واکنش‌های گسترده به برگردان نام برخی از بخش‌های کابل به زبان پشتو، شماری از استادان دانشگاه تأکید می‌کنند که نام‌های خاص قابلیت ترجمه یا برگردان ندارند.

براساس یافته‌های آمو طالبان در لوحه‌های شهری، نام چند بخش از کابل از جمله «قلعه فتح‌الله»، «کوچه مرغ‌ها» و «پنج‌صد فامیلی» را به زبان پشتو برگردان کرده‌اند.

این اقدام واکنش‌هایی را در میان شهروندان و آگاهان فرهنگی برانگیخته است.

تصویرهای اختصاصی آمو از کابل نشان می‌دهند که نام برخی بخش‌های پایتخت در لوحه‌های شهری تغییر یافته است. پیش از این، تصویرهایی در شبکه‌های اجتماعی در این باره دست‌به‌دست شده بود، اما سخنگوی طالبان آن را رد کرده بودند. در این گزارش به راستی‌آزمایی این موضوع پرداخته است.
نعمت‌الله بارکزی، مشاور فرهنگی شهرداری کابل زیر اداره طالبان، در گفت‌وگو با آمو تأیید کرده است که دست‌کم در سه مورد، نام بخش‌هایی از کابل در لوحه‌های شهری برگردان شده‌اند.
بر اساس یافته‌های آمو، این موارد شامل:
قلعه فتح‌الله → د فتح‌الله کلا
کوچه مرغ‌ها → د چرګ پلورنی سرک
پنج‌صد فامیلی → پنځه‌سوه فامیلی

در همین حال، آگاهان زبان و ادبیات با این اقدام مخالفت می‌کنند. سعید حقیقی، استاد دانشگاه، در این باره می‌گوید: «نام‌نهادها، نام کشورها و نام سازمان‌ها که نام خاص دارند، ترجمه نمی‌شوند. نشریه‌ها ترجمه نمی‌شوند. جاهایی که در گذشته نام‌گذاری شده و نام خاص دارند، قابلیت ترجمه را ندارند، به این دلیل که این‌ها با نام خاص شناسایی و شناخته می‌شوند.»

با این‌همه، شماری از شهروندان می‌گویند در شرایط کنونی، چنین اقدام‌هایی می‌تواند فاصله میان مردم را بیش‌تر کند. به باور آنان، به جای پرداختن به این موضوع‌ها، تمرکز باید بر تقویت ملت‌سازی و ایجاد یک دولت همه‌شمول با محوریت مشارکت مردم باشد.

آنان تأکید دارند که مسائل زبانی و تباری در سال‌های گذشته بارها جامعه را با بحران‌های جدی روبه‌رو کرده و هشدار می‌دهند که برای جلوگیری از گسترش شکاف‌های اجتماعی، باید از اقدام‌هایی که به افزایش حساسیت‌ها می‌انجامد، پرهیز شود.